خشکی چشم نشانه چه بیماری هایی است؟

خشکی چشم برای بسیاری از افراد مشکلی موقتی است که با استراحت، کاهش زمان استفاده از صفحه‌نمایش یا قطره‌های مرطوب‌کننده برطرف می‌شود، اما اگر این مشکل به‌طور مداوم تکرار شود، ممکن است فقط یک ناراحتی ساده چشمی نباشد. یک مطالعه گسترده در تایوان نشان داده است بیماری خشکی چشم در برخی افراد، پیش از تشخیص بیماری‌های خودایمنی ظاهر می‌شود.

به نقل از مجله JAMA Network Open، پژوهشگران در این مطالعه سوابق پزشکی ۶۷ هزار و ۲۶۴ فرد مبتلا به بیماری‌های خودایمنی را بررسی کردند. داده‌ها از پایگاه بیمه سلامت ملی تایوان استخراج شده و سال‌های ۲۰۰۸ تا ۲۰۲۱ را پوشش می‌داد. نتایج نشان داد خشکی چشم در بسیاری از این افراد، به‌طور میانگین حدود سه سال پیش از تشخیص بیماری خودایمنی ثبت شده بود.

محققان تأکید کرده‌اند که این یافته به معنای آن نیست که خشکی چشم باعث بیماری خودایمنی می‌شود. بلکه ممکن است در برخی افراد، مشکلات مداوم چشم یکی از نشانه‌های اولیه تغییراتی باشد که در سیستم ایمنی بدن رخ می‌دهد.

قوی‌ترین ارتباط میان خشکی چشم و سندرم شوگرن مشاهده شد؛ بیماری‌ای که در آن سیستم ایمنی به غدد تولیدکننده اشک و بزاق حمله می‌کند. در این مطالعه، ۸۱.۳ درصد افراد مبتلا به شوگرن دچار بیماری خشکی چشم بودند.

شوگرن تنها به چشم و دهان محدود نمی‌شود و می‌تواند با علائمی مانند خستگی، درد مفاصل و درگیری برخی اندام‌ها همراه باشد. به همین دلیل، شناسایی نشانه‌های اولیه آن اهمیت دارد.

ارتباط خشکی چشم با سایر بیماری‌های خودایمنی نیز قابل توجه بود. حدود ۳۹.۳ درصد افراد مبتلا به آرتریت روماتوئید، ۳۸.۱ درصد مبتلایان به لوپوس و ۲۳ درصد افراد مبتلا به بیماری کرون در این مطالعه دچار خشکی چشم بودند. این میزان در زنان نیز عموماً بیشتر از مردان بود.

چرا خشکی چشم اتفاق می‌افتد؟

اشک فقط برای مرطوب نگه داشتن چشم نیست. هر بار پلک زدن، لایه‌ای از اشک را روی سطح چشم پخش می‌کند که به شفاف ماندن دید، پاک شدن ذرات و محافظت از چشم در برابر آسیب و عفونت کمک می‌کند.

خشکی چشم زمانی ایجاد می‌شود که چشم اشک کافی تولید نکند یا اشک خیلی سریع از سطح چشم تبخیر شود. سوزش، قرمزی، خارش، تاری دید، حساسیت به نور و احساس وجود شن‌ریزه در چشم از علائم شایع آن هستند. حتی گاهی تحریک چشم باعث آبریزش بیشتر می‌شود.

با این حال، خشکی چشم به‌تنهایی به معنای ابتلا به بیماری خودایمنی نیست. افزایش سن، استفاده طولانی از صفحه‌نمایش، لنزهای تماسی، برخی داروها و عوامل محیطی نیز می‌توانند باعث خشکی چشم شوند.

پژوهشگران همچنین تأکید کرده‌اند که مطالعه آنها بر داده‌های ثبت‌شده در تایوان متکی بوده و اطلاعات دقیقی درباره شدت علائم، نتایج معاینه چشم، نشانگرهای زیستی و درمان بیماران در اختیار نداشته است. بنابراین برای بررسی اینکه آیا همین الگو در جمعیت‌های دیگر نیز دیده می‌شود، به پژوهش‌های بیشتری نیاز است.

با وجود این محدودیت‌ها، یافته‌ها نشان می‌دهد خشکی چشم مداوم، به‌ویژه اگر همراه با علائمی مانند خشکی دهان، خستگی بی‌دلیل یا درد مفاصل باشد، می‌تواند اطلاعاتی مهم برای پزشک فراهم کند و در برخی موارد زمینه بررسی بیشتر احتمال بیماری خودایمنی را ایجاد کند.