هزینه زندگی خانوار ایرانی در سال ۱۴۰۴؛ فاصله شهر و روستا چقدر است؟

متوسط هزینه خانوار شهری در سال ۱۴۰۴ معادل ۳۲ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان در ماه بوده در حالی که این رقم برای خانوار روستایی ۱۸ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان برآورد می‌شود. البته این ارقام میانگین هستند و لزوماً نشان‌دهنده هزینه واقعی همه خانوارها نیستند. چرا که تعداد اعضای خانواده، محل سکونت، نوع مسکن و الگوی مصرف می‌تواند هزینه‌ها را به شکل قابل‌توجهی تغییر دهد.

هزینه خانوار شهری به ۳۹۲ میلیون تومان رسید

متوسط هزینه خالص سالانه یک خانوار شهری در سال ۱۴۰۴ به ۳ میلیارد و ۹۱۹ میلیون و ۴۲۷ هزار ریال رسیده است. این رقم نسبت به سال قبل ۴۵.۴ درصد افزایش داشته است.

از مجموع هزینه‌های خانوار شهری یک میلیارد و ۱۰۸ میلیون و ۱۶۵ هزار ریال معادل ۲۸.۳ درصد صرف خوراکی‌ها و دخانیات شده و ۲ میلیارد و ۸۱۱ میلیون و ۲۶۲ هزار ریال معادل ۷۱.۷ درصد به هزینه‌های غیرخوراکی اختصاص داشته است.

در میان هزینه‌های خوراکی و دخانی گوشت با سهم ۲۲.۹ درصد بیشترین سهم را داشته است. در بخش هزینه‌های غیرخوراکی نیز مسکن، سوخت و روشنایی با سهم ۵۸.۱ درصد بزرگ‌ترین بخش هزینه خانوار شهری را به خود اختصاص داده‌اند.

درآمد خانوارهای شهری نیز در این سال افزایش داشته است. متوسط درآمد اظهارشده سالانه یک خانوار شهری به ۴ میلیارد و ۸۴۶ میلیون و ۱۰۵ هزار ریال رسیده که نسبت به سال قبل ۴۱.۲ درصد بیشتر است. بنابراین رشد درآمد خانوار شهری در سال ۱۴۰۴ کمتر از رشد هزینه آن بوده است.

روستایی‌ها ۲۲۰ میلیون تومان در سال هزینه کردند

در مناطق روستایی متوسط هزینه کل خالص سالانه یک خانوار در سال ۱۴۰۴ ۲ میلیارد و ۲۰۳ میلیون و ۷۳۸ هزار ریال بوده است. این رقم نسبت به سال قبل ۵۲.۳ درصد افزایش داشته است.

سهم خوراکی‌ها و دخانیات از هزینه خانوار روستایی بیشتر از خانوار شهری بوده است. ۹۱۸ میلیون و ۴۶۸ هزار ریال  معادل ۴۱.۷ درصد از کل هزینه سالانه خانوار روستایی به این بخش اختصاص داشته و ۵۸.۳ درصد نیز مربوط به هزینه‌های غیرخوراکی بوده است.

در میان هزینه‌های خوراکی گوشت با سهم ۲۱.۳ درصد بیشترین سهم را داشته است. در هزینه‌های غیرخوراکی نیز مسکن، سوخت و روشنایی با سهم ۳۸.۴ درصد در رتبه نخست قرار گرفته‌اند.

متوسط درآمد سالانه خانوار روستایی نیز ۲ میلیارد و ۹۷۱ میلیون و ۷۴ هزار ریال بوده که نسبت به سال قبل ۴۷.۵ درصد افزایش داشته است.

فاصله هزینه شهر و روستا چقدر است؟

اگر متوسط هزینه سالانه خانوار شهری و روستایی را کنار هم قرار دهیم اختلاف این دو رقم به ۱۷۲ میلیون تومان در سال می‌رسد.

متوسط هزینه یک خانوار شهری در سال ۱۴۰۴ ۱.۸ برابر هزینه یک خانوار روستایی بوده است. این اختلاف در محاسبه ماهانه به ۱۴ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان می‌رسد.

البته این فاصله را نمی‌توان صرفا به معنای گران‌تر بودن تمام جنبه‌های زندگی شهری دانست. ساختار هزینه خانوارهای شهری و روستایی متفاوت است و سهم مسکن، خوراک، خدمات و سایر هزینه‌ها در این دو گروه یکسان نیست.

یکی از نکات مهم در آمار سال ۱۴۰۴ سهم بالای مسکن، سوخت و روشنایی در سبد هزینه خانوارهاست. این گروه در خانوارهای شهری ۵۸.۱ درصد از هزینه‌های غیرخوراکی و در خانوارهای روستایی ۳۸.۴ درصد از این هزینه‌ها را به خود اختصاص داده است.

به همین دلیل مقایسه صرف دو رقم ۳۹۲ و ۲۲۰ میلیون تومان نمی‌تواند به‌تنهایی تصویر کاملی از وضعیت معیشتی خانوارهای شهری و روستایی ارائه دهد. برای بررسی فشار اقتصادی بر خانوارها باید هزینه‌ها را در کنار درآمد، تورم و ترکیب مخارج خانوار قرار داد.

رقم متوسط هزینه سالانه به‌تنهایی نمی‌تواند درباره وضعیت رفاهی یک خانوار قضاوت کند. خانواری که هزینه بیشتری دارد ممکن است درآمد بالاتری نیز داشته باشد و در مقابل خانواری با هزینه کمتر در صورت برخورداری از درآمد پایین‌تر با محدودیت بیشتری در تأمین مخارج روبه‌رو باشد.

آمار مرکز آمار ایران در عین حال نشان می‌دهد در سال ۱۴۰۴ رشد هزینه‌های سالانه هم در شهر و هم در روستا از رشد درآمدها بیشتر بوده است. فاصله‌ای که در خانوار شهری میان رشد ۴۵.۴ درصدی هزینه و رشد ۴۱.۲ درصدی درآمد دیده می‌شود و در خانوار روستایی نیز رشد ۵۲.۳ درصدی هزینه در برابر افزایش ۴۷.۵ درصدی درآمد قرار گرفته است.

در مجموع ارقام سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد متوسط هزینه سالانه خانوار شهری به ۳۹۲ میلیون تومان و خانوار روستایی به ۲۲۰ میلیون تومان رسیده است. این فاصله ۱۷۲ میلیون تومانی در کنار تفاوت در ترکیب هزینه‌ها و درآمد خانوارها  تصویری از تفاوت ساختار اقتصادی زندگی شهری و روستایی در سال ۱۴۰۴ ارائه می‌دهد.