دولت در زمان جنگ چگونه از مردم و کسب و کارها حمایت کند؟
حفظ معیشت عمومی و تضمین کالاهای اساسی، حمایت از کسبو کارها و تسهیل مالیاتی در بودجه سه سیاست مهم دولت در زمان جنگ باید باشد.
در شرایط جنگ، تیم اقتصادی دولت با چالشهای گستردهای مواجه است که نیازمند اتخاذ سیاستهای دقیق و فوری در سه محور اصلی است.
محور نخست، تمرکز بر حمایت از معیشت مردم و تضمین دسترسی به کالاهای اساسی است؛ این اقدامات شامل تامین کافی مواد غذایی و دارویی، توزیع بستههای حمایتی، مدیریت نقدینگی و تضمین دسترسی شهروندان به وجه نقد میشود تا ثبات روانی و اجتماعی حفظ شود.
محور دوم مربوط به حمایت از کسبوکارها و حفظ اشتغال است؛ دولت باید با ارائه تسهیلات مالی و معافیتهای مالیاتی از کسبوکارهای کوچک و متوسط و شاغلان در معرض اخراج این کسبوکارها پشتیبانی کند. محور سوم نیز بهرهگیری از منابع مالی جایگزین، مانند درآمدهای نفتی به جای درآمدهای مالیاتی است تا بودجه کشور برای بازسازی، حمایت از معیشت و ایجاد ثبات مالی بهصورت بهینه مدیریت شود.
در نهایت، سیاستگذاران باید همزمان آمادگی لازم را برای دوران پساجنگ داشته باشند و برنامههای حمایتی بلندمدتی را برای مقابله با آثار اقتصادی جنگ، در دستور کار قرار دهند.
حمایت از معیشت
در این شرایط دولت با ارائه کمکهای حمایتی مانند یارانهها، بستههای معیشتی، و تسهیلات ویژه برای خانوادههای کمدرآمد، از ثبات روحی و روانی جامعه محافظت کند. همچنین واردات به اندازه کافی و تامین کالاهای اساسی نقش ویژهای در تامین معیشت عمومی جامعه دارد.
حمایت از کسب و کارها و بیکاران
کارشناسان معتقدند در شرایط جنگی، این حمایتها میتواند شامل معافیتهای مالیاتی، وامهای کمبهره، و تسهیلات اداری برای تداوم فعالیتهای اقتصادی باشد. حفظ و حمایت از این بنگاهها، نه تنها به ثبات اقتصادی کمک میکند، بلکه برای حفظ اشتغال و جلوگیری از رکود عمیقتر نیز ضروری است.
جنگ، خسارات جدی به زیرساختهای حیاتی کشور وارد میکند. تیم اقتصادی، مسوولیت بازسازی جادهها، پلها، شبکههای حملونقل، و تسهیلات عمومی را بر عهده دارد. تخصیص بهینه منابع و مدیریت کارآمد این بازسازیها، از اولویتهای دولت در دوران جنگ است.
درآمد نفتی جایگزین درآمد مالیاتی؟
مدیریت درآمدهای ارزی حاصل از فروش نفت و کنترل تنگه هرمز، احتمالا در کوتاهمدت، جایگزین درآمدهای مالیاتی شود. ایران روزانه حدود ۱۳۹میلیون دلار از عبور نفتکشها از تنگه هرمز درآمد دارد و در کمتر از یک ماه، نزدیک به ۳.۹میلیارد دلار درآمد کسب کرده است. میزان فروش نفت ایران به بیش از ۲.۲میلیون بشکه در روز رسیده است. علاوه بر این، قیمت نفت نیز با افزایش روبهرو شده است. همه این موارد منجر به افزایش درآمدهای ارزی کشور شده است.
یکی از مهمترین دغدغههای اقتصادی در دوران جنگ، افزایش احتمالی نرخ بیکاری است. طبق اعلام وزارت اقتصاد، بر اثر جنگ ۱۲ روزه حدود ۶۵۰ هزار نفر از کار بیکار شده بودند. اخراج کارگران از صنایع و کسبوکارهای آسیبدیده، به ویژه در بخشهای تولیدی و خدماتی، منجر به از دست دادن شغل و افزایش بیکاری میشود.
برای مقابله با این چالش، دولت و تیم اقتصادی باید آمادگی تامین هزینههای مربوط به بیمه بیکاری این شاغلان را داشته باشند.
