١۵ اردیبهشت؛ نخستین روز آلوده تهران در سال جدید، علت چه بود؟
بررسی دادههای شرکت کنترل کیفیت هوای تهران نشان میدهد که از حدود ساعت ۱۵ روز دوشنبه (۱۴ اردیبهشتماه) شاخص برخط ذرات معلق کوچکتر از ۲.۵ میکرون به محدوده ناسالم برای گروههای حساس رسید و تداوم این وضعیت تا روز ۱۵ اردیبهشت باعث شد نخستین روز آلوده شهر تهران در سال جاری ثبت شود.
با وجود وقوع جنگ تحمیلی تا اواسط فروردین امسال، به دلیل کاهش محسوس حجم ترددهای شهری همچنین بهبود شرایط جوی از جمله افزایش میزان بارشها و حاکم بودن شرایط ناپایدار جوی، کیفیت هوا در کلیه روزها در محدوده پاک و قابل قبول قرار داشته است.
این شرایط در روزهای سپریشده از اردیبهشتماه نیز تداوم داشته و در بیشتر ساعات شبانهروز و در بیشتر ایستگاههای سنجش، وضعیت مطلوبی از نظر غلظت آلایندهها مشاهده شده است، بهگونهای که تا ۱۴ اردیبهشتماه، میانگین شاخص کیفیت هوا با ثبت ۱۱ روز پاک و ۳۴ روز قابل قبول در شرایط مطلوب قرار داشت و هیچیک از روزها در وضعیت آلوده نبود این در حالیست که در مدت مشابه سال گذشته ۶ روز پاک، ۳۴ روز قابل قبول و پنج روز ناسالم برای گروههای حساس به ثبت رسیده بود که نشاندهنده بهبود وضعیت کیفیت هوا در سال جاری نسبت به سال گذشته است.
در روزهای اخیر افزایش مقطعی سرعت باد در برخی ساعات شبانهروز بهویژه در ساعات پایانی روز و اوایل شب، موجب تغییراتی در وضعیت هوا در برخی نقاط شهر شد. افزایش سرعت باد در بهار و در برخی اوقات تابستان در تهران پدیدهای شناختهشده است؛ شرایطی که اگرچه در بسیاری مواقع به پراکندگی آلایندهها و بهبود کیفیت هوا کمک میکند اما در برخی موارد بهویژه در سالهایی که با خشکسالی و کاهش میزان بارشها همراه بوده است، میتواند باعث خیزش گرد و خاک و افزایش غلظت ذرات معلق در هوا شود. چنین وضعیتی در سالهای گذشته نیز تجربه و در برخی مقاطع به افزایش غلظت ذرات معلق، بهویژه آلایندههای ذرات معلق کوچکتر از ۱۰ و ذرات کوچکتر از ۲.۵ میکرون منجر شده بود.
با این حال در سال جاری به دلیل بهبود نسبی شرایط جوی و افزایش میزان بارشها نسبت به برخی سالهای اخیر، وقوع این پدیدهها با فراوانی و شدت کمتر همراه بوده و شروع آن نیز در مقایسه با سالهای اخیر دیرتر رخ داده است. با وجود این، مطابق هشدارهای سازمان هواشناسی در روزهای اخیر افزایش مقطعی سرعت باد در برخی ساعات، بهویژه در اواخر روز و اوایل شب، منجر به بروز گرد و خاک در بخشهایی از شهر شد.
این وضعیت بهطور مشخص در عصر روز دوشنبه (۱۴ اردیبهشت) رخ داد و باعث افزایش نسبی غلظت ذرات معلق در هوا شد. هرچند بارش باران پس از این پدیده تا حدودی از غلظت ذرات کاست اما در ساعات بعدی همچنان اثرات آن در شاخص کیفیت هوا مشاهده شد. در پی این شرایط، از حدود ساعت ۱۵ روز دوشنبه شاخص برخط ذرات کوچکتر از ۲.۵ میکرون به محدوده ناسالم برای گروههای حساس رسید و تداوم این وضعیت تا روز ۱۵ اردیبهشت باعث شد نخستین روز آلوده شهر تهران در سال جاری در این روز ثبت شود؛ شرایطی که عمدتاً تحت تأثیر جریانات حامل گرد و خاک و خیزش ریزگردها رخ داده است چراکه شاخص کیفیت هوا در ظهر روز سهشنبه (۱۵ اردیبهشتماه) با رسیدن به عدد ۱۰۹ برای آلاینده ذرات کوچکتر از ۲.۵ میکرون در وضعیت «ناسالم برای گروههای حساس» قرار گرفت.
در چنین شرایطی گروههای حساس شامل سالمندان، کودکان، بیماران قلبی و تنفسی و زنان باردار از فعالیت طولانیمدت در فضای باز خودداری کنند همچنین شهروندان بهتر است از فعالیتهای سنگین بدنی در فضای باز بهویژه در ساعات اوج آلودگی پرهیز و در صورت امکان از وسایل حملونقل عمومی برای کاهش انتشار آلایندهها استفاده کنند. رعایت این نکات میتواند به کاهش اثرات منفی آلودگی هوا بر سلامت شهروندان کمک کند.
