وقتی محبوب سلطنت طلبان پشت آنان را خالی می کند...

به گزارش خبر فوری، بسیاری گمان دارند که ماکیاولی یک متفکر سلطنت طلب است. او در رساله «شهریار» تلاش دارد باید و نبایدهای سیاسی را به یک پادشاه مقتدر آموزش دهد تا شهریار بتواند ضمن یادگیری فضایل سیاسی، روش کسب موفقیت را فراگیرد. توصیه ماکیاولی به عدم رعایت پیمان و قول توسط شهریار، باید و نبایدها اخلاق سنتی و به خصوص  سرمشق های اخلاق مسیحی از مهم ترین بخش های محتوایی رساله شهریار ماکیاولی است.

با این حال، ماکیاولی هرگز در این رساله به تمجید «پادشاهی» نپرداخته و در این زمینه قلم فرسایی نمی کند که مدل پادشاهی بهترین فرم یا مدل سیاسی در جهان است و به مراتب، از جمهوری برتر است. او رساله «شهریار» را در چهارچوب سیاسی دولت – شهرهای ایتالیا تنظیم کرده و سعی دارد با توجه به وضعیت سیاسی فلورانس، سیسیل، میلان و ... یک دستورالعمل سیاسی مشخص، معین و پراگماتیستی به حکام این شهرها ارائه دهد.

این رای زمانی تایید می شود که به رساله مهم دیگر ماکیاولی (به عنوان یکی از نظریه پردازان سیاسی مهم اروپا) یعنی «گفتارها» رجوع کنیم. ماکیاولی در این رساله به مقایسه فرم سیاسی جمهوری و سلطنت یا پادشاهی می پردازد. ماکیاولی در این رساله به صراحت تاکید می کند که فرم سیاسی جمهوری بر فرم سیاسی پادشاهی برتری دارد. ماکیاولی تاکید دارد که فرم سیاسی جمهوری مخصوص ملل آزاد است اما پادشاهی فرم سیاسی مناسب برای مللی است که «خوی بردگی» دارند.

ماکیاولی در جای جای رساله «گفتارها» به تاریخ ایتالیا و روم اشاره می کند. او دوران «جمهوری روم» را بهترین و باشکوه ترین دوران حیات ایتالیا می داند و تاکید دارد که دیکتاتوری سزار و بعدها امپراتوری و پادشاهی اگوستوس سبب انحراف جامعه، کاهش پیشرفت دولت و کم شدن نشاط و نیروی اجتماعی شد.

البته ماکیاولی دیدگاهی «رئال» نسبت به فرم سیاسی جوامع دارد. او معتقد است اگر جامعه به رشد و تکامل رسیده و به مرتبه «آزادی» نائل آمده باشد، فرم سیاسی «جمهوری» بهترین فرم برای اداره آن است اما اگر جامعه ای به این مرتبه نرسیده باشد، بهتر است ذیل سایر فرم های سیاسی به حیات خود ادامه دهد.

ماکیاولی تعریفی عجیب از آزادی دارد. او به نوعی نیروی اجتماعی قائل است که جامعه را به حرکت در می آورد. این نیرو مانند انرژی و نیرویی است که در وجود فرد انسانی قرار دارد و سبب می شود اندام فرد شروع به فعالیت کرده و خود نیز به حرکت بپردازد. این نیرو عینا در جامعه نیز چنین کارکردی دارد و سبب حرکت و پویایی جامعه می شود. ماکیاولی این نیروی درونی جامعه را «فضیلت» می نامد و معتقد است تنها جامعه ای آزاد است که این نیروی اجتماعی را داشته باشد و جوامعی که این نیرو را ندارند، فاسد هستند.

ماکیاولی معتقد است این نیرو سبب «نظم اجتماعی» می شود و دولت یا جامعه را مانند بدنی زنده می کند. در واقع، نیرو سبب می شود یک بدن به یک «ارگانیسم» بدل شود. ارگانیسم مجموعه ای است که اجزاء یا اندامش به صورت خودکار و در هماهنگی با بخش های دیگر کار می کنند. به همین ترتیب، دست و پا و قلب و ... در نظم و تعادل با هم قرار دارند و با توجه به شرایط اندام دیگر و کل بدن، فعالیت می کنند. جامعه سالم یا آزاد که دارای نیروی اجتماعی است نیز شبیه پیکری سالم است که در آن، اعضای مختلف وظایف خود را آزادانه انجام می دهند و نیازی نیست که پزشکی دائما مراقب آنها بوده و بالای سرشان باشد.

بنابراین، می توان نتیجه گرفت که حتی ماکیاولی (که یکی از نظریه پردازان مورد علاقه سلطنت طلبان به حساب می آید) یک جمهوری خواه است و این فرم سیاسی را به مراتب برتر از فرم سیاسی پادشاهی می داند.