۲.۵ طلای ایران در هر روز؛ کارنامه درخشان ورزش در دولت چهاردهم
ورزش ایران در سه ماه نخست ۱۴۰۵ با کسب ۲۶۳ مدال، از جمله ۹۵ طلا، شروعی درخشان داشت. آماری که در کنار ثبت ۴۷۴۳ مدال و ۱۷۹۷ طلا در ۲۴ ماه گذشته، تصویری قابلتوجه از روند مدالآوری ورزش کشور ارائه میدهد.
ورزش ایران در حالی سه ماه نخست سال ۱۴۰۵ را با ثبت ۲۶۳ مدال در میادین جهانی، آسیایی و بینالمللی پشت سر گذاشته که ۹۵ نشان آن طلا بوده است. آماری که وقتی در کنار کارنامه ۲۴ ماهه دولت چهاردهم قرار میگیرد، تصویری بزرگتر از یک مقطع موفق ارائه میدهد. ۴۷۴۳ مدال و ۱۷۹۷ طلا در دو سال، یعنی بهطور میانگین حدود ۲.۵ طلای بینالمللی در هر روز. بررسی این اعداد اما نشان میدهد ارزش این کارنامه فقط در حجم مدالها نیست. ترکیب مدالها، سهم ورزش بانوان، عملکرد در سطح جهانی و آسیایی و توان حفظ چرخه قهرمانی در شرایط دشوار، بخش مهمتری از داستان ورزش ایران را روایت میکند. در این گزارش قصد داریم به صورت دقیق عملکرد ورزش در دولت چهاردهم را مورد بررسی قرار دهیم.
۹۳ روز، ۲۶۳ مدال؛ شروع سال جدید با نمایشی عالی
اگر سه ماه نخست سال را بهعنوان یک دوره مستقل بررسی کنیم، ۳۷۳ ورزشکار ایرانی در رویدادهای مختلف برونمرزی حاضر شدهاند و ۲۶۳ مدال به دست آوردهاند. شامل ۹۵ طلا، ۶۸ نقره و ۱۰۰ برنز. به بیان سادهتر، بیش از ۳۶ درصد کل مدالهای این دوره از جنس طلا بوده و بهطور میانگین، در هر روز از این بازه بیش از یک مدال طلا برای ایران ثبت شده است.
البته یک نکته مهم در این رابطه وجود دارد، نسبت مدال به تعداد ورزشکاران، لزوماً به معنای «درصد موفقیت افراد» نیست، زیرا یک ورزشکار ممکن است در یک رقابت چند مدال به دست آورد. با این حال، این شاخص همچنان برای سنجش میزان بهرهوری کاروانهای اعزامی و عمق مدالآوری رشتههای مختلف، تصویری قابل توجه ارائه میکند. این عملکرد در شرایطی به ثبت رسیده که به گفته وزارت ورزش، بخشی از اردوها و برنامههای آمادهسازی فدراسیونها در ابتدای این دوره تحت تأثیر شرایط خاص کشور و محدودیتهای ناشی از جنگ ۴۰ روزه قرار گرفته بود.
طلای جهانی؛ جایی که کیفیت مدالها بیشتر به چشم میآید
از میان ۲۶۳ مدال سه ماهه، ۵۸ مدال در رقابتهای جهانی به دست آمده است. حاصل حضور ۸۸ ورزشکار ایرانی در این سطح. نکته قابل توجه این است که ۲۴ مدال از این مجموعه طلا بوده است. یعنی حدود ۴۱ درصد مدالهای جهانی ایران در این دوره به رنگ طلا درآمده است.
این نسبت از یک منظر اهمیت بیشتری از تعداد خام مدالها دارد. در مسابقات جهانی، تعداد رقبا، سطح فنی و دامنه کشورهای مدعی معمولاً گستردهتر است و بنابراین سهم بالای طلا میتواند نشانهای از توان رقابت ورزشکاران ایرانی در بالاترین سطح رشتههای خود باشد. به عبارت دیگر، کارنامه سه ماهه را نمیتوان صرفاً با «۲۶۳ مدال» خلاصه کرد. بخشی از اهمیت این عدد به این واقعیت بازمیگردد که ۵۸ مدال آن در سطح جهانی و ۲۴ مدال از همین مجموعه، طلا بوده است.
