دلار بالا رفت، بورس جان گرفت؛ کدام صنایع از رشد ارز سود می‌برند؟

 رشد نرخ دلار روز گذشته افزایش تقاضا در نماد‌های بزرگ بورسی را رقم زد و شاخص کل بورس با رشد حدود ۲.۶ درصدی به ۷ میلیون و ۴۵۹ هزار واحد رسید و حدود ۹۱ درصد نماد‌های بازار سبزپوش شدند. در همین حال حدود ۴.۸ هزار میلیارد تومان پول حقیقی وارد بازار شد که فاصله محسوسی با میانگین ورود روزانه پول حقیقی در سه ماه اخیر دارد.

این اتفاق در شرایطی رخ داد که دلار در بازار آزاد در محدوده ۲۴۴ هزار تومان بسته شد و در مقاطعی به حوالی ۲۴۵ هزار تومان رسید؛ بنابراین بار دیگر این پرسش مطرح شده که رشد نرخ ارز چگونه به قیمت سهام منتقل می‌شود و کدام صنایع بورسی بیش از سایر گروه‌ها از افزایش نرخ ارز منتفع می‌شوند؟ البته پاسخ برای همه شرکت‌ها یکسان نیست و میزان اثرگذاری دلار بر سودآوری شرکت‌ها به نوع درآمد، هزینه‌های ارزی، نرخ فروش و سیاست‌های ارزی بستگی دارد.

چرا دلار به بورس سیگنال صعودی داد؟

افزایش نرخ ارز از دو مسیر می‌تواند روی بازار سهام اثر بگذارد. مسیر نخست، اثر مستقیم بر درآمد شرکت‌هایی است که بخش قابل توجهی از محصولات خود را صادر می‌کنند. در چنین شرکت‌هایی، اگر نرخ تسعیر ارز و نرخ فروش محصولات متناسب با رشد دلار افزایش پیدا کند، ارزش ریالی درآمد‌های ارزی نیز بیشتر می‌شود.

بررسی‌ها نیز نشان می‌دهد شرکت‌های پتروشیمی، فلزی و معدنی در این دسته قرار می‌گیرند. یک تحلیلگر بازار سرمایه درباره افزایش نرخ دلار توافقی نیز تأکید کرده بود که رشد نرخ ارز برای شرکت‌های صادرات‌محور می‌تواند ارزش ریالی فروش و سود آنها را افزایش دهد. هرچند حجم صادرات، هزینه تولید و سایر عوامل می‌توانند این اثر را محدود کنند.

مسیر دوم، اما انتظارات تورمی است. وقتی دلار افزایش پیدا می‌کند، ارزش ریالی دارایی‌ها و هزینه جایگزینی تجهیزات و بنگاه‌ها نیز در محاسبات فعالان بازار تغییر می‌کند. همین موضوع می‌تواند حتی در شرکت‌هایی که صادرات قابل توجهی ندارند، انتظارات درباره قیمت فروش محصولات و ارزش دارایی‌ها را تحت تأثیر قرار دهد.

با این حال، رشد دلار به معنای رشد یکسان تمام سهم‌ها نیست. افزایش هزینه مواد اولیه، انرژی، حمل‌ونقل و سرمایه در گردش می‌تواند بخشی از منفعت ناشی از رشد نرخ ارز را برای برخی شرکت‌ها خنثی کند.

آخرین وضعیت گروه پتروشیمی و فولاد

در میان گروه‌های بزرگ بازار، پتروشیمی‌ها، فلزی‌ها و معدنی‌ها بیش از سایر صنایع در معرض اثر مستقیم نرخ ارز قرار دارند. بخش قابل توجهی از درآمد این شرکت‌ها به فروش محصولات صادراتی یا محصولاتی وابسته است که قیمت آنها با بازار‌های جهانی و نرخ ارز ارتباط دارد.

معاملات ۶ مهر نیز نشان داد گروه‌های بزرگ‌تر مورد توجه خریداران قرار گرفته‌اند. بر اساس داده‌های معاملاتی، محصولات شیمیایی ۲.۲ درصد، فلزات اساسی ۲.۶۹ درصد، استخراج کانه‌های فلزی ۲.۴۴ درصد و فرآورده‌های نفتی ۲.۷۸ درصد رشد کردند. در این میان، گروه‌های سرمایه‌گذاری نیز رشد بیش از ۶ درصدی را ثبت کردند.

برای فولادی‌ها یک متغیر مهم دیگر نیز وجود دارد و آن نحوه بازگشت ارز حاصل از صادرات و مقررات ارزی است؛ بنابراین افزایش دلار زمانی می‌تواند به شکل پررنگ‌تری در سودآوری این شرکت‌ها دیده شود که نرخ فروش و نرخ تسعیر نیز امکان انعکاس این رشد را در صورت‌های مالی فراهم کند.

آخرین وضعیت گروه‌های بانکی و خودرو

در گروه بانکی، اثر افزایش نرخ ارز بیشتر از مسیر ارزش‌گذاری دارایی‌ها و موضوع تسعیر دارایی‌های ارزی مطرح می‌شود. اما در این مورد نیز نمی‌توان صرفاً با افزایش دلار درباره افزایش سود بانک‌ها نتیجه‌گیری کرد بلکه کیفیت دارایی‌ها، مطالبات، هزینه تجهیز منابع و نحوه تعیین نرخ تسعیر متغیر‌های تعیین‌کننده‌ای هستند.

در صنعت خودرو نیز افزایش دلار الزاماً به معنای افزایش مستقیم سود نیست. وابستگی بخشی از هزینه‌های خودروسازان و قطعه‌سازان به واردات می‌تواند هزینه تولید را بالا ببرد. به همین دلیل، اثر دلار در این گروه بیشتر از مسیر افزایش قیمت محصولات، ارزش جایگزینی دارایی‌ها و انتظارات تورمی دنبال می‌شود و همزمان ریسک هزینه‌ای نیز وجود دارد.

ارزش معاملات خرد پایین‌تر از میانگین سه ماهه به چه معناست؟

با وجود رشد قدرتمند شاخص و ورود پول حقیقی، یک نکته در معاملات ۶ مهر اهمیت دارد که ارزش معاملات خرد حدود ۳۰.۵ هزار میلیارد تومان بود و ۱۴ درصد پایین‌تر از میانگین سه‌ماهه قرار داشت؛ بنابراین هنوز نمی‌توان تنها بر اساس یک روز مثبت، تغییر پایدار رفتار بازار را نتیجه گرفت.

روز گذشته موج تقاضا از گروه‌های کوچک‌تر به سمت صنایع شاخص‌ساز مانند پتروشیمی، بانکی، فلزی و خودرویی حرکت کرده است. این تغییر برای شاخص کل اهمیت زیادی دارد، زیرا ورود تقاضا به سهم‌های بزرگ اثر بیشتری بر نماگر اصلی بازار می‌گذارد.