نقش دولت‌ها در موفقیت برنامه‌های زیست محیطی
جهانی که در آن زندگی می‌کنیم یک سیستم بسته است و هر عملی در آن، بر بخش دیگر اثرگذار است.
پایداری محیط زیست به معنای حفظ زمین به بهترین شکل برای نسل آینده و عدم کاهش منابع طبیعی آن است. اجزای محیط زیست شامل تنوع زیستی، مواد، انرژی و تعاملات بیوفیزیکی (زیستی - فیزیکی) است و پایداری محیط زیست بر کاهش اتلاف انرژی، کاهش تولید آلاینده‌ها، بکارگیری مواد قابل بازگشت به چرخه طبیعت و بازیافت مواد تاکید دارد.
حفظ تعادل کلی زمین به محافظت از آن وابسته است. طبیعت، میلیاردها سال با بکارگیری چهار اصل انرژی خورشید، حفظ تنوع زیستی، تنظیم جمعیت و چرخه مواد غذایی توانسته پایداری خود را حفظ کند. این چهار مورد درسی هستند که ما می‌توانیم از طبیعت بیاموزیم و برای زندگی خود به کار ببریم.
ردپای اکولوژیک انسان
رد پای اکولوژیک به معنای اثر یا باری است که از سوی انسان یا انسان‌ها بر کره زمین تحمیل می‌شود. برای مثال، رد پای اکولوژیک یک شهر به معنای بار تحمیل شده توسط آن شهر بر محیط زیست، برای تامین نیازهایی چون مواد اولیه، آب و انرژی است. هرچه رد پای انسان از مقدار ظرفیت زیستی تجدیدپذیر بزرگ‌تر شود به سمت ناپایداری می‌رود. در واقع انسان‌ها، هم از طریق مصرف منابع و هم از طریق آلوده کردن زمین با مواد زائد، بر آن فشار وارد می‌آورند که این میزان در دهه‌های اخیر به شدت در حال افزایش بوده است.
در برخی کشورها، رد پای اکولوژیک بسیار بیش از ظرفیت است. مثلا رد پای اکولوژیکی ایتالیا سه برابر مساحت آن است. در چین نیز به عنوان سریع‌ترین کشور در حال توسعه، بالاترین میزان مصرف آرد، برنج، گوشت، زغال سنگ، کود شیمیایی، آهن، سیمان و نیز بالاترین میزان استفاده کننده از گوشی‌های تلفن، تلویزیون و یخچال گزارش شده و برآورد شده است که در آینده‌ای نه چندان دور، چین دو سوم برداشت حبوبات جهان را داشته باشد و دو برابر میزان فعلی کاغذ تولید کند و بیش از میزان فعلی تولید روغن در جهان، روغن تولید کند.
برای حفظ محیط زیست، رعایت اصول چهارگانه به حداقل رساندن مصرف منابع طبیعی تجدیدناپذیر، مصرف پایدار منابع طبیعی تجدیدپذیر، کنترل تولید آلودگی و زباله در حد ظرفیت جذب محلی و جهانی و تامین نیازهای اساسی انسانی و اجتماعی و فراهم آوردن محیطی مناسب برای نسل‌های آتی الزامی است.
نقش دولت‌ها در موفقیت برنامه‌های زیست محیطی
حکمرانی به معنای اعمال قدرت سیاسی، اقتصادی و اداری برای اداره امور کشور در همه سطوح است. حکمرانی خوب از ویژگی‌هایی چون مشارکت همگانی، قانون محوری، شفافیت کافی، پاسخگویی حکومت، تصمیم‌گیری خردمندانه و نگاه دوراندیشانه برخوردار است و در نهایت، رابطه مناسب و متعالی دولت و مردم را در پی خواهد داشت. هنگامی که مردم احساس کنند کشور به آنها تعلق دارد و مالک اصلی منابع خودشان هستند، به شکل مطلوب‌تری از منابع استفاده می‌کنند و آینده را نیز در نظر می‌گیرند. داشتن احساس تعلق اجتماعی همچنین سبب می‌شود تا افراد احساس کنند که قدرت کافی را برای حل مشکلات جامعه خود دارند.
در حکمرانی خوب، این‌که زمامدار و دولت تنها کارهای خوب را انجام دهد ملاک نیست، بلکه او وظیفه دارد کارهای خوب را خوب انجام دهد. از این‌رو ضروری است که دولت با بخش‌های خصوصی همکاری کند، نهادهای مدنی و مردم را به کار گیرد، بسیاری از اختیارات خود را تفویض کند، سطح سلامت و بهداشت را ارتقاء بخشد، برای رفع فقر تلاش کند، به تنوع و تکثر احترام بگذارد و حقوق مردم و برابری آن را مدنظر قرار دهد. تمرکززدایی و واگذاری قدرت از سوی دولت مرکزی سبب مشارکت همه اعضا و گروه‌های اجتماعی در حفظ محیط زیست و رفاه اجتماعی و اقتصادی می‌شود. در مقابل، تمرکز در نهاد دولت سبب می‌شود که مردم اموال عمومی و محیط زیست را متعلق به دولت بدانند نه خود. در نتیجه فرهنگ استفاده مطلوب شکل نخواهد گرفت.
بر اساس کتاب «ورزش و محیط زیست»، دولت‌ها از روش‌های مختلفی چون پرداخت یارانه، جریمه کردن متخلفان، قیمت‌گذاری شناور، قانون‌گذاری منعطف و به کارگیری اهرم مالیات، به منظور کنترل آلاینده‌های محیطی و آثار زیان بخشی آنها بر محیط زیست استفاده می‌کنند. برخی متخصصان عقیده دارند که باید قوانینی وضع شوند که قیمت کالاها و خدمات، هزینه‌های زیست محیطی مخرب آنها را نیز شامل شود. در واقع محصولات و خدماتی که ما استفاده می‌کنیم و مبلغی که برای آنها می‌پردازیم، در بیشتر موارد همه هزینه تمام شده آنها را شامل نمی‌شود. برای مثال، برای تولید خودرویی که ۵۰۰۰ دلار قیمت دارد حدود ۴۰ روز کاری صرف شده و تنها برای تولید فولاد آن، هزاران لیتر آب مصرف شده است.
منبع: ایسنا
منبع: ایسنا
728
