آیا بنزین متانولی به خودروها آسیب می زند؟
بحث استفاده از متانول در بنزین، همزمان با تشدید نگرانی ها درباره کمبود سوخت و کیفیت بنزین، به یکی از موضوعات داغ میان رانندگان تبدیل شده است؛ سوختی که برخی آن را راهی برای استفاده از ظرفیت تولید داخلی و جبران بخشی از کمبود بنزین می دانند و برخی دیگر نگرانند به خوردگی قطعات و آسیب دیدن موتور خودروها منجر شود.
سوال مهم این است که آیا اضافه شدن متانول به بنزین واقعا برای خودرو خطرناک است؟ آیا موتور خودروهای ایرانی برای این نوع سوخت طراحی شده است؟ دکتر امیرحسن کاکایی، دکترای مهندسی مکانیک -تبدیل انرژی، کارشناس حوزه خودرو و دانشیار دانشگاه علم و صنعت می گوید پاسخ این پرسش بیش از هر چیز به یک عدد بستگی دارد: درصد متانول موجود در بنزین. مشروح این گفتگو را در ادامه بخوانید:
متانول زیر 3 درصد؛ «مشکل خاصی برای خودرو رخ نمی دهد»
امیرحسن کاکایی درباره وضعیت کیفیت سوخت جدید همراه با متانول گفت: «اگر به اعداد مطروحه از جمله متانول کمتر از 3 درصد یا حتی 3 تا 5 درصدی اطمینان کنیم، با این میزان متانول، نیازی به تغییرات در کالیبراسیون موتور خودرو وجود ندارد. اعداد در این مقیاس بسیار مهم است. اگر با عدد 3 درصدی آمیخته با کل بنزین کشور مواجه باشیم موضوع پیچیده ای در بین نخواهد بود. در واقع هر یک لیتر بنزینی که خریداری می کنیم، 3 درصد متانول دارد. در این حالت مشکل خاصی برای خودرو رخ نمی دهد و این ساده ترین پاسخ است.»
وی در توضیح دقیق تر گفت: «ظرفیت حرارتی متانول پایین تر از بنزین است. متانول تغییراتی در اکتان بنزین هم می دهد اما به خاطر ظرفیت حرارتی پایین تر، مصرف ظاهری بنزین را تا حدودی تغییر می دهد. اما این عدد بسیار پایین است. از نظر احتراق و آلودگی، در دنیا اتفاقا به متانول توجه می شود. متانول معمولی سمی و خطرناک است و به همین دلیل اتانول جایگزین شد و حتی در کشورهایی مثل برزیل که به دلیل نیشکر زیاد، الکل بیشتر و نفت و بنزین کمتری دارند، اتانول جزو سوخت های رایج است. البته اتانول E20 که حدود 20 درصد الکل و 80 درصد بنزین است. اما به مرور زمان، متانول نیز مورد توجه واقع شد.»
مرز خطر کجاست؟ از 5 درصد به بالا احتمال آسیب بیشتر می شود
این استاد دانشگاه با اشاره به تاثیر متانول بر خودرو گفت: «طبیعی است که اگر قرار باشد متانول را در کشور جا بیندازیم باید ابتدا خودروها بهینه شوند. ترکیب متانول با بنزین در حد 3 درصد خورندگی بالایی ایجاد نمی کند. اما در گزارش ها و پژوهش های جهانی، متانول بالای 5 درصد می تواند آسیب هایی ایجاد کند و هر چه این درصد بالاتر برود، احتمال آسیب هم بالاتر می رود. به طور کلی متانول می تواند سوخت خوبی باشد اما برای متانول خالص یا سوخت خالص باید تغییراتی در خودرو اعمال شود. برای سوخت فعلی نیازی به تغییرات وجود ندارد. در حال حاضر عمده مشکل کشور ما این است که اغلب خودروهای ما مستهلک و فرسوده شده اند و در نتیجه به حدی مشکلات خودروهای معمول در کشور ما زیاد است که اصلا اثر خاصی از متانول در روند کلی کیفیت خودرو محسوس نیست.»
وی افزود: «کامپیوتر خودروهای جدید، حتی خودروهای ایرانی جدید، نسبت به خودروهای قدیمی، انطباق پذیرتر هستند. در واقع این خودروها حسگرهایی دارند که هر بار بنزین می زنید، خود را منطبق می کنند. در واقع اگر کیفیت بنزین تغییر کند، احتراق را تغییر می دهند که سوخت بهتر بسوزد. اکتان خودروهای ایرانی از سال 1395 به بعد در کشور ما باید بالای 93 باشد اما اکنون حدود 85 تا 87 است. یعنی حتی اکنون انحراف سوخت خودروهای کشور ما به طور متوسط، بالاتر از حدی است که باید باشد. بنابراین اثرات منفی همین انحراف بسیار بیشتر از آن 3 درصد الکل است. با همه این ها حقیقت این است که هر چه متانول بالاتر می رود طبیعتا مصرف سوخت نیز افزایش خواهد داشت.»
با 3 یا 4 درصد متانول، خوردگی بعید است
این کارشناس حوزه صنعت خودرو با اشاره به مسئله خوردگی در خودرو گفت: «بسیار بعید است که با عدد 3، 4 درصدی مطروحه، شاهد خورندگی باشیم. سوال این است که این 3 درصد کجای مشکلات دولت را حل خواهد کرد. اما به هر حال این تصمیم، اثرات بدی نخواهد داشت. ایران تولیدکننده متانول است و چون اکنون صادرات نداریم، استفاده از این محصول منطقی به نظر می رسد. واقعیت این است که با کمبود سوخت مواجهیم و کیفیت فعلی هم آنچنان ایده آل نیست.»