سه‌ضلعي مؤثر در خشونت‌هاي مدرسه‌اي
نرگس ملک‌زاده :تنبيه در مدارس خشونتي غير‌قابل انکار است؛ چه کلامي و چه غير‌کلامي و اين درحالي بوده که اثر هردوي آنها در اصلاح رفتار رد شده است.
به گزارش سلامت نیوز به نقل از روزنامه وقایع اتفاقیه، اکران فيلم خشونت در مدرسه، چند سالي بوده که مشتريان جديدي در فضاي مجازي پیدا کرده است. موضوعی مشترک است اما نحوه پرداختن به آن در مدارس متفاوت بوده و اين تفاوت‌ها، ناشي از نقش‌آفريناني است که هر دفعه با هنر کسب‌کرده خود از کلاس‌هاي رايگان اجتماع (جامعه مولد خشونت) شدت و نوع خاصي از خشونت را به رخ جامعه مي‌کشند. هرگاه صحبت از مدارس کيفي مطرح مي‌شود، آنچه به درستي تکرار مي‌شود، ايجاد تعامل و ارتباط بين اجزاي سه‌گانه مثلث مدرسه است. مثلث متساوي‌الاضلاعي که نقش مدرسه، دانش‌آموز و اوليا را به يک ميزان در رشد کيفيت مدرسه بيان مي‌کند. حال در پخش هرباره اين فيلم‌هاي سريالي نيز اين سه ضلع اثربخش در کيفيت‌گرايي در حال سبقت‌گرفتن از هم در به دست آوردن نقش اول خشونت در مدارس هستند.
مادري در شوش به خانم‌معلمي حمله مي‌کند، معلمي در کرمان، خالق صحنه دلخراشي از تنبيه مي‌شود و با اعمال ماده «13» قانون رسيدگي به تخلفات اداري و با دستور مستقيم وزير، آماده به خدمت مي‌شود، در تهران، دانش‌آموزي در هنرستان «آموزش» را شرمنده «پرورش» مي‌کند، معلمي در بمپور با شلنگ دانش‌آموز خويش را از ناحيه چشم دچار آسيب مي‌کند و فاجعه‌اي در بروجرد اتفاق مي‌افتد و معلمي درحين تدريس در کلاس درس خود، توسط دانش‌آموزش با ضربات چاقو کشته مي‌شود. نظرات متفاوتي درباره چرايي شکل‌گيري خشونت وجود دارد. عده‌اي، مدرسه و نظام آموزشي را خط شروع خشونت جامعه مي‌دانند و درمقابل، عده‌اي خشونت در مدرسه را تزريق خشونت از جامعه به مدرسه مي‌دانند. باوجود اين تفاوت‌ها، آنچه مشخص است، ارتباط دوسويه و تأثيرپذيري و تأثيرگذاري مدرسه و جامعه برهم بوده اما سنگيني اين وزنه، بيشتر به سمت تأثير منشأ اجتماعي خشونت در مدارس است.
مدرسه، نماد يک نظام اجتماعي کوچک است و هرگونه تحول در نظام اجتماعي بزرگ‌تر، اثراتش را ناخواسته در خرده‌نظام‌ها خواهد گذاشت. هنگامي که اعداد و ارقام، خبر از هر 9 ثانيه يک خشونت را در کشور مي‌دهند، بايد منتظر چنين برهم‌کنش‌هايي در نظام آموزشي خود باشيم. کودکان قبل از ورود به جامعه در خانواده با خشونت آشنا مي‌شوند و در برخورد با مشکلاتشان، خشونت کلامي و غير‌کلامي را برمي‌گزينند و اين شروع يک آموزش ناخواسته است. خانواده، بيشترين نقش را در بازتوليد خشونتي دارد که در جامعه و در رفتار افراد ظهور مي‌کند، رفتارهايي که در گذشته ضبط شده و فقط منتظر يک عامل خارجي مانند فقر، تبعيض، ناسزاشنيدن و... است تا دمل چرکين خشونت سر باز کند.
هر خشونت مي‌تواند علت رفتارهاي ناپسند ديگري در جامعه باشد و نتيجه‌اش به شکل ديگري از رفتارهاي خشن بروز مي‌کند. از خانواده و جامعه مي‌گذريم و نگاهمان را محدود‌تر به آموزش‌وپرورش مي‌کنيم؛ نهادي که مستقيم با تربيت اجتماعي درگير است. اگر دانش‌آموزي مهارتي را به درستي در خانواده کسب کرده باشد، در مدرسه به تحکيم‌بخشيدن و تعميق‌دادن آن بايد پرداخته شود. در آن روي سکه، اگر خانواده نتوانسته پايه‌هاي تربيتي با اصالتي را براي فرزندش بنا کند، مدرسه مي‌تواند نقش عنوان اصلاحگر داشته باشد. مدرسه بايد تربيت اجتماعي را از طريق اهداف تعريف‌شده خود در قالب برنامه‌هاى درسى آشکار و پنهان خود به مرحله اجرا برساند. شايد بتوان گفت بهترين فرصت براي جامعه‌پذيري و تربيت يک شهروند خوب، در دل برنامه‌هاي پنهان آموزش‌وپرورش نهفته است؛ برنامه‌هايي که به ارزش‌ها و بايد‌ها و نبايدها مي‌پردازد و اين درست جايي است که بايد گفت اين خرده‌نظام مي‌تواند شاهرايي باشد براي رسيدن به يک جامعه ايده‌آل که نتيجه يک نظام آموزشي مهارت‌محور و ارزشي است اما مدرسه فقط دانش‌آموز ندارد، معلماني دارد که خود شايد مروج خشونت باشند.
تنبيه در مدارس خشونتي غير‌قابل انکار است؛ چه کلامي و چه غير‌کلامي و اين درحالي بوده که اثر هردوي آنها در اصلاح رفتار رد شده است. تنبيه، فقط در معناي آگاهي‌دادن از عمل اشتباه، مورد پذيرش روان‌شناسي تربيتي است. در مدارس نيز همانند جامعه، فرد شايد در انتظار يک جرقه باشد براي برافروختن و اين جرقه در مدارس کشور با کبريت «عدم رضايت شغلي به‌واسطه عدم تأمين معيشت مناسب و سرريزبودن دانش‌آموزان در کلاس درس و بي‌انگيزگي آنها براي تحصيل و...» هرلحظه در انتظار روشن شدن است. آنچه در پايان مي‌توان با بازگشت به ابتداي نوشته به آن اشاره کرد، نقش تلاش دو ضلع مثلت، يعني مدرسه و خانواده براي رشد و شکوفايي همه‌جانبه دانش‌آموزاني است که برونداد نظام آموزشي ما هستند. اگر خانواده و مدرسه دستان هم را محکم‌تر بفشارند، شاهد تحولي در نظام اجتماعي‌مان خواهيم بود. شهروند خوب، سازنده جامعه مدني پوياست و جامعه مدني، پيش‌شرط توسعه و نقش آموزش‌وپرورش به‌دليل درگيري مستقيم با تربيت يک شهروند خوب با توسعه هيچ‌وقت گسسته نخواهد شد.
منبع: سلامت نیوز
16
