روبرتا کریری: با سفر رفتن تکرار را از وجودم دور می‌کنم

روبرتا کریری بازیگر گروه تئاتر اودین می‌گوید برای شستن کلیشه‌ها و نقش‌های قبلی از جسم و روحش و فراموش کردن آن‌ها به ژاپن، اسپانیا، آفریقا و کشورهای دیگری رفته‌ و رقص‌هایشان را یاد گرفته‌ است.

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، 53 سال پیش بود که گروه تئاتر اودین به سرپرستی یوجینو باربای ایتالیایی در اسلو پایتخت نروژ شکل گرفت و 43 سال پیش بود که روبرتا کریری ( R oberta Carreri ) به این گروه که دیگر در دانمارک ساکن شده بود پیوست. این روزها یوجینو باربا و گروهش برای اجرای نمایش «درخت» و برگزاری چند کارگاه و مسترکلاس در تهران به سر می‌برند. آن‌چه در ادامه می‌خوانید گفت‌و‌گویی است با روبرتا کریری که 43 است به واسطه قوانین حاکم بر تئاتر اودین هر روزش را با تمرینات فیزیکی می‌گذراند.

ریشه شیوه کارگردانی و بازیگری تئاتر اودین از کجا نشات گرفته است؟

یوجینو باربا مدیر تئاتر اودین سال 1955 میلادی در حالی که جوانی 19 ساله بود محل تولدش را در ایتالیا ترک کرد و به اسکاندیناوی و سپس نروژ رفت. او در آن جا شروع به درس خواندن در دانشگاه کرد. سپس تصمیم گرفت برای ادامه تحصیل بورسیه بگیرد. تنها جایی که به او بورس داد دانشگاهی در لهستان بود. باربا به لهستان رفت و شروع به خواندن تئاتر کرد.

یوجینو باربا وقتی وارد لهستان شد به یکی از گروه‌های تئاتر سنتی این کشور پیوست که متعلق به جوانی به نام یرژی گروتوفسکی بود. گروتوفسکی اگرچه تنها سه سال از باربا بزرگ‌تر بود اما در آن زمان کارگردانی معروف شده بود. آن زمان گروتوفسکی در حال تلاش برای تمرین دادن بازیگرانش به شیوه‌ای بود که در سفرش به هند دیده بود. او در هند کاتاکالی و یوگا آموخته بود و کارش را با گروه کوچکی از بازیگران آغاز کرده بود که نسبت به این شیوه از کارگردانی و تئاتر فیزیکال ذهن بازی داشتند.

مبنای تمرینات گروتوفسکی در اوایل براساس یوگا بود و رفته رفته حرکات آکروباتیک هم به آن اضافه شد. یوجینو باربا همه این تمرینات را تماشا می‌کرد و می‌دید او چطور با بازیگرانش تمرین می‌کند. گروتفسکی، استانیسلاوسکی را به خوبی می‌شناخت اما در کنار آموخته‌هایش از او بسیاری چیزها را در حین تمرین با بازیگرانش تجربه می‌کرد.

گروتفسکی و باربا سه سال و نیم در کنار هم بودند و مدتی باربا به عنوان دستیار گروتفسکی مشغول به کار شد. زمانی که باربا به نروژ برگشت تصمیم گرفت گروهی کوچک شبیه گروه گروتفسکی بسازد. پس جست‌و‌جو برای یافتن بازیگرانی را که دوست داشته باشند با او کار کنند آغاز کرد. هیچ بازیگر حرفه‌ای نپذیرفت با او کار کند چون جوان بود، تجربه نداشت و پول هم نداشت. باربا به مدرسه ملی بازیگری نروژ رفت. لیست کسانی را که درخواستشان برای تحصیل در این مدرسه رد شده بود گرفت و شروع به زنگ زدن به آن‌ها کرد.

در سال 1964 اولین جلسه گروه تئاتر یوجینو باربا با حضور 17 نفر برگزار شد و جلسه دوم با حضور تنها پنج نفر. باربا از سال 1964 گروه تئاتر اودین را با حضور همین پنج نفر در اسلو پایتخت نروژ شکل داد و سال 1966 به شهر هولستبر در دانمارک نقل مکان کرد.

