اپیدمی تایید

خبر فوری اصفهان - نفیسه راهداری

این روزها گسترش دامنه نفوذ شبکه اجتماعی در زندگی افراد به حدی در جامعه اجتناب ناپذیر شده است،که با جرات تمام می توان گفت،مدیریت بسیاری از امور و تصمیم گیری ها چه در بعد فردی و چه در بعد جمعی، ‌از افراد گرفته تا کسب و کار ها، موسسات، تشکل ها و دولت ها از سوی همین رسانه‌های اجتماعی انجام می شود.

در گذشته های نه چندان دور به چنین دسترسی و امکانی فضای مجازی گفته می شد اما چندی نگذشت که همین فضای مجازی به" شبکه های رسانه ای" تبدیل شدند،شبکه های رسانه ای که خبرهای داغ را به همراه تصاویر و فیلم ها و با تمام هیجانات موجود به مخاطبان عرضه می کند.

هر چه به جلو پیش می رویم از آن فضای مجازی اولیه فاصله گرفته و با حجمی از اطلاعات و اخباری مواجه می شویم که تاثیرگذاری آن در زندگی ما نه تنها مجازی نیست بلکه کاملا واقعی و حقیقی است.

در بین تمام شبکه های اجتماعی سه سال اخیر، گروه‌های تلگرامی با امکانات جدید و به روز خود هنوز بهترین کاربرد تعاملی را برای بحث‌های گروهی و موضوعاتی پر پتانسیل و بحث برانگیز دارند و کانال‌های تلگرامی نیز مسیر تعاملی شبکه‌های اجتماعی را تغییر داده‌ و آن را به سمت ارسال یکسویه پیام رسانی و فضای تبلیغات برده اند،روشی که مخاطبان کانال‌های تلگرام نمی‌توانند دخل و تصرف و نظری روی مطلب داشته باشند و فقط دریافت کننده صرف هستند.

قطعا و بدون شک یکی از بهره برداران اصلی "رسانه های اجتماعی"اهالی مطبوعات و خود رسانه ها و منابع خبری هستند که بسیاری از مطالب،اخبار،تصاویر را به عنوان محتوا استفاده می کنند،چرا که تولیدکنندگان محتوای بسیاری از سایت‌ها و یا کانال‌های تلگرامی مربوط به شخصیت‌ها (سیاسی، مذهبی، اقتصادی، فرهنگی و ...) است که توانسته اند رابطه‌ای مستقیم با مخاطبان ایجاد کنند،امکانی که شاید تا چند سال پیش از طریق اینترنت و راه‌اندازی وب‌سایت شخصی یا وبلاگ و مسنجر وجود داشت، اما امروزه با دسترس بودن موبایل و محبوبیت تلگرام این امکان فراهم شده که کاربران بسیار سریع‌تر به محتوا دسترسی یابند و تولیدکنندگان محتوا سریعتر و راحت تر از واکنش مخاطبان با خبر شوند.

اما در این هیاهو و بازار شلوغ عرضه محتوا، مطالب داغی هم هستند که چندان صحت و سقم و پایه و اساس درستی ندارند اما با عناوین مختلف منتشر و در عرض چند ثانیه در تمامی گروه های تلگرامی دست به دست می شوند و اینجاست که وظیفه اهالی مطبوعات کمی خطیر تر می شود که آیا آنچه به عنوان یک اپیدمی همه گیر منتشر و پخش شده است، صحت دارد یا خیر؟و آیا اهالی رسانه نیز باید واکنشی همانند سایر عامه مردم داشته باشند یا بر حسب وظیفه ذاتی باید کمی عمیق تر و دقیق تر و منصفانه تر و مو شکافانه تر به موضوع بپردازند.

البته ناگفته نماند که با در دسترس بودن منابع اطلاعاتی و روش های آسان انتشار شبکه های رسانه ای این روزها می توان گفت دایره مدعیان خبرنگاری وسیع تر و هر شهروند یک خبرنگار شده است،به نحوی که بسیار از خوانندگان سابق مطبوعات امروز خود جزو منتشر کنندگان محتوا و صاحب کانال انتشار هستند.

چندی پیش با انتشار فیلم "فرماندار و خبرنگار گلپایگانی"هیاهوی زیادی در بین مخاطبان شبکه ها و رسانه های اجتماعی پیچید و دقایقی نگذشت که فیلم برخورد فرماندار در تمامی کانال ها و گروه های تلگرامی و اینستاگرامی و توئیت منتشر و در عرض چند دقیقه یک نفر به چهره منفور و یک نفر به عنوان چهره شجاع و محبوب شناخته و صدر خبرها قرار گرفت و در نهایت نیز همین واکنش های کاربران شبکه های اجتماعی بی تاثیر نبود و منجر به برکناری فرماندار شد.