آسیا؛ موتور اصلی سبد مدال ایران
رقابتهای آسیایی با ۱۲۷ مدال، بزرگترین سهم را در کارنامه سه ماه نخست سال داشتهاند. رقمی که تقریباً ۴۸ درصد کل مدالهای ایران در این دوره را تشکیل میدهد. از این تعداد، ۴۲ طلا، ۲۸ نقره و ۵۷ برنز نصیب ورزشکاران کشورمان شده است. در این بخش ۲۱۳ ورزشکار ایرانی حضور داشتهاند و نسبت مدالهای کسبشده به تعداد نفرات اعزامی نزدیک به ۶۰ درصد گزارش شده است.
این سهم بالا از یک واقعیت مهم درباره ساختار ورزش ایران پرده برمیدارد. بخش بزرگی از ظرفیت مدالآوری کشور همچنان در رشتههایی متمرکز است که در سطح قاره آسیا قدرت سنتی ایران محسوب میشوند. کشتی، وزنهبرداری، تکواندو، ووشو و شماری از رشتههای رزمی و انفرادی، همچنان در تولید مدال نقش تعیینکننده دارند.
نمونه این روند را حتی در ردههای پایه نیز میتوان دید. برای نمونه، در رقابتهای وزنهبرداری نوجوانان و جوانان آسیا در تاشکند، نمایندگان ایران در یک روز موفق به کسب شش مدال طلا شدند و طاها نوجوان نیز سه طلای یکضرب، دوضرب و مجموع را به دست آورد و چند رکورد آسیایی و جهانی رده سنی خود را شکست. این اتفاقها نشان میدهد که آینده ورزش ما مخصوصا در این رشتهها نیز روشن است و سرمایهگذاری خوبی نیز ضورت گرفته است.
۷۸ مدال در سایر رویدادها
در کنار مسابقات جهانی و آسیایی، ۷۲ ورزشکار ایرانی در سایر رقابتهای بینالمللی شرکت کردند و ۷۸ مدال گرفتند؛ شامل ۲۹ طلا، ۲۳ نقره و ۲۶ برنز. در این بخش حتی تعداد مدالها از تعداد ورزشکاران بیشتر شده است که نشان میدهد در برخی رشتهها، ورزشکاران ایرانی در یک رویداد یا چند بخش مختلف توانستهاند چند بار روی سکو بروند. بنابراین، اگرچه در ارزیابی عملکرد قهرمانی، «مدال» شاخص اصلی است، اما برای تحلیل دقیقتر باید به تعداد رویدادها، تعداد ورزشکاران، سطح مسابقات و امکان کسب چند مدال توسط یک ورزشکار نیز توجه کرد.
از یک بهار موفق تا یک کارنامه دو ساله
تصویر زمانی که بزرگتر میشود، اهمیت اعداد بیشتر نمایان میشود. بر اساس گزارشهای منتشرشده از وزارت ورزش، ورزش ایران در ۲۴ ماه گذشته ۴۷۴۳ مدال در رویدادهای مختلف کسب کرده که ۱۷۹۷ مدال آن طلا بوده است. از مجموع مدالها، ۳۲۵۴ مدال سهم ورزشکاران مرد و ۱۴۸۹ مدال سهم زنان و دختران ایرانی بوده است. ۱۷۹۷ طلا در ۲۴ ماه، بهطور میانگین معادل حدود ۲.۵ مدال طلا در هر روز است. همان عددی که در این گزارش عملکرد دولت وفاق را برجسته میکند.
اما شاید مهمتر از عدد روزانه، نسبت طلای کسبشده به کل مدالها باشد. از ۴۷۴۳ مدال، حدود ۳۸ درصد طلا بوده است. یعنی تقریباً از هر سه مدال، بیش از یک مدال در بالاترین جایگاه سکو قرار گرفته است.
