غروب جبهه پایداری در جام‌ جم؛ آیا پایان فصل «خالص‌سازی» در صدا و سیما نزدیک است؟

قطع بخش‌هایی از گفت‌وگوی تلویزیونی محمدباقر قالیباف، اختلافات پنهان بر سر مدیریت صداوسیما را آشکار کرد؛ آن هم در شرایطی که تنها چند ماه تا پایان حکم پنج‌ساله پیمان جبلی باقی مانده و گمانه‌زنی‌ها درباره تغییر در رأس جام‌جم بیش از هر زمان دیگری جدی شده است.

غروب جبهه پایداری در جام‌ جم؛ آیا پایان فصل «خالص‌سازی» در صدا و سیما نزدیک است؟

 جام‌جم این روز‌ها جو ملتهبی دارد و شاید به اوج رسیدن یک رویارویی بی‌سابقه هستیم. رسانه‌ای که قرار بود طبق قانون اساسی «ملی» باشد و تریبون تمام افکار و قوای کشور، حالا در چرخ‌دنده‌های ساختارگرایی تندرو‌ها به نقطه‌ای رسیده که حتی تاب تحمل سخنان رئیس قوه مقننه را هم ندارد.

قطع ناگهانی گفت‌وگوی تلویزیونی محمدباقر قالیباف از آنتن زنده و در پی آن، هجمه تند مشاوران او به مدیریت پیمان جبلی، تنها یک جرقه انحرافی نبود؛ این اتفاق پرده از بحرانی عمیق‌تر برداشت که نشان می‌دهد انحصارطلبی یک جریان خاص سیاسی (پایداری و نزدیکان سعید جلیلی)، صداوسیما را به جزیره‌ای منزوی و خودسر در ساختار حاکمیت تبدیل کرده است. در این میان، نزدیک شدن به پایان حکم قانونی پیمان جبلی در پاییز ۱۴۰۵، گمانه‌زنی‌ها درباره جابه‌جایی کلیدداران جام‌جم را بیش از هر زمان دیگری جدی کرده است.

تفرقه افکنان خود را صاحب خانه می‌دانند

سقوط آزاد مرجعیت رسانه‌ای صداوسیما پدیده‌ای نوظهور نیست، اما سرعت این سقوط در دوران مدیریت فعلی شتابی ترسناک به خود گرفته است. روزنامه «اطلاعات» در یکی از یادداشت‌های انتقادی اخیر خود به درستی دست روی ریشه این بحران گذاشته و این سوال اساسی را مطرح کرده است: «چرا هربار که سرمایه‌ بزرگ اجتماعی، یعنی در یک کلام: مردم، با تجمیع انرژی ذاتی و لایزال خود، کشور را از گذرگاه‌های سخت عبور می‌دهند، قلیلی پر سر و صدا بر این کالای نفیس چوب حراج می‌زنند؟»

این قلیل پر سر و صدا که روزنامه اطلاعات به آنها اشاره می‌کند، همان جریان اقلیتی هستند که با شعار «خالص‌سازی» بر شریان‌های اصلی رسانه ملی چنبره زده‌اند. آنها خود را مالک مشاع این سازمان عریض و طویل می‌دانند و با تکیه بر بودجه‌های نجومی و دولتی، آگاهانه یا ناآگاهانه سرمایه اجتماعی کل نظام را به مسلخ منافع باندی خود می‌برند. گویی وظیفه این رسانه دیگر جذب حداکثری و آگاهی‌بخشی نیست؛ بلکه خط‌کشی مستمر میان مردم، تولید تفرقه و ناخن کشیدن بر چهره یک ملت ۹۰ میلیونی است تا مبادا صدای متفاوتی از این جعبه جادو شنیده شود.

شبی که آنتن زنده قربانی خالص‌سازی شد

اما اوج این خودسری سیاسی، در ماجرای سانسور و قطع مصاحبه محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، نمایان شد. اتفاقی که شوک بزرگی به بدنه سیاسی کشور وارد کرد. قالیباف که خود برخاسته از جناح اصولگرای حاکمیت است، این بار طعم تلخ تیغ سانسور جریانی را چشید که حتی به هم‌پیمانان سنتی خود نیز رحم نمی‌کند. صداوسیمای تحت مدیریت جبلی و جلیلی ثابت کرد که استاندارد‌ها و مرزهایش برای حذف، بسیار فراتر از اصلاح‌طلبان یا منتقدان همیشگی است؛ آنها اکنون حتی روایت رسمی و قانونی رئیس یک قوه از قوای سه‌گانه را برنمی‌تابند.

