صدای پای خشکسالی

ایران درحالی سال های پایانی نخستین دهه خشکسالی خود را می گذراند که آثار روانی آن پدیدار گشته و صدای پای کم آبی و تشنگی در سطح شهرهای مختلف، بویژه مناطق مرکزی به گوش می رسد؛ از مهاجرت تا دعوای آب.

مهاجرت، به دلایل مختلف از دهه های پیش شروع شده و سال های اخیر به دلیل تغییر الگوهای کار و معیشت، شدت یافته است، اما این بار بحران آب زنگ های خطر را به صدا در آورده است و موج بزرگی از کوچ از مناطق مرکزی و جنوبی به شمال و شمالغرب کشور را باعث شده است.
تازه ترین خبرها حاکی است که اهالی استان های درگیر با بحران آب، در حال مهاجرت به استان های شمالی و شمال غربی کشور هستند.

با شدت گرفتن اعتراض کشاورزان در استان اصفهان ، برخی ها نیز بر طبل نزاع بر سر آب می کوبند و بطور مستمر آن را در بوق و کرنا می کنند.
جنس اعتراض و اضطراب مردمان فلات مرکزی ایران که به تولید و خودکفایی و سخت کوشی عادت دارند و مهمترین الگو و منبع درآمدی شان کشاورزی است، از بیکاری و تبدیل شدن تولید کننده ، به مصرف کننده بیمناک هستند.

نگرانی برخی دیگر نبود آب شرب است که البته سال هاست زنگ خطرش در بسیاری از شهرهای ایران به صدا در آمده است و دستگاه های ذیربط هم به جای اصلاح الگوهای مصرف، فرهنگ سازی و اصلاح ساختار شبکه لوله فرسوده ، سیاست های تنبیهی را در دستور کار دارند.

حالا با بالا گرفتن بحران، جابجایی‌ های جمعیتی به سمت نقاط آبادتر و پررونق ‌تر آغاز شده است که این امر نیازمند بررسی و توجه جدی کارشناسان و نخبگان علمی و اقدام عملی کارگزاران و مسئولان است.

نیم نگاهی به مهاجرت هموطنان سیستان و بلوچستان و َدیگر استان ها به شهرهای شمالی، شامل استان های گلستان و مازندران خود شاهدی آشکار بر این امر است، چنانچه کمرنگ شدن حضور جمعیت در برخی نقاط زنگ خطری برای خالی شدن تدریجی از جمعیت و آغاز نابودی تاسیسات و بناها و در پی آن سست شدن زمینه‌های نگهداشت ما بقی جمعیت در یک نقطه است.
این روند، علاوه بر آسیب های وارده به مبدا چالش هایی چون توازن یا عدم توازن امکانات موجود در مقصد با جمعیت ورودی ، چالش های امنیتی را نیز می تواند به دنبال داشته باشد.

ﭘﺮﻭﻓﺴﻮﺭ ﮐﺮﺩﻭﺍﻧﯽ ﭘﺪﺭ ﮐﻮﯾﺮ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﺍﯾﺮﺍﻥ در اشاره به جدی نبودن دستگاه های متولی، پیشتر در اظهارات اعتراضی گفته بود که 'ﻣﺮﺗﺐ ﻣﺮﺍ ﺑﻪ ﮐﻨﻔﺮﺍﻧﺲ ﺩﻋﻮﺕ می کنند، ﺍﻣﺎ ﻧﻤﯿﺮﻭﻡ! ﭼﻮﻥ ﺩﯾﮕﺮ ﻓﺎﯾﺪﻩ ﺍﯼ ﻧﺪﺍﺭﺩ ﻭ ﮐﺎﺭ ﺍﺯ ﺳﻤﯿﻨﺎﺭ ﻭ ﮐﻨﻔﺮﺍﻧﺲ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺍﺳﺖ! دشت های کشور نشست ﮐﺮﺩﻩ ، ﺑﻄﻮﺭ ﻣﺜﺎﻝ ﺳﻄﺢ ﺁﺏ ﺩﺭ ﺟﻬﺮﻡ ٥٧٠ ﻣﺘﺮ، ﺩﺭ ﺭﻓﺴﻨﺠﺎﻥ ٤٥٠ ﻣﺘﺮ ﻭ ﺩﺭ ﺷﻬﺮﯾﺎﺭ ٣٠٠ ﻣﺘﺮ ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺭﻓﺘﻪ ﺍﺳﺖ! '

