یک اقتصاددان تشریح کرد
سایه همزمان جنگ، تحریم و قطع اینترنت بر کسبوکارها/ تبعات جنگِ طولانی بر اقتصاد ایران/ ممکن است با موجی از افرادی مواجه شویم که بخواهند از کشور خارج شوند
کامران ندری، اقتصاددان در گفتوگویی به تشریح وضعیت و مسیر کلی اقتصاد ایران در سایه همزمانی ریسکهای جنگ، تشدید تحریمها و اختلالات اینترنتی پرداخت.
در حالیکه اقتصاد ایران پیش از حمله آمریکا و اسرائیل علیه کشورنیز با مجموعهای از عدمتعادلها، تحریمهای فزاینده و نااطمینانیهای ساختاری مواجه بود، همزمانی تنشهای نظامی، قطعی گسترده اینترنت بینالملل و تشدید فشارهای خارجی، چشمانداز فعالیتهای اقتصادی را بیش از پیش تیره کرده است.
در چنین شرایطی، پایداری کسبوکارها، سطح اشتغال و روند سرمایهگذاری با چالشهای جدی روبهرو شده و نشانههایی از اختلال در زنجیره تأمین، افزایش هزینهها و کاهش تولید نمایان شده است.
در این میان، ارزیابی کارشناسان اقتصادی از ابعاد و پیامدهای این تحولات میتواند تصویری روشنتر از مسیر پیشروی اقتصاد ارائه دهد.
کامران ندری، اقتصاددان،با تمرکز بر آثار همزمان جنگ، تحریمها و محدودیتهای زیرساختی، به بررسی وضعیت کنونی اقتصاد و چشمانداز کوتاهمدت آن پرداخته و بر چالشهای فزاینده پیشروی کسبوکارها و سیاستگذاران تأکید کرده است.
او در خصوص شرایط فعلی کشور اظهار کرد: این وضعیت طبعاً اثر منفی بر اقتصاد دارد. بسیاری از کسبوکارها در حال حاضر تعطیل شدهاند و در بخشی از واقعیتها، ما احتمالاً دچار کسری و کمبود هستیم. قیمتهای مواد اولیه در حال حاضر مقداری افزایش پیدا کرده است و تورمی را در کالاها و محصولات نهایی شاهد هستیم.
این اقتصاددان تصریح کرد: طبیعتاً چون کسبوکارها تعطیل شدهاند، به طور طبیعی اشتغال نیز در این وضعیت کاهش پیدا کرده است و نرخ بیکاری باید قاعدتاً افزایش پیدا کرده باشد. البته هنوز آمار مربوط به این متغیرها اعلام نشده است که این موضوع نیز طبیعی است، چرا که آمار با این سرعت تولید نمیشود.به طور طبیعی ما باید هم با کاهش اشتغال مواجه شده باشیم و هم تورم تولیدکننده و مصرفکنندهمان افزایش پیدا کرده باشد؛ همچنین رشد اقتصادی کشور نیز تحت تأثیر قرار گرفته و کاهش یافته است.
به نظر نمیرسد که در وضعیت فعلی بشود کار خاصی را برای حمایت از تولید انجام داد
ندری در ادامه در رابطه با گسترش اشتغال غیررسمی، افت دستمزدهای واقعی و کاهش امنیت شغلی خاطرنشان کرد: در وضعیت فعلی و با توجه به شرایطی که در آن قرار گرفتهایم، مهمترین دغدغه دولت باید تأمین کالاهای اساسی باشد. در این شرایط امکان حمایت از تولید وجود ندارد؛ لذا مهمترین کاری که دولت میتواند در رابطه با حمایت از تولید انجام دهد، این است که سریعاً برای این مسئله جنگ راهی برای خاتمه پیدا بکند. در غیر این صورت، با شرایطی که اکنون با آن روبرو هستیم و با تهدیدهایی که از ناحیه دشمنان میشود، به نظر نمیرسد که در وضعیت فعلی بشود کار خاصی را برای حمایت از تولید انجام داد.
او همچنین تأکید کرد: وضعیت اقتصادی ما پیش از وقوع جنگ نیز چندان بهسامان نبود و اکنون هزینهها و خسارتهای ناشی از جنگ و هزینههای جنگ نیز به آن اضافه شده است. مواردی نظیر قطعی اینترنت، تعطیل شدن کسبوکارها و آسیب به صنایع مهم مانند صنایع فولادی را اگر در نظر بگیرید، تنها کاری که به نظر میرسد در شرایط فعلی و در کوتاهمدت میتوان انجام داد، این است که فعلاً راهی برای خروج از این وضعیت جنگی پیدا کنیم.
ممکن است با موجی از افرادی مواجه شویم که بخواهند از کشور خارج شوند
این کارشناس اقتصادی در خصوص تأثیر این شرایط بر سرمایهگذاری، کارآفرینی و مهاجرت نیروی انسانی اظهار کرد: ما پیش از این نیز با این مشکلات مواجه بودیم و طبیعتاً جنگ هم این مسئله را تشدید میکند. سرمایهگذاری قطعاً نسبت به پیش از جنگ کاهش پیدا کرده و متوقف میشود. مسئله مهاجرت و خروج سرمایه انسانی نیز از قبل از جنگ وجود داشت و اگر این شرایط جنگی بخواهد ادامه پیدا کند، نمیتوان انتظار داشت که این اتفاق نیفتد.
او هشدار داد که حتی اگر جنگ خیلی شدید شود، ممکن است با موجی از افرادی مواجه باشیم که بخواهند از کشور خارج شوند.
ندری در واکنش به اظهارات اخیر رئیس مجلس مبنی بر اینکه فعالان اقتصادی ستون فقرات جنگ اقتصادی هستند و انتظار نقشآفرینی پررنگتر آنها پس از تعطیلات، گفت که فکر نمیکند چنین انتظاراتی با واقعیتهای محیط کسبوکار همخوانی داشته باشد.
وی افزود: اینها خواستههایی است که برخی سیاستمداران مطرح میکنند، اما مشکلی که وجود دارد خلأهای موجود است؛ برای مثال تولید در مجموعهای مانند فولاد مبارکه متوقف شده یا به شدت کاهش پیدا کرده است.
اگر جنگ طولانیمدت شود با کمبودهای جدی مواجه خواهیم شد
ندری همچنین خاطرنشان کرد: برخی از پتروشیمیهای ما آسیب دیده اند و نمیتوانند مانند گذشته عرضه خود را به بازار داشته باشند. مسئله واردات نیز تحتالشعاع این جنگ قرار دارد و اینها مواردی است که نمیتوان برای آن کاری کرد، جز اینکه جنگ متوقف شود. البته با توجه به پیشبینیهایی که از قبل شده بود و احتمال وقوع جنگ را میدادند، تمهیداتی از پیش از جنگ برای تأمین کالاهای اساسی و نیازهای اساسی اقتصاد در نظر گرفته شده بود.
این اقتصاددان در پایان یادآور شد: این تمهیدات تنها تا مدتی جوابگو خواهد بود و اگر جنگ طولانیمدت شود، طبیعتاً با کمبودهای جدی مواجه خواهیم شد. مخصوصاً اگر جنگ به زیرساختها کشیده شود و تهدیدهایی که آمریکا کرده عملی گردد، شرایط بسیار سختی را در اقتصاد خواهیم داشت.
