مدیران ترسوی سینما؛ فیلم «بُت» درگیرتان می‌کند/ گفت‌وگو با حمید نعمت‌الله
نعمت‌الله این روزها فیلم «بُت» »را برپرده سینماها دارد، اثری بحث‌برانگیز با موضوع فضای مجازی و چالش‌هایحول‌آن که اتفاقا با استقبال مخاطبان و خصوصا جوانان همراه شده و نظراتمختلف آنها را درپی داشته است. گفت‌وگوی ما با حمید نعمت‌الله پیش روی شماست.
حمید نعمت‌الله از کارگردانان مولف سینمای ایران که هر فیلمش کلاس درسبرای فیلمسازان جوان و علاقه‌مندان سینماست.
از قاب بندی و میزانس های متفاوت گرفته تا مفهومی که در خلال قصه قرار می‌دهد همه و همه به جهان پردرک اواشاره دارد.
نعمت‌الله این روزها فیلم بت را برپرده سینماها دارد، اثری بحث‌برانگیز با موضوع فضای مجازی و چالش‌هایحول‌آن که اتفاقا با استقبال مخاطبان و خصوصا جوانان همراه شده و نظراتمختلف آنها را درپی داشته است. گفت‌وگوی ما با حمید نعمت‌الله پیش رویشماست:
جناب نعمت‌الله! شما از فیلمسازان بی‌حاشیه سینما هستید، اما « قاتل ووحشی» در کارنامه شما فیلم پر‌حاشیه به شمار می‌آید، هنگام ساخت « قاتل و وحشی» به ابعاد پیچیده ساخت و حواشی آن واقف بودید؟
بله روشن بود. اسمش حاشیه باشد یا متن، می‌دانستم فیلمی نیست کهبی‌سرو‌صدا بیاید و برود. بله می‌دانستم این فیلم مسیر ناهمواری پیش رو دارد.
پس چرا آن را ساختید؟
مجبور بودم. چیزی در این حدود. فیلم لازمی بود؛ هم برای من و هم برای جامعه. به قاتل و وحشی اعتقاد داشتم و به اینکه باید بهایش را بپردازم.
اما سرنوشت خوبی نداشت، موافقید؟
داشت. موضوع کامروایی فیلم و من نیست. موضوع عکس‌العملی است که درستمی‌دانی از تو سر بزند. پایین‌تر از قاتل و وحشی یا کند‌تر از آن یا محتاط‌تر از آن رانمی‌خواستم. بنابر این پشیمان نیستم که انجامش دادم و از اکران عمومی‌اش همناامید نیستم. ساخت «قاتل و وحشی» بیهوده نبود حتی اگر برای همیشه درتوقیف بماند و البته می‌دانیم که این‌طور نخواهد ماند.
چقدر خوب که به اکران عمومی « قاتل و وحشی» امید دارید… با محمدمهدی طباطبایی نژاد (معاون نظارت و ارزشیابی سازمان سینمایی) چندهفته پیش مصاحبه داشتم که گفت: رفع توقیف « قاتل و وحشی» حتیمشمول زمان نمی‌شود مگر حکم فقهی تغییر کند… نظر شما چیست؟
عجب. ایشان خیال‌مان را راحت کردند و کار را در آوردند.
اما جدای از تبعاتی که توقیف فیلم در مسیر کاری فیلمساز دارد، می‌خواهمبدانم بر روح شما و اساسا فیلمسازان چه تاثیر مخربی داشت؟
از رو‌حم خبر ندارم، اما روانم خوب خط‌خطی شد.
جناب نعمت الله به جشنواره فیلم فجر 43 اشاره کنیم ، تا دقیقه ۹۰قرار بود قاتل و وحشی در جشنواره به صورت تک سانس به نمایش درآید ، ناگهان ورق برگشت و اجازه نمایش فیلم داده نشد ، چه اتفاقی افتاد جلوی اکران گرفته شد؟بله، نمایش گردانندگان جشنواره بود. هیچ کدامشان نمی‌گویند آن شب چه شد؟هیچ‌وقت جواب درست ندادند. خودشان هم نمی‌دانند. واقعیت این است ترسوهستند. مدیرند و مسوول اما تصمیم‌های سخت نمی‌گیرند. می‌اندازند گردنیکدیگر. تصمیماتی که به‌عهده آنهاست اما دردسر دارد اما شانه خالی می‌کنند. وگرنه فیلم قاتل و وحشی همان سال اول اکران می‌شد.