ﺩﺭ ﺟﻠﺴﻪ ای دیگر ﺍﻣﺎ حرف های پروفسور ﺑﺴﯿﺎﺭ ﺷﺪﯾﺪﺍﻟﺤﻦ ﺗﺮ ﺑﻮﺩ و ﻫﺸﺪﺍﺭ ﺩﺍﺩ 'ﺗﺎ 5 ﺳﺎﻝ ﺁﯾﻨﺪﻩ ﺩﺭ ﺍﯾﺮﺍﻥ اختلاف ﺑﯿﻦ ﺍﺳﺘﺎﻧﻬﺎ ﻭ ﺷﻬﺮﻫﺎ ﺑﺮ ﺳﺮ ﺁﺏ ﻋﻠﻨﯽ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺷﺪ ﻭ در صورتی که برنامه ریزی درستی نداشته باشیم، ﺑﺤﺮﺍﻥ ﺁﺏ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺭﺍ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺑﻠﻌﯿﺪ...'

براساس گزارش های ﻧﺎﺳﺎ و برخی دیگر از مراکز تحقیقاتی، ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺍﺯ هشت ﺳﺎﻝ ﭘﻴﺶ ﻭﺍﺭﺩ ﺩﻭﺭﻩ 30 ﺳﺎﻝ ﺧﺸﮑﺴﺎﻟﻰ ﺷﺪﻩ و اگر فکری نشود، ﺗﺎ 10ﺳﺎﻝ ﺁﺗﯽ، مناطق وسیعی از ﺍﯾﺮﺍﻥ ﮐﺎﻣﻼ ﺑﯿﺎﺑﺎﻥ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺷﺪ!

براساس ﮔﺰﺍﺭﺵ ﻧﺎﺳﺎ ﺷﺪﺕ ﺧﺸﮑﺴﺎﻟﯽ ﺩﺭ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺑﻪ ﺣﺪﯼ ﻫﺴﺖ ﮐﻪ در صورت ادامه کم توجهی، ﮐﺸﺎﻭﺭﺯﯼ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺑﻪ ﮐﻞ ﻧﺎﺑﻮﺩ ﻭ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺑﻪ ﻭﺍﺭﺩ ﮐﻨﻨﺪﻩ ﻣﺤﺾ ﻣﺤﺼﻮﻻﺕ ﺯﺭﺍﻋﯽ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺷﺪ و ﺍﮔﺮ ﺗﺪﺍﺑﯿﺮ ﺟﺪﯼ اتخاذ ﻧﺸﻮﺩ، ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺍﺯ یک ﮐﺸﻮﺭ ﻧﯿﻤﻪ ﺧﺸﮏ ﺑﻪ ﯾﮏ ﮐﺸﻮﺭ ﺧﺸﮏ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺷﺪ! ﻣﺜﻞ ﻋﺮﺑﺴﺘﺎﻥ ﻭ ﻣﻐﻮﻟﺴﺘﺎﻥ!
ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ ﺑﺎﺭﺵ ﺟﻬﺎﻧﯽ ﻫﺮ ﺳﺎﻝ 800 ﻣﯿﻠﯿﻤﺘﺮ ﻭ ﺩﺭ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﺖ ﻧﺮﻣﺎﻝ 250 ﻣﯿﻠﯿﻤﺘﺮ می باشد، ﺩﺭ ﺣﺎﻟﯿﮑﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﺗﺒﺨﯿﺮ ﺁﺏ ﺩﺭ ﺍﯾﺮﺍﻥ چهار ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺩﻧﯿﺎﺳﺖ.
اینها اخبار پراکنده و گویایی از هشدار بحران آب است اما آنچه در این برهه زمانی لازم است و خیلی هم گویا مورد توجه جدی قرار نمی گیرد ، تغییرات اساسی و بنیادین در سبک زندگی و مصرف آب هم در حوزه های مصرف خانگی، هم صنعتی و بویژه بخش کشاورزی است که این سومی نزدیک به 80 درصد منابع آبی کشور را به دلیل عدم بهره گیری از تکنولوژی و الگوهای مدرن کشت، هدر می دهد.
در اخبار آمده ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ ﻣﺼﺮﻑ ﺁﺏ ﺗﻮﺳﻂ ﮐﺎﺭﺑﺮﺍﻥ ﺧﺎﻧﮕﯽ ﺩﺭ ﺍﯾﺮﺍﻥ دو براﺑﺮ ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ ﺟﻬﺎﻧﯽ است و اصلی ترین راه حل آن اصلاح و ترمیم زیر ساخت شبکه لوله و نیز استفاده از شیرآلات مرغوب است

728