تبانی در مسابقات، خطر واقعی در جام جهانی است
خطر تبانی در جام جهانی واقعی است و ارگانهای مربوط از اکنون هشدار دادهاند که ممکن است شاهد تقلب و شرطبندیهای گستردهای در مسابقات این دوره باشیم.
در حالی که بازیکنان تیم ملی بلژیک جلسات آموزشی درباره تقلب در شرطبندی و تبانی در مسابقات را پشت سر میگذارند، فدراسیون فوتبال این کشور در حال مذاکره با یک شریک مرتبط با شرطبندی است. با وجود ممنوعیت تبلیغات قمار، شرطبندی بار دیگر بهطور کامل به فضای فوتبال بازگشته است. کارشناسان مبارزه با فساد هشدار میدهند که جام جهانی میتواند به یک زودپز برای این پدیده تبدیل شود: «همه چراغهای هشدار قرمز شدهاند.»
در میان تمرینها، عکس رسمی تیمی و یک شام گروهی، بازیکنان تیم ملی بلژیک در آخرین هفته پیش از سفر به جام جهانی، یک کلاس آموزشی هم داشتند. آنها پنجشنبهشب در جلسه اطلاعاتی اجباری فیفا درباره سلامت و یکپارچگی مسابقات شرکت کردند. مسئول بخش سلامت و یکپارچگی فدراسیون فوتبال بلژیک، توصیههای عملی مشخصی در اختیار بازیکنان قرار داد تا بدانند چگونه در برابر تلاشهای اغواگرانه مافیای شرطبندی از خود محافظت کنند.
از طریق شبکههای اجتماعی، بازیکنان ممکن است توسط افراد موسوم به «گروومر» یا جذبکننده، با هدیهها یا توجه زنان در موقعیتی آسیبپذیر قرار بگیرند. اما پس از مدتی، از آنها در مقابل این لطفها درخواستهایی مطرح میشود. لحن رابطه نیز ممکن است زمانی تغییر کند که بازیکن در مسابقه کاری را که آن فرد تماسگیرنده خواسته، انجام ندهد.
بازیکنان بلژیک همچنین آموزش دیدند که تلاشها یا موارد احتمالی تبانی در مسابقه را از چه مسیرهایی میتوانند گزارش کنند؛ هم از طریق فیفا و هم از طریق فدراسیون فوتبال بلژیک. تبانی در مسابقات، زخمی قدیمی در ورزش است و جام جهانی نیز از آن در امان نبوده است. قتل آندرس اسکوبار، بازیکن کلمبیایی، سه روز پس از آنکه در جام جهانی ۱۹۹۴ آمریکا گل به خودی زد، بعدها با زیانهای بزرگ مافیای کلمبیا در شرطبندی مرتبط دانسته شد.
اگرچه بازیکنان بلژیک هنوز لازم نیست برای جان خود نگران باشند، اما بهتر است بسیار مراقب باشند. شرطبندی و تمام جرایمی که بهطور تاریخی با آن گره خورده، برای جام جهانی پیشرو یک مشکل واقعی است. این را گای رایننبرگ، مأمور سابق مبارزه با تقلب ورزشی میگوید؛ فردی که سالها برای پلیس فدرال بلژیک کار کرده و پس از بازنشستگی نیز از سوی یوفا بهعنوان متخصص دعوت شده است.
رایننبرگ میگوید: «واقعاً نگرانم. در حال حاضر همه چراغهای هشدار قرمز شدهاند و من احساس نمیکنم آمریکاییها از آنچه در حال رخ دادن است آگاه باشند. بازار شرطبندی در آمریکا سال گذشته آزاد شد و بیشتر ایالتها، به جز هاوایی، آلاباما و یوتای بهشدت مذهبی، مجوزهای شرطبندی فروختهاند. این کار درآمدزاست، اما هرچه مجوزهای بیشتری صادر کنید، ریسکهای بیشتری هم ایجاد میکنید.»
جام جهانی دورهای پرخطر برای تقلب در شرطبندی است، چون میزان شرطبندیها چند برابر میشود و شرطهای تقلبی راحتتر میتوانند زیر رادار پنهان بمانند. رایننبرگ میگوید: «علاوه بر این، میبینیم که در چنین جام جهانیای تعداد زیادی از افراد برای اولین بار شرطبندی میکنند. هرچه تعداد شرطها از حسابهای جدید بیشتر باشد، ردیابی تراکنشهای تقلبی دشوارتر میشود. صنعت شرطبندی سیستمهایی برای شناسایی تقلب طراحی کرده، اما این سیستمها در تورنمنتهای بزرگ دقت کمتری دارند.»