یوجینو باربا هر آن‌چه را از گروتفسکی آموخته بود در تئاتر اودین به این پنج نفر یاد داد. آن‌ها نیز مانند گروتفسکی کارشان را با حرکات آکروباتیک و یوگا آغاز کردند. پایه تئاتر اودین تعلیمات گروتفسکی بود اما رفته رفته پیش رفت و تمرینات را توسعه داد.

به شباهت‌های کار یوجینو باربا با گروتفسکی اشاره کردید. می‌خواهم از تفاوت‌های این دو شیوه بدانم.

ریشه‌های تئاتر اودین در تعلیمات گروتفسکی است با این تفاوت که این ریشه‌ها رشد کرده‌اند و منتشر شده‌اند. یوجینو باربا مدت 53 سال است که بی‌وقفه، هر روز مشغول تمرین است اما گروتفسکی در دهه 1970 اعلام کرد که هر لحظه بیشتر از تئاتر فاصله می‌گیرد و نوع فعالیت هنری خود را تغییر داد.

بازیگرهای تئاتر اودین در تمام طول این 53 سال و از 1964 پا به پای باربا آمده‌اند. من نیز از سال 1974 به تئاتر اودین پیوستم و 43 سال است که هر روز به شکل منظم این تمرینات فیزیکی را انجام می‌دهم و روند تمریناتم از طریق آموزش دادن به دیگران ادامه پیدا می‌کند. لازم است بگویم پیش از پیوستن به تئاتر اودین هیچ گونه تجربه تئاتری نداشتم و اولین باری بود که این فضا را تجربه می‌کردم. البته اساتید بزرگ تئاتر معتقدند کار گروه تئاتر اودین به واسطه فیزیکال بودن به شیوه میرهولد نزدیک‌تر است تا شیوه استانیسلاوسکی.

در تئاتر اودین داشتن پشتوانه پژوهشی برای آن‌چه روی صحنه می‌برید چه میزان اهمیت دارد؟

هر بار که یوجینو باربا شروع به تمرین یک نمایش می‌کند کاری را انجام می‌دهد که تا پیش از آن نکرده است و این شیوه کار بعد از 53 سال همچنان برای بازیگر بسیار بسیار دشوار است. ما همیشه تلاش می‌کنیم کاری جدید انجام دهیم و باربا را شگفت‌زده کنیم. وقتی 53 سال با یک کارگردان کار می‌کنید ناچارید هر بار وجه جدیدی از خود به او ارائه دهید تا از شما خسته نشود.

در تئاتر سنتی کارگردان با توجه به ویژگی‌های شخصیت‌های اثرش، بازیگران را انتخاب می‌کند اما باربا بازیگرانش را وادار می‌کند که آن شخصیت‌ها را در خود بیافرینند و ما هر بار ناچاریم خود را عوض کنیم.

من به شخصه برای آن که بتوانم هر بار یوجینو باربا را شگفت‌زده کنم، به بسیاری از نقاط دنیا سفر کرده‌ام و رقص‌هایشان را یاد گرفته‌ام. این روشی است که برای شکستن کلیشه‌ها و نقش‌های قبلی از جسم و روحم استفاده می‌کنم. در واقع آن چه را بلدم، با سفر به نقاط مختلف دنیا و یاد گرفتن رقص‌های بومی‌شان می‌شورم و چیزی دیگر را جایگزینش می‌کنم. وگرنه بدن من همواره کاری را انجام می‌دهد که بلد است انجام دهد و خود را تکرار خواهم کرد. برای آن که خودم را تکرار نکنم باید به بدنم بیاموزم که جور دیگری هم می‌تواند حرکت و کار کند. من تاکنون به ژاپن، اسپانیا، آفریقا و کشورهای دیگری رفته‌ام و رقص‌هایشان را یاد گرفته‌ام. چیزهایی که بعد از درونی کردن‌شان با آن‌چه یوجینو باربا می‌خواهد تطبیق‌شان می‌دهم. پس ما هسته‌مان را نگه می‌داریم و پوسته‌مان را عوض می‌کنیم تا به تکرار نیافتیم.

نمایش «درخت» اولین بار چه زمانی روی صحنه رفت؟

«درخت» سپتامبر (شهریور) 2016 برای اولین بار در دانمارک و لهستان روی صحنه رفت و اکنون هم که در ایران است.

منبع: خبرآنلاین

10