امیدواریم اکران فیلم « قاتل و وحشی» را در سینماها شاهد باشیم، اما درحال حاضر شما فیلم «بُت» را بر پرده سینماها دارید، وقتی به پایان فیلم«بُت» می‌رسیم احساس می‌کنیم بار زیادی روی دوش‌مان است، فیلمسنگینی است… موافقید؟
بله احتیاج به تمرکز و سوزاندن فسفر دارد.تماشای فیلم بُت، درگیرتان می‌کند ومورد شماتت قرار می‌گیرید. احساس آشنایی نیست و بسیاری از تماشاگرانتاثیرش را بر نمی‌تابند.
فیلم قاتل و وحشی هم تاثیرش همین‌طور است؟
قاتل و وحشی برون‌گرا‌تر است و بُت درون‌گرا‌تر.قاتل و وحشی داستانسرراست‌تری دارد و پر پلان‌تر و پرتحرک‌تر است.
یکی از مهم‌ترین نکات فیلم بُت، بازی متفاوت لیلا حاتمی است که بسیارخوب از پس نقش برآمده، اما چرا اسم «لیلا» را برای کاراکتر اصلی فیلمبُت انتخاب کردید؟ از ابتدا در فیلمنامه همین نام بود؟
از همان ابتدا این شخصیت اسمش لیلا بود و قرار بود لیلا حاتمی بازی‌اش کند. این هم‌نامی مرز میان بازیگر و شخصیت را کمی محو می‌کند؛ انگار چیزی ازواقعیت به جهان داستان نشت کرده است.
از طرفی «بُت» پر از نشانه‌ها و ارجاعات به تاریخ سینماست.
بله و نام «لیلا» هم یادآور فیلم مهرجویی است که لیلا حاتمی در آن بازی کرده؛انگار خاطره یک فیلم در فیلم دیگری ادامه پیدا می‌کند. خود نام لیلا هم با «لیل»،یعنی شب، پیوند دارد و در فیلمی که قصه‌اش درباره نخوابیدن است، این نسبتمعنای تازه‌ای پیدا می‌کند. از طرفی لیلا نامی آشنا در ادبیات عاشقانه ماست؛ نامیکه با شیفتگی و حتی جنون گره خورده و این هم بی‌ارتباط با جهان «بُت» نیست. دوست دارم یک اسم بتواند همزمان چند معنا داشته باشد، بی‌آنکه هیچ‌کدام را بهتماشاگر تحمیل کند. شاید لیلای این فیلم فقط نام یک شخصیت نباشد؛ نام شبیباشد که قرار نیست تمام شود.
راستی یحیی کیست؟ درباره‌اش اطلاعات کمی در فیلم می‌آید؟
به نظرم درباره همه یحیی‌ها اطلاعات کمی هست.او غریب است.نباید درباره‌اشزیاد گفت، یحیی غریبانه کشته می‌شود.
جناب نعمت‌الله! وقتی به فیلم بُت نگاه می‌کردیم این پرسش در ذهنمشکل گرفت که آیا شخصیت‌های فیلم، نمونه بیرونی دارند؟
بله فراوان نمونه بیرونی دارند.
و نکته دیگر در همه فیلم‌هایی که ساختید نگاه خاصی دارید… از فیلمبوتیک گرفته تا آرایش غلیظ، رگ خواب و… که مجموعه آنها در کنار همسبک شما را می‌سازد اما جالب است که هیچ‌وقت به دام تکرار نیفتادید…ایننکته از مراقبه خاصی می‌آید؟
مراقبه خاصی نیست. شاید فقط سعی می‌کنم به چیزهایی که هنوز نمی‌دانم،نزدیک شوم. تکرار وقتی شروع می‌شود که آدم خیال کند خودش را شناخته. منهنوز از خودم و از آدم‌ها غافلگیر می‌شوم. شاید همین کنجکاوی باعث شده.
کار تازه‌ای در دست ساخت دارید به نام داش‌آکل.چه چیزی در داستانداش‌آکل برای شما جالب است؟
داش‌آکل برایم قصه تنهایی مردی است که پناه دیگران است، اما خودش پناهیندارد. مردی که زورش به همه می‌رسد جز به سرنوشت خودش. در این روزگارسخت ایران، قصه آدم‌هایی که می‌خواهند شریف بمانند و زیر بار شرافتشانمی‌شکنند، برایم معنای دیگری دارد.
