درآمد از تورم جا ماند| روایت تازه از فشار معیشتی خانوارها | اقتصاد کم‌رمق، سفره کوچک‌تر
داده‌های هزینه و درآمد خانوار در سال ۱۴۰۴ تصویری نگران‌کننده از وضعیت معیشتی ایرانیان ارائه می‌کند؛ تصویری که نشان می‌دهد حتی افزایش اسمی درآمدها نیز نتوانسته مانع از کاهش قدرت خرید خانوارها شود.
به گزارش خبرفوری، بر اساس این آمار، درآمد حقیقی خانوارهای شهری ۶ درصد و هزینه حقیقی آنها ۳.۲ درصد کاهش یافته است. در مناطق روستایی نیز درآمد حقیقی ۱.۸ درصد پایین آمده، هرچند هزینه حقیقی خانوارها یک درصد افزایش داشته است.
این ارقام زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند که اثر تورم از محاسبات کنار گذاشته شود. در ظاهر ممکن است درآمد و هزینه خانوار افزایش یافته باشد، اما معیار مهم برای سنجش رفاه، میزان کالا و خدماتی است که خانوار با درآمد خود می‌تواند خریداری کند. کاهش درآمد حقیقی به این معناست که بخش قابل‌توجهی از خانوارها در سال ۱۴۰۴ برای حفظ تعادل مالی خود ناچار به کاهش یا تغییر الگوی مصرف شده‌اند.
دهک‌های مختلف، تجربه‌ای متفاوت
بررسی هزینه حقیقی دهک‌های درآمدی نشان می‌دهد فشار اقتصادی در میان خانوارهای شهری گسترده بوده است. در شهرها تنها دهک اول، یعنی کم‌درآمدترین گروه، توانسته افزایش ۰.۵ درصدی هزینه حقیقی را ثبت کند و هزینه حقیقی سایر دهک‌ها کاهش یافته است.
در مناطق روستایی اما شرایط متفاوت بوده است. هزینه حقیقی همه دهک‌ها افزایش یافته، اما بیشترین رشد به دهک اول اختصاص داشته است؛ به‌طوری که هزینه حقیقی این گروه ۱۳.۲ درصد افزایش پیدا کرده است. این افزایش را می‌توان تا حدی در ارتباط با پرداخت‌های انتقالی، یارانه‌ها و سیاست‌هایی مانند کالابرگ یک‌میلیون تومانی ارزیابی کرد؛ سیاست‌هایی که در کوتاه‌مدت می‌توانند بخشی از افت قدرت خرید خانوارهای کم‌درآمد را جبران کنند.
بیشتر بخوانید:
افزایش ۵ تا ۱۰ میلیون تومانی حقوق کارمندان | فوق‌العاده خاص در راه است؟
سهمیه‌بندی جدید در راه است؟ | چرا سامانه سوخت در مسیر جمع‌آوری داده است؟
رقم کالابرگ از ماه بعد افزایش می‌یابد | مردم برای افزایش رقم کالابرگ چه کنند؟
تغییر رفتار مصرفی خانوارهای ایرانی زیر تیغ تورم | توان خرید به قابلمه رسید!
با این حال، افزایش هزینه لزوما به معنای افزایش رفاه نیست. اگر رشد هزینه‌ها ناشی از افزایش قیمت‌ها باشد، خانوار ممکن است برای خرید همان مقدار کالا و خدمات، پول بیشتری پرداخت کند بدون آنکه کیفیت زندگی او بهبود یافته باشد.
کاهش ضریب جینی؛ نشانه رفاه بیشتر؟
ضریب جینی در سال ۱۴۰۴ از ۰.۳۸۷۰ به ۰.۳۸۴۹ کاهش یافته است؛ رقمی که در نگاه نخست می‌تواند نشانه کاهش نابرابری تلقی شود. اما تفسیر این شاخص بدون توجه به شرایط کلی اقتصاد می‌تواند گمراه‌کننده باشد.