قطعا از سوی اهالی رسانه این انتظار می رفت که در دفاع از حقوق نادیده گرفته شده یک خبرنگار و عدم تکرار چنین برخوردهایی، واکنش جمعی در پاسخ به این موضوع نشان دهند، واکنشی که به دور از یک چالش کمپین تبلیغاتی و موثر برای احقاق حقوق نادیده گرفته شده خبرنگاران فعال باشد به نحوی که حتی منجر به مصوبه ای برای الزام پاسخگویی و احترام به اهالی رسانه در انعکاس خبری باشد.چنانکه دیگر مسئولی جسارت چنین برخورد مشابه ای را نداشته باشد.

اما آنچه به واقع اتفاق افتاد "اپیدمی تایید" یک روند بود که به تایید هیچ از مراجع قانونی، رسمی و صنفی مرتبط با امر رسانه نرسید و همانند دیگر چالش های کمپینی در شبکه های اجتماعی عقیم ماند.

جدای از صلاح دید و بررسی و حمایت مسئولان بالادستی در جهت دفاع از اهالی رسانه که در نوع خود بی نظیر بود،اما اهالی رسانه نیز با توجه به جایگاه خویش باید چنین مواقعی هوشمندانه تر و یک قدم از عامه مردم جلوتر و همانند چشمی بینا و گوشی شنوا عمل و قضاوت کنند،چرا که این روزها جسارت برخوردها و انتشار مستندات آن بر کسی در شبکه های رسانه ای پنهان نمی ماند.

اما نکته ای که بسیار حائز اهمیت است و اهالی رسانه قبل از هر گونه تایید و حمایت کورکورانه باید به آن توجهی دو چندان داشته باشند این است که در ابتدای هر ادعایی مبنی بر خبرنگار بودن و استفاده از هر گونه عنوان مشابه، از طریق مراجع ذی صلاح، فعالیت در حوزه رسانه طرف مقابل اثبات شود.

طبق آمار رسمی اعلام شده در طی سالهای اخیر بیش از 72 هزار و 700 سایت و پایگاه خبری در کشور ایجاد شده است که فقط برای حدود 140 سایت خبری توسط هیأت نظارت بر مطبوعات مجوز رسمی فعالیت صادر و بقیه به صورت غیر مجاز مشغول فعالیت هستند.پس همین تفاوت در صدور مجوز جدای از اهداف آن سایت یا پایگاه خبری می تواند خط و مرزی برای جداسازی و تشخیص فعالان واقعی عرصه خبر و رسانه باشد.

در عرف معمول به نظر می رسد که هر کسی که ادعای خبرنگار بودن دارد، علاوه بر گذراندن دوره های آموزشی در مراکزی همچون دانشگاه ها،موسسات آموزشی،خانه مطبوعات و خبرنگاران دارای سوابق مطبوعاتی و مهر تاییدی از این مراجع ذی صلاح و رسانه های معتبر مکتوب و نیز غیر مکتوب داشته و فعال بودن آن به عنوان فرد رسانه ای تایید شود، کما اینکه با شیوع پایگاه های فراگیر درشبکه های اجتماعی و کانال های تلگرامی هر کسی را می توان خبرنگار و مدعی این حرفه دانست.
اما واقعیت امر این است که خبرنگاران واقعی که رسالت خطیر حرفه خبرنگاری را به عنوان یک شغل دنبال و منبع درآمدی را از این راه برگزیده اند نباید اجازه دهند که افراد "خبرنگار نما"برای رسیدن به اهداف و مقاصد خویش از این جایگاه سوء استفاده کرده و با استفاده از تریبون آزاد رسانه ها و شبکه های اجتماعی از عنوان خبرنگار سوء استفاده و افکار عمومی قشر رسانه ای را تحت تاثیر قرار دهند.

این در حالی است که در واقعیت امر گاها برخوردهای منفعلانه و نیز جانبدارانه ای از سوی برخی از اهالی رسانه در حمایت از همین مدعیان مشاهده می شود که در بطن کار هیچ جای دفاعی از سوی متولیان امر رسانه ندارند.
از نگاه بیرونی چنین به نظر می رسد که شاید فعالان عرصه خبری رسالت و جایگاه خود را فراموش کرده اند و یا خود را به خواب زده اند که هر کسی که فعالیت کوتاهی در یک پایگاه خبری و یا کانال خبری دارد و خود را خبرنگار می نامد،در جمع خود پذیرفته و واکنشی دال بر اینکه باید برای بهکار بردن لفظ "خبرنگار"مراحلی را طی کنند،نشان نمی دهند.

چنین به نظر می رسد که در برخی از گروه های تلگرامی افراد دچار "اپیدمی تایید" شده اند که بدون بررسی صحت یک مطلب و قصد نگارنده آن را تایید می کنند که اگر چنین باشد با چنین وضعی در آینده باید نگران اهالی رسانه و اوضاع آنها بود چرا که به اندازه تمامی کانال ها و گروه های خبری و شبکه های اجتماعی همکارخواهند داشت.

57