این افتضاح مدیریتی، واکنش بی‌سابقه و خشم‌آلود بهارستان‌نشینان و نزدیکان قالیباف را به همراه داشت. امیرابراهیم رسولی، مشاور رئیس مجلس، در پیامی تند و بی‌پروا، تیر خلاص را به بدنه مدیریتی جام‌جم شلیک کرد و نوشت: «افتضاح یک رسانه؛ برنامه ضبطی بود. نابینا بودین قبلش ببینید یا با هر جا خواستین چک و سانسور کنین؟ این یک نمونه از افتضاح مدیریتی صداوسیماست که نفس‌های آخر را می‌کشد، اما کاش تمیز رفتن را بلد بودید. ناکارآمدی و نابلدی؛ قطع مصاحبه ضبطی یک رئیس قوه در کشور است و بس…»

واژه «نفس‌های آخر» در ادبیات مشاور قالیباف، کلیدواژه‌ای نیست که بتوان به سادگی از کنار آن گذشت. این عبارت تلویحاً نشان می‌دهد که تصمیم‌گیران کلان و پشت‌صحنه سیاست، به این نتیجه رسیده‌اند که پروژه مدیریت فعلی جام‌جم به پایان خط رسانه‌ای و سیاسی خود رسیده است. به ویژه که شایعه رفتنی بودن جبلی از صداوسیما در هفته‌های اخیر مدام به گوش رسیده است.

صداوسیمای امروز با بودجه سرسام‌آور ۳۹ هزار میلیارد تومانی، به جای آنکه ابزار وفاق ملی و سپر دفاعی در برابر تهاجم رسانه‌ای بیگانه باشد، خود به عامل واگرایی و عصبانیت عمومی تبدیل شده است

سناریوی پاییز ۱۴۰۵؛ پایان قانونی دوره جبلی

روسای صداوسیما با انتصاب از سوی رهبری و برای یک دوره ۵ ساله بر این مسند می‌نشینند. پیمان جبلی در هفتم مهرماه سال ۱۴۰۰ با حکم مقام رهبری به ریاست سازمان منصوب شد و حالا به پایان دوره نخست نزدیک است. خود او نیز چندی پیش در یک گفت‌وگوی رسانه‌ای در پاسخ به سوالی درباره مدت زمان باقی‌مانده از حکمش صراحتاً تایید کرد: «بنده ۱۴۰۰/۰۷/۰۷ منصوب شدم و زمان حکم ۱۴۰۵/۰۷/۰۷ به پایان می‌رسد.»

بنابراین، مهرماه سال جاری (۱۴۰۵)، موعد قانونی پایان حکم ۵ ساله جبلی است. در حالت عادی، احتمال تمدید حکم برای یک دوره ۵ ساله دوم وجود دارد؛ کما اینکه پیش از این مدیرانی، چون علی لاریجانی، عزت‌الله ضرغامی و سید محمد سرافراز (که البته او خیلی زودتر استعفا داد) یا علی‌عسگری تجربه‌های متفاوتی داشتند. اما تفاوت عمده وضعیت جبلی با اسلاف خود در این است که حجم نارضایتی از عملکرد او نه تنها در میان بدنه جامعه و منتقدان اصلاح‌طلب، بلکه در درون هسته سخت قدرت و اصولگرایان میانه‌رو نیز به حد اشباع رسیده است. بحران شدید ریزش مخاطب، خالی شدن آنتن از سریال‌ها و برنامه‌های باکیفیت، قهر هنرمندان شاخص و تبدیل شدن شبکه‌های خبری به بوق تبلیغاتی یک جبهه سیاسی خاص (جبهه پایداری)، شانس تمدید حکم او را به حداقل ممکن رسانده است.

سایه سنگین جبهه پایداری بر رسانه ملی

برای درک بهتر چرایی فروپاشی رسانه‌ای جام‌جم، نباید پیمان جبلی را به عنوان مقصر تنهای این سناریو فرض کرد. ناظران سیاسی متفق‌القولند که جبلی در بسیاری از تصمیم‌گیری‌ها نقشی کاملاً تشریفاتی دارد و فرمان اصلی هدایت سازمان در دستان وحید جلیلی، قائم‌مقام فرهنگی سازمان و برادر سعید جلیلی است. از زمان ورود تیم جدید، پروژه‌ای تحت عنوان «تحول در صداوسیما» کلید خورد که خروجی عملیاتی آن چیزی جز «خالص‌سازی مطلق» نبود.