در شرایطی که رشد اقتصادی نزدیک به صفر بوده و هزینه حقیقی بیشتر دهک‌های شهری کاهش یافته است، بخشی از کاهش فاصله درآمدی می‌تواند ناشی از تحت فشار قرار گرفتن گروه‌های برخوردارتر نیز باشد. بنابراین، کاهش ضریب جینی به‌تنهایی به معنای افزایش رفاه عمومی نیست. ممکن است فاصله میان دهک‌ها کاهش یافته باشد، اما سطح رفاه بخش بزرگی از جامعه نیز همزمان پایین آمده باشد.
تحریم، تورم و نااطمینانی
سال ۱۴۰۴ اقتصاد ایران را در شرایطی قرار داد که مجموعه‌ای از عوامل داخلی و خارجی همزمان بر فعالیت اقتصادی اثر گذاشتند. بازگشت تحریم‌ها و فشارهای خارجی، نااطمینانی سیاسی، جنگ ۱۲روزه، تورم، ضعف سرمایه‌گذاری و مشکلات ساختاری اقتصاد، فضای تصمیم‌گیری برای خانوارها و بنگاه‌ها را دشوارتر کرد.
اثر تحریم‌ها نیز تنها به کاهش درآمدهای ارزی یا محدود شدن صادرات نفت محدود نمی‌شود. دشوارتر شدن تجارت خارجی، افزایش هزینه مبادلات، فشار بر بازار ارز و کاهش انگیزه سرمایه‌گذاری، در نهایت می‌تواند به رشد اقتصادی ضعیف‌تر و کاهش فرصت‌های درآمدی منجر شود. در چنین شرایطی، خانوارها نیز برای مقابله با نااطمینانی، خرید کالاهای بادوام، سفر، تفریح و برخی خدمات را کاهش می‌دهند و به سمت مصرف محتاطانه‌تر حرکت می‌کنند.
یارانه؛ مُسکن یا راه‌حل؟
پرداخت‌های حمایتی و کالابرگ می‌توانند در کوتاه‌مدت بخشی از فشار معیشتی بر دهک‌های پایین را کاهش دهند؛ افزایش ۱۳.۲ درصدی هزینه حقیقی دهک اول روستایی نمونه‌ای از همین اثر احتمالی است. اما این سیاست‌ها نمی‌توانند جایگزین رشد اقتصادی پایدار شوند.
اگر تورم، ضعف سرمایه‌گذاری و نااطمینانی ادامه پیدا کند، ارزش واقعی حمایت‌های نقدی و غیرنقدی نیز به مرور کاهش خواهد یافت. در چنین شرایطی، دولت ناچار می‌شود برای جبران افت قدرت خرید، حمایت‌های بیشتری پرداخت کند؛ در حالی که ریشه اصلی مشکل همچنان پابرجاست.
بهبود پایدار رفاه خانوار به افزایش تولید، اشتغال، سرمایه‌گذاری، کنترل تورم و ثبات اقتصاد کلان وابسته است. حمایت‌های معیشتی می‌توانند بخشی از فشار امروز را کاهش دهند، اما برای تغییر مسیر اقتصاد، درآمد خانوار باید از مسیر رشد واقعی تولید و افزایش فرصت‌های اقتصادی تقویت شود؛ نه صرفاً از طریق افزایش ارقام اسمی یا پرداخت‌های جبرانی.
فقط بايد دعا كنيم وسايلمون خراب نشن از بين نرن وگرنه بيچاره ميشيم از وسايل خونه گرفته تا موبايل لبتاب و ……
دقیقا به خدا
جرات نمیکنیم سوپری بریم میزنه به ماشین حساب تپش قلب میگیریم
خودمان می دانیم پزشکیان اعلام کرد بابهره گیری از وجود کارشناسان می خواهد مشکلات کشوررا حل کند ولی مشکلات که حل نشد بیشتر شد
سوپری سر کوچه ما وقتی میزنه به ماشین حساب میخواد قیمت آخر رو بگه میگه ببخشید شرمنده انقدر شد خودم خجالت میکشم از گفتن مبلغ.
حکومت اگر سرمایه کشور رو تو سوریه ،عراق ، لبنان ، یمن، فلسطین و... خرج نمیکرد الان شاهد این نکبت و بدبختی نبودیم