ضربه جدید قطعی اینترنت به کشور: چاپ ۴۸۰۰ مقاله در اسکوپوس را از دست دادیم!

جنگ در دو جبهه؛ تحریم و محدودیت در دنیای امروز، سرعت حرکت علم با پهنای باند اینترنت گره خورده است. برای پژوهشگری که قصد دارد نتایج آزمایشگاه خود را در مجلات معتبر بین‌المللی منتشر کند، قطع دسترسی به شبکه جهانی، به معنای توقف حرکت و عقب‌ماندن از قافله پیشرفت است.

خبرنگار ما برای واکاوی ابعاد این بحران و پیامدهای سنگین آن بر رتبه علمی کشور با شاهین آخوند زاده معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت گفت‌وگو کرده است که در ادامه می‌خوانید.

آخوند زاده در واکنش به تاثیرات قطعی اینترنت بر رتبه بندی جهانی گفت: قطع اینترنت تأثیر قطعی بر رتبه‌بندی جهانی دارد و ما قطعاً شاهد افت خواهیم بود. همین امسال هم شاهد افت رتبه‌ها بودیم. برای مثال، ما با وزارت علوم حدود چهارصد مجله اسکوپوس داریم که رتبه‌بندی بر اساس آن‌ها انجام می‌شود. قطعی اینترنت در سه برهه در سال گذشته باعث شد که از این چهارصد مجله، در هر شماره نتوانیم مقالاتمان را بارگذاری کنیم.

وی افزود: اگر این شماره‌ها را محاسبه کنیم، می‌توان گفت ما با از دست دادن این فرصت‌ها، حداقل هشت مقاله و در مجموع حدود چهار هزار و هشتصد مقاله را در پایگاه اسکوپوس دنیا از دست دادیم.

معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت با طرح این مسئله که فاصله ایران با رقبای منطقه‌ای چقدر است، اضافه کرد: فاصله ما با عربستان که از ما پیشی گرفته، حدود دو هزار مقاله است. این یعنی اگر ما اینترنت پایدار داشتیم، با چاپ همان مقالاتی که از دست دادیم، اکنون حداقل یک رتبه بالاتر بودیم.

او با اشاره به وضعیت نگران‌کننده حال حاضرگفت: تا این لحظه، اینترنت برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی و حتی اعضای هیئت علمی به نحو مطلوبی در دسترس نیست. امسال سرعت ارسال مقالات ما به خارج از کشور به دلیل قطع اینترنت کاهش یافته است.

آخوند زاده تاکید کرد: بیم آن دارم که اگر با همین رویه پیش برویم، سال آینده شاهد کاهش رتبه دیگری باشیم. عربستان و ترکیه از ما جلو زده‌اند و اکنون اندونزی با ده هزار مقاله فاصله، در حال نزدیک شدن است. اگر اینترنت اصلاح نشود، مطمئن هستم که سال آینده اندونزی نیز از ما جلو خواهد افتاد.

بی‌اثری راهکارهای محدودکننده؛ دانشجو نیاز به دسترسی آزاد دارد

معاون تحقیقات و فناوری وبدا در واکنش به این که برخی دانشگاه‌ها ساعت‌های مشخصی را برای دسترسی دانشجویان به اینترنت اختصاص می‌دهند، اظهار کرد: این رویکرد اصلاً راهکار موثری نیست. ایجاد ایستگاه‌های دسترسی در دانشگاه که دانشجو نتواند به خانه یا خوابگاه برود، کمکی به روند پژوهش نمی‌کند.

آخوند زاده تاکید کرد: ما باید با توجه به محدودیت‌های فعلی در اینترنت بین‌المللی، بازه‌ای مشخص را انتخاب کنیم، اما نباید فراموش کرد که این محدودیت‌ها با سرعت علمی ایران رابطه مستقیم دارد و خسارت‌های آن بسیار سریع و سنگین است.

وی با اشاره به قطعی اینترنت به دلایل امنیتی گفت: اینکه گفته می‌شود برای نظارت بیشتر، دانشجو باید در محیط دانشگاه از اینترنت استفاده کند، منطقی نیست. دسترسی باید در خانه و خوابگاه هم فراهم باشد. در واقع، پژوهشگر ایرانی اکنون هم با مسائل امنیتی و محدودیت‌های داخلی و هم با تحریم‌های علمی دنیا می‌جنگد.

آخوند زاده با بیان اینکه حتی اعضای هیئت علمی نیز با این مشکل روبه‌رو هستند، گفت: مشکل فقط محدود به دانشجویان نیست. حتی اعضای هیئت علمی نیز برای دسترسی به موتورهای جستجوی اصلی پزشکی مانند پاپ‌مد (PubMed)، با مشکل مواجه هستند و مجبورند از ابزارهای تغییر آی‌پی استفاده کنند. این یک بن‌بست بزرگ برای فعالیت‌های علمی است.

معاون تحقیقات و فناوری وبدا با تأکید بر اولویت دانشجو، اضافه کرد: از نظر من، اولویت دسترسی به اینترنت آزاد ابتدا باید با دانشجویان تحصیلات تکمیلی باشد؛ چرا که آن‌ها هستند که پروپوزال می‌نویسند و مقالات خود را آماده می‌کنند. وقتی دانشجو اینترنت ندارد، اساساً امکان نوشتن مقاله وجود ندارد و این روند غیرممکن می‌شود.

وی با بیان اینکه جبران آسیب‌های وارده بسیار دشوار است، گفت: اگر این مشکل برطرف شود نیز کماکان جبران عقب‌ماندگی بسیار سخت خواهد بود. زمانی که بازه سه ماهه را در مرحله ارسال مقاله از دست می‌دهید، در واقع سه ماه از رقابت با جهان عقب می‌افتید. ما سال گذشته مجموعاً نصف سال را از دست دادیم.

آخوند زاده تاکید کرد: بازگشت به حالت مطلوب، تنها می‌تواند ما را در سطح فعلی نگه دارد و حتی اگر بخواهیم پشتکار بیشتری به خرج دهیم، با وجود آپارتاید علمی که در سطح جهانی علیه ما اعمال می‌شود، مسیر بسیار دشواری پیش رو داریم.