موضوعی که ریسک را حتی بیشتر میکند، این است که جام جهانی برای نخستین بار با حضور ۴۸ تیم برگزار میشود. ۱۰۴ مسابقه وجود خواهد داشت که میتواند در آنها تقلب رخ دهد. صدها فوتبالیست کمترشناختهشده برای نخستین بار، و احتمالاً آخرین بار، در جام جهانی بازی خواهند کرد. وسوسه پذیرفتن پیشنهاد جذبکنندههایی که تلاش میکنند اعتماد آنها را جلب کنند، زیاد است؛ حتی فقط به این دلیل که بیشتر کشورهای حاضر در مسابقات عملاً شانسی برای قهرمانی ندارند.
دلیل دیگر پنهان ماندن تبانی این است که شرطبندیها دیگر کمتر روی نتیجه نهایی مسابقه انجام میشود و بیشتر روی اتفاقات جزئی داخل بازی متمرکز شده است؛ یک گل، یک کارت زرد یا حتی یک پرتاب اوت. رایننبرگ میگوید: «مبارزان فساد ورزشی از این مسئله نگراناند، چون به این ترتیب کشف تقلب بسیار دشوارتر میشود. به جای مچ فیکسینگ یا تبانی در نتیجه مسابقه، اکنون درباره اسپوت فیکسینگ صحبت میکنیم؛ یعنی دستکاری یک اتفاق مشخص در جریان بازی. هر بازیکن بهتنهایی قدرت تأثیرگذاری بر یک مسابقه را پیدا میکند و همین موضوع آستانه ورود به تقلب را بهطور محسوسی پایین میآورد. این پدیده در همه سطوح فوتبال وجود دارد؛ حتی در لیگ برتر انگلیس.»
نمونهای که بازیکنان بلژیک هم با آن آشنا هستند، لوکاس پاکتا، ملیپوش برزیلی است. این هافبک وستهم در مارس ۲۰۲۳ به دلیل تکلی بیاحتیاط مقابل استونویلا کارت زرد گرفت، اما پس از آن فدراسیون فوتبال انگلیس گزارشی از برزیل دریافت کرد. در منطقه زادگاه پاکتا، در جزیرهای به همین نام در برزیل، از طریق مجموعهای از حسابهای تازهساختهشده، مبالغ سنگینی روی کارت زرد او شرطبندی شده بود.
وقتی منچسترسیتی در اوت ۲۰۲۳ قصد داشت پاکتا را بهعنوان جانشین کوین دیبروینه با رقم ۱۱۰ میلیون یورو جذب کند، تحقیقات فدراسیون فوتبال انگلیس علنی شد. آن انتقال منتفی شد؛ هرچند پاکتا بعدها به دلیل نبود مدارک کافی تبرئه شد.
در حالی که بازیکنان بلژیک نسبت به پیامدهای منفی شرطبندی آگاه میشوند، خود شرطبندی دوباره بهطور کامل به جامعه برگشته است. کمیسیون بازیهای شانسی بلژیک در پنج ماه نخست امسال ۱۵۰ سایت غیرقانونی را بست؛ رقمی که تقریباً برابر با کل سال ۲۰۲۵ است. استفان ساونبرگ، سخنگوی کمیسیون بازیهای شانسی، میگوید: «با این حال، این فقط نوک کوه یخ است. ما میدانیم بازیکنان با استفاده از VPN میتوانند محدودیتهای جغرافیایی در بلژیک را دور بزنند و در کشورهای دیگر بهصورت آنلاین شرطبندی کنند.»
از زمان ممنوعیت تبلیغات شرطبندی، شکلهای خلاقانه تبلیغات از صفحه تلویزیونهای بلژیک پاک نشدهاند. در شبکه صاحب حق پخش، DAZN، در فصل گذشته در زمان استراحت بین دو نیمه و میان مسابقات، همیشه یک یا چند آگهی تبلیغاتی برای شرکتهای شرطبندی دیده میشد؛ علاوه بر دیدهشدنی که همین حالا روی پیراهنهای فوتبال، تابلوهای تبلیغاتی و دیوارهای مصاحبه وجود دارد. حتی در فوتبال آماتور نیز اسپانسرهای شرطبندی حضور دارند؛ به لطف یک استثنای بحثبرانگیز در قانون که از سوی ژرژ-لوئی بوشه، رئیس باشگاه فرانک بورن، نیز حمایت شده بود.
گفته میشود فدراسیون فوتبال بلژیک نیز در حال مذاکره با یک اسپانسر شرطبندی است. فدراسیون فوتبال بلژیک پس از دو سال زیانده، روز شنبه آمار مالی مثبت سالانه خود را ارائه میکند. این فدراسیون بهبود وضعیت مالی را تا حدی نتیجه رویکردی فعال میداند که در آن بهطور مستقیم سراغ اسپانسرهای بالقوه رفته است. پس از پلتفرم سبک زندگی زالاندو، شاید بهزودی یک برند فرعی متعلق به یک شرکت شرطبندی روی یکی از تابلوهای تبلیغاتی ورزشگاه کینگ بودوئن دیده شود.