البته این ارقام متعلق به مجموعهای گسترده از مسابقات و رشتههاست و نمیتوان آن را مستقیماً با عملکرد ایران در رویدادهایی مانند المپیک مقایسه کرد. چراکه تعداد مسابقات، ردههای سنی، رشتههای پارالمپیکی و غیرپارالمپیکی و تعداد فرصتهای مدالآوری در این آمار بسیار متفاوت است. حتی وزیر ورزش نیز تصریح کرده که بخش قابل توجهی از این مدالها مربوط به مسابقات پاراآسیایی بوده است.
بانوان؛ سهمی که دیگر نمیتوان نادیده گرفت
یکی از مهمترین تغییرات قابل مشاهده در این آمار، رشد وزن ورزش زنان است. از ۴۷۴۳ مدال دو سال اخیر، ۱۴۸۹ مدال به ورزشکاران زن تعلق داشته است. یعنی بیش از ۳۱ درصد کل مدالها. مهمتر اینکه از مجموع ۱۷۹۷ طلای ثبتشده، حدود ۶۰۰ طلا توسط دختران و بانوان ایرانی به دست آمده است. سهمی بیش از یکسوم طلای ورزش ایران.
این عدد از منظر توسعه ورزش قهرمانی اهمیت زیادی دارد. مدالآوری زنان دیگر یک بخش فرعی از کارنامه ورزش ایران نیست و در حال تبدیل شدن به یکی از ارکان اصلی سبد افتخارات کشور است.
حتی در برخی رشتهها، مسیر توسعه بانوان از مرحله حضور صرف عبور کرده و به رقابت برای مدال طلا رسیده است. روندی که در صورت تداوم سرمایهگذاری، میتواند در رویدادهای چندرشتهای آینده اثر خود را بیش از پیش نشان دهد.
از پاریس تا ناگویا؛ آزمون سخت پیشروی ایران
کارنامه دو سال گذشته را باید در بستر چرخه بزرگتر ورزش ایران دید. ایران در المپیک پاریس ۲۰۲۴ با ۱۲ مدال شامل سه طلا، شش نقره و سه برنز به کار خود پایان داد. اکنون نگاه ورزش ایران به بازیهای آسیایی ۲۰۲۶ ناگویا دوخته شده است. جایی که بخشی از رشتههای مدالآور باید نشان دهند موفقیتهای ثبتشده در مسابقات جهانی و آسیایی، صرفاً حاصل مقاطع کوتاه نبوده است.
برای نمونه، فدراسیون وزنهبرداری پیش از این اعلام کرده بود که در سه وزن بالای بازیهای آسیایی شانس اصلی کسب مدال طلا را دارد؛ موضوعی که نشان میدهد بخشی از برنامهریزی فدراسیونها مستقیماً معطوف به بازیهای ناگویا شده است.
آمار ۲۶۳ مدال در سه ماه و ۱۷۹۷ طلای دو سال، بدون تردید کارنامهای قابل توجه است. اما برای تبدیل این موفقیت به یک روند پایدار، مسئله فقط افزایش تعداد مدالها نیست. ورزش ایران نیاز دارد سهم رشتههای مدالآور را متنوعتر کند، مسیر استعدادهای پایه تا تیم ملی را منسجمتر سازد، سرمایهگذاری در ورزش بانوان را افزایش دهد و از ظرفیت بخش خصوصی برای تأمین هزینههای ورزش قهرمانی استفاده بیشتری کند.
این نکته حتی در اظهارات اخیر وزیر ورزش نیز مورد تأکید قرار گرفته است. احمد دنیامالی با اشاره به محدودیت منابع دولتی گفته است که حتی افزایش چندبرابری بودجه نیز به تنهایی پاسخگوی نیازهای ورزش کشور نخواهد بود. از سوی دیگر، استمرار موفقیت زمانی معنا پیدا میکند که فاصله میان یک نسل طلایی و نسل بعدی کاهش یابد. درخشش ورزشکاران نوجوان و جوان ایران در رقابتهای آسیایی و ثبت رکوردهای جدید، از این منظر نشانه امیدوارکنندهای است.
