توری که امارات برای ۲ بانک ایرانی پهن کرد

وابستگی ارزی به امارات و ایجاد اخلال در نظام مالی ایران حالا به نقطه حساسی رسیده است. وزیر اسبق اقتصاد سید احسان خاندوزی شب گذشته در گفت‌وگو با تلویزیون گفت که نقش امارات این بود که از طریق «تشویق شرکت‌های پوششی، صرافی‌های ایرانی و حتی دو بانک ملی و صادرات» به نقطه تمرکز اطلاعات مالی و تجاری ایران تبدیل بشود.

طبق اطلاعات موجود در حال حاضر بانک ملی ایران ۷ شعبه و بانک صادرات ۸ شعبه فعال در امارات دارند.

چند روز پیش وزیر خزانه‌داری آمریکا  اسکات بسنت در گفت‌وگو با فاکس نیوز افشا کرد که کشورهای حاشیه خلیج فارس سخاوتمندانه جزئیات اطلاعات مالی را در اختیار آمریکا قرار داده و اجازه داده‌اند که آمریکا دارایی‌های ایران را مسدود کند.

این اولین بار نیست که امارات برای فشار بر ایران از فرصت حضور مالی ایران در این کشور سوء استفاده می‌کند. 

به گفته خاندوزی یکی دو سال قبل یکی از مقامات بانکی ایران در حوزه تسویه ارزی را دستگیر و «چندین ماه حبس کردند».

به گفته خاندوزی سال ۹۸ نیز در یک شب صرافان درهم کار ایران را دستگیر کردند و سال ۹۷ نیز یک ماه بعد از خروج ترامپ از برجام دو حساب درهمی ایران را به شدت محدود کردند تا «به ایران فشار ارزی وارد کنند.»

تمرکز مالی و تجارت ایران در امارات برای ایران خطرات زیادی داشته است با وجود اینکه ۹۰ درصد واردات ایران از امارات مربوط به کشورهای دیگر است که فقط در امارات تغییر اسناد می‌خورد با این حال ۵۰ درصد تسویه تجارت ایران در این کشور انجام می‌شود.

معاون دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه حمید قنبری می‌گوید که علت وابستگی زیاد به امارات این بود که دبی در این کشور مرکز بندری و مالی بزرگی بوده و بانک‌های ایرانی مثل بانک ملی قبل از آنکه بقیه بانک‌ها به امارات بیایند در آنجا شعبه داشته است.

اما رئیس اسبق سازمان توسعه تجارت علیرضا پیمان‌پاک می‌گوید که به دو دلیل این وابستگی ایجاد شد، اول اینکه تجار به این مسیر عادت کرده بودند و دوم اینکه به دلیل چند نرخی بودن ارز در ایران، برخی تجار با تغییر مبدا واردات و دریافت ارز بیشتر سود می‌بردند به همین دلیل حاضر نبودند از این مسیر دل بکنند.

طبق بررسی‌های کارشناسی در حال حاضر ایران به در حوزه لجستیک می‌تواند با استفاده از کریدورهای جایگزین مثل مسیرهای شمالی، مسیر ترکیه و استفاده از مسیر ریلی چین وابستگی به امارات را در حوزه لجستیک کاهش بدهد.

برای مسئله ارزی نیز از طریق اتصال به شبکه پرداخت چین، استفاده از ظرفیت کشورهایی مثل عمان و ترکیه که وابستگی کمتری به آمریکا دارند برای تغییر مبدا کالا و خرید مستقیم و استفاده از شیوه تهاتر، وابستگی را کم کند.