عزل مدیران باسابقه و میانی، حذف چهره‌های محبوب تلویزیونی مانند عادل فردوسی‌پور و مهران مدیری، و سپردن صندلی‌های برنامه‌سازی به نیرو‌های بی‌تجربه، اما وفادار به جبهه پایداری، تلویزیون را از یک رسانه فراگیر به یک شبکه درون‌گروهی کوچک تبدیل کرد. نتیجه این سیاست، کوچ توده‌ای مخاطبان به سمت شبکه خانگی (VOD ها) و رسانه‌های ماهواره‌ای خارجی بود. در واقع، جام‌جم با بودجه‌های کلان چند ده هزار میلیارد تومانی که از جیب ملت تامین می‌شود، به جای خدمت به منافع ملی، به اتاق جنگ یک جناح خاص علیه دیگر ارکان کشور، از جمله دولت و مجلس میانه‌رو تبدیل شد.

ضرورت‌های اصلاحات ساختاری

با جدی شدن زمزمه‌های رفتن جبلی، بازار گمانه‌زنی‌ها و لابی‌های پشت پرده برای تعیین رئیس جدید سازمان صداوسیما داغ شده و حتی اسامی نیز به گوش می‌رسد که برای قضاوت درباره آنها هنوز زود است. مسئله فعلی این است که به نظر نمی‌رسد جریان پایداری به این راحتی سنگر کلیدی خود را رها کند و احتمالاً تلاش خواهد کرد تا گزینه خود را به کرسی ریاست بنشاند، هرچند که با توجه به افتضاح اخیر سانسور رئیس مجلس، این سناریو با مقاومت شدید سایر قوا رو‌به‌رو خواهد شد.

واقعیت این است که تغییر صرف نام‌ها در راس صداوسیما، دردی از این بیمار رو به موت دوا نخواهد کرد. مشکل اصلی جام‌جم، فراتر از نام پیمان جبلی یا دیگری است. تا زمانی که ساختار رسانه ملی بر اساس پذیرش تکثر فرهنگی و سیاسی جامعه ایران بازتعریف نشود و انحصار قانونی آن در برابر رسانه‌های خصوصی شکسته نشود، هر مدیر دیگری نیز در این دایره بسته گرفتار خواهد شد.

صداوسیمای امروز با بودجه سرسام‌آور ۳۹ هزار میلیارد تومانی، به جای آنکه ابزار وفاق ملی و سپر دفاعی در برابر تهاجم رسانه‌ای بیگانه باشد، خود به عامل واگرایی و عصبانیت عمومی تبدیل شده است. سانسور دامنه‌دار، کج‌سلیقگی‌های مکرر مجریان دست‌چین شده، و پهن کردن فرش قرمز برای یک جریان سیاسی تندرو، این سازمان را به بن‌بست کامل کشانده است. قطع مصاحبه قالیباف شاید یک خطای فنی یا بدسلیقگی تهیه‌کننده تعبیر شود (آنگونه که خود جبلی همواره توجیه می‌کند)، اما در تحلیل کلان، نشانه واضحی از «خودسری ساختاری» جریانی است که دیگر هیچ متر و معیاری جز منافع باندی خود را به رسمیت نمی‌شناسد.

پاییز ۱۴۰۵ و پایان دوره ۵ ساله پیمان جبلی، یک آزمون بزرگ برای ساختار تصمیم‌گیری کلان کشور است. آیا حاکمیت ترجیح می‌دهد این رسانه گران‌قیمت و کم‌بازده را همچنان در انحصار اقلیتی تفرقه افکن نگاه دارد، یا با یک جراحی شجاعانه و تمیز، ریل رسانه ملی را به سمت خواست و اراده توده مردم و ایجاد وفاق واقعی هدایت خواهد کرد؟ زمان به سرعت برای تیم فعلی جام‌جم در حال سپری شدن است و همان‌طور که مشاور قالیباف اشاره کرد، کاش دست‌کم «تمیز رفتن» را بلد باشند.

منبع: اقتصاد۲۴
شبکه‌های اجتماعی
دیدگاهتان را بنویسید

نظرات شما - 36
  • رجب

    دوران قالیباف کی تموم میشه ؟
    ضمناً رئیس صداوسیما رو رهبر انتخاب می‌کنه نه قالیباف !

