مسکّنی که در 11 ایالت آمریکا ممنوع شد
«جفری دیور»، چوببُر بازنشسته ۵۸ ساله اهل ایالت «واشنگتن»، چهار سال است که برای تسکین درد شدید و مزمن لگن و زانوهای خود از «کراتوم» استفاده میکند.
او زمانی که پزشکان نتوانستند دردش را درمان کنند و در دوران انتظار برای عملهای جراحی به سر میبرد، با این محصول گیاهی آشنا شد. اگرچه در ابتدا نگران بود و کار را «با مقدار کم» آغاز کرد اما پس از مدتی مصرف آن را افزایش داد تا اینکه دردش تسکین یافت.
دیور میگفت: تاثیرش مثل معجزه بود. چون دیگر میتوانستم بخوابم و به کارهای روزمرهام برسم. واقعا نمیدانم بدون آن چه کار میکردم.
کراتوم، گیاهی با اثرات شبهافیونی طی دهه گذشته در ایالات متحده محبوبیت یافته است و معمولا بدون نسخه خریداری شده و به صورت قرص یا مایع مصرف میشود.
این هفته، بازرسان پلیس ایالتی بستههایی از ماده کراتوم را نزد دو دانشجوی متوفیِ دانشگاه میسیسیپی پیدا کردند. اگرچه علت مرگ آنها مصرف کراتوم اعلام نشده است اما مقامات اکنون در مورد مصرف این ماده هشدار میدهند.
سالهاست که مخالفان کراتوم خواستار ممنوعیت آن هستند و این ماده در برخی کشورها از جمله بریتانیا، غیرقانونی است. با این حال در آمریکا، کراتوم تحت نظارت سازمان غذا و دارو قرار ندارد و در برخی ایالتها از جمله میسیسیپی قانونی است.
کراتوم چیست؟
کراتوم درختی بومیِ جنوب شرق آسیا و کشورهایی نظیر تایلند، مالزی و اندونزی است. این گیاه قرنهاست که به دلیل خواص محرک خود مورد استفاده قرار میگیرد؛ برگهای آن را آسیاب کرده و به روشی مشابه چای مصرف میکنند.
با گسترش محبوبیت این گیاه در سراسر جهان، کراتوم در حدود سال ۲۰۱۶ به عنوان یک مکمل وارد بازار ایالات متحده شد.
دکتر «شین اسپیتس»، رئیس دانشکده پزشکی استئوپاتیِ «موسسه فناوری نیویورک» در دانشگاه ایالتی آرکانزاس میگوید: درست از همین جا بود که مشکلات آغاز شد.
به گفته اسپیتس، کراتوم در ایالات متحده عمدتا به اشکال بسیار غلیظ، مانند قرص، پودر یا مایع به فروش میرسد.
این ماده همچنین به وفور در دسترس است و تقریبا همهجا از فروشگاههای محلی و پمپبنزینها گرفته تا فروشگاههای محصولات ویپ (سیگار الکترونیکی) یافت میشود و قابل خریداری است.
علاوه بر این، از آنجا که در آمریکا کراتوم در دسته مکملها طبقهبندی میشود، محصولات آن مشمول مقررات نظارتی فدرال نیستند.
اسپیتس میگوید: هیچ راهی وجود ندارد که دقیقا بدانید چه چیزی به دستتان میرسد. میتوانید در زیرزمین خانهتان چیزی بسازید و آن را به عنوان مکمل روانه بازار کنید و در واقع هیچکس بررسی نمیکند که چه محتویاتی در آن وجود دارد.
کاربرد کراتوم چیست؟
به گزارش بیبیسی، کراتوم اغلب به عنوان یک مکمل گیاهی، طبیعی و ایمن عرضه میشود که به مدیریت درد و کاهش اضطراب و افسردگی کمک میکند.
اسپیتس توضیح میدهد که در دُزهای پایینتر، خواص محرک آن حالتی شبیه به سرخوشی یا انرژیبخشیِ ناشی از کافئین ایجاد میکند.
به دلیل اثرات شبهافیونی، از این گیاه برای مهار اعتیاد به مواد افیونی واقعی مانند فنتانیل نیز استفاده شده است.
این ویژگیها ناشی از نحوه عملکرد ترکیبات این گیاه از جمله ماده «۷-هیدروکسیمیتراگینین» در فعالسازی هورمونهای مختلف از جمله «دوپامین» است.
اثرات آن چیست و چقدر خطرناک است؟
اسپیتس ادامه میدهد: تقریبا شبیه مصرف مواد مخدر است و در دُزهای بالاتر میتواند سرخوشی بیشتری ایجاد کند. حتی احتمال توهم زدن نیز وجود دارد.
مصرف دزهای بالاتر همچنین خطر بروز عوارض جانبی نامطلوب را افزایش میدهد. این موارد شامل سرکوب سیستم عصبی مرکزی (CNS) است؛ وضعیتی که به گفته دکتر اسپیتس، عامل اصلی مرگومیرها محسوب میشود.
سرکوب سیستم عصبی مرکزی میتواند به فروپاشی عملکرد قلبی-عروقی و توقف تنفس منجر شود.
دکتر «جانا وو»، مدیر بخش یکپارچهسازی خدمات بالینی در مرکز درمان اعتیاد «ماونتینساید» نیز در این باره میگوید: خطر اعتیاد با مصرف دزهای بالای این ماده وجود دارد و این مسئله بر ازدواج و روابط افراد تأثیر میگذارد. من شاهد بودهام که افراد، شغل خود را از دست داده و ماهانه هزاران دلار صرف مصرف آن کردهاند.
از آنجا که بدن بهسرعت نسبت به این گیاه تحمل بالایی پیدا میکند، ممکن است مصرفکنندگان برای دستیابی به همان تأثیر اولیه به مرور زمان به مصرف مقادیر بیشتری نیاز پیدا کنند.
وو میگوید: من با افرادی کار کردهام که روزانه تا ۲۰ قرص مصرف میکردند.
کارشناسان به بیبیسی گفتند که بزرگترین خطرات ناشی از این واقعیت است که کراتوم تحت نظارت و مقررات فدرال قرار ندارد.
اسپیتس گفت: اگر از من سوال کنید که «آیا دز ایمنی برای آن وجود دارد؟» پاسخ من منفی است و باز هم بر این نکته تأکید میکنم، زیرا ما نمیدانیم واقعا چه چیزی در محصولاتی که در بازار عمومی عرضه میشوند، وجود دارد.
آیا کراتوم قانونی است؟
در آمریکا کراتوم در ۱۱ ایالت ممنوع است از جمله آلاباما، آرکانزاس، کنتیکت، ایندیانا، کانزاس، لوئیزیانا، ماساچوست، داکوتای شمالی، تنسی، ورمونت و ویسکانسین.
ماساچوست آخرین ایالتی بود که آن را غیرقانونی اعلام کرد و در ماه اوت امسال (۲۰۲۶) دستور اضطراری موقت برای این امر صادر کرد.
۱۰ سال قبل، آژانس مبارزه با مواد مخدر ایالات متحده (DEA) کراتوم را به عنوان ماده خطرناک درجه ۱، خطرناکترین سطح برای مواد مخدر، طبقهبندی کرده بود و آن را خطری قریبالوقوع برای امنیت عمومی نامیده بود. اما این تلاش چند ماه بعد، پس از آنکه وزارت دادگستری اعلام کرد نظرات متعددی از سوی مردم در به چالش کشیدن این تلاش دریافت کرده است، با شکست مواجه شد.
این امر ایالتهایی مانند آریزونا را مجبور به اقدام کرد تا جایی که اخیرا از شرکتی که محصولات نوشیدنی کراتوم را میفروشد، شکایت کردند.
گروههای مخالف کراتوم از ایالتها میخواهند اقدامات بیشتری انجام دهند و معتقدند که «مواد مخدرِ عرضهشده در پمپبنزینها، جوامع ما را مسموم میکنند».
گروههای حامی کراتوم از جمله «انجمن کراتوم آمریکا» نیز خواستار ممنوعیت عرضه مواد مصنوعیای هستند که به جای کراتوم طبیعی بفروش میرسند.
در سطح بینالمللی هم کراتوم در بریتانیا ممنوع است اما در اروپا، قوانین مربوط به آن از کشوری به کشور دیگر متفاوت است.
همچنین در مالزی که خاستگاه اصلی درخت کراتوم محسوب میشود، مصرف و فروش آن بر اساس «قانون مواد سمی مصوب ۱۹۵۲» ممنوع است.