  • ناشناس

    بودنش همین الان تا پاییز هم اشتباس

  • ناشناس

    تنها راه نجات وآرامش کشور حذف پایدارچی ها وتندروها از همه ی ارکان می باشد.چقدر زود دیر می شود

    نظرات شما -
    • رضا

      شتر در خواب بیند پنبه دانه

    • ناشناس

      دوره نحسی پایدارچی رو به اتمام است دارند خانه تکانی میکنند از این گروه ب درد نخور

  • چای دبش باغ ازگل ک

    محمد مهدی میرباقری حامی پایداریچی ها هست تا آخرین لحظه

  • مهرداد سربندی

    نه. چون آنها درسته که به مردم و کشور و فرهنگ و سیاست و اقتصاد این کشور لطمه وارد کرده اند اما به کارفرمای خود خدمت کرده اند. لذا کارفرما از آنها راضی است.

    نظرات شما -
    • ناشناس

      درسته ولی اگه کارفرما اصلی عوض شده باشه چی! البته این سیستم سال ها صدای مردم واقعیات جامعه و.. را سانسور کرده اما چون حالا از خودی رده بالا سانسور کرده همه بهش پرداختن و...

  • ناشناس

    قلیل و قلیلی و جبلی و جلیلی
    بهرحال اگه به من پنجاه میلیارد بدن با اینکه خیابان صدا و سیما را تا به حال ندیدم میگم من بودم که دکمه قطع را زدم و خاطر جمع هستم که قلیلی به شش ماه نکشیده کار رو درست می‌کنه و من بمانم و پنجاه میلیارد یک خانه و یک ماشین و یک مغازه میگیرم و مابقی عمر اگه زنده بودم و اگه نبودم بچه هام راحت باشند بماند 39هزار میلیارد هیچی به قبللی نرسیده باشد هزار میلیارد که رسیده ازش چه توقعی دارید
    راستی این از یکسال بود یا یک دوره
    نگو که سالیانه است

  • مقام ناآگاه

    ایشالا که زودتر عوض شه بخدا اینا باشن همینم که از ایران مونده با جنگ و حماقت به باد میدن خداکنه حداقل بشه مثه خبرفوری که یه کم‌معتدلتر باشه و مردمو جذب کنه و انقدر مثه الان تیشه به ریشه نظام و‌کشور نزنه.شاید صدا و سیما به ظاهر دوست نظام و کشور باشن ولی بقول معروف دشمن دانا از از دوست نادان بهتره صدا و سیما الان کاملا مصداق دوست نادانه برای کشور

  • رضا

    چرا چرند میگین
    مصاحبه دو قسمت بود
    فرداشبش پخش شد

    نظرات شما -
    • ناشناس

      رضا جان خود صدا و سیما اعلام کرد بخاطر مشکلی که داشته پخش نشده و اعلام کرد که درستش کردن و پخشش میکنن، ماستمالیش کردن.
      به خودت هم دروغ میگی؟

  • مورچه خوار بزرگ Gr

    جنگ رو کی شروع کرده !!!!؟
    خبرفوری ناخن نزن ، گرفتار سیاست نشو ، لهت می کنن ، طوری که به درد سطل آشعال هم نخوری ...
    امام شهید طوری ساختار قدرت را بازآفرینی کردن که هر کدام بخواهید دیگری را کنار بزنید هر دو جناح باید کفش ها را جا بگذارید و بگریزید ، نان و ماستی هست با هم بخورید .
    آقا و پدر شهید ایران جلو تجزیه ایران را با مردم نبعوث شده گرفته ، میگی نه وایسا نگاه کن ، کافیه بخوای سفرت را جداکنی و سفره بزرگ پهن کنی ...
    ضممناً کشور رهبر دارد و قوه قضاییه و مجلس خبرگان ، جبلی و جلیلی که هیچ ، قالیباف هم خطا بزند باید پاسخگو باشد ، پس اب را گل آلود نکنید که سفت می خورید .
    تا قیامت با ولایت ...💚✌🇮🇷✌🌹🖤

    نظرات شما -
    • چای دبش باغ ازگل ک

      شبی چقدر به کارتت واریز شده؟؟؟

    • ناشناس

      صدا و سیما بی که کمترین مخاطب داره لای جرز دیوار خوبه بزاریش

    • مورچه خوار بزرگ Gr

      چای دبش شما دلار میگیری به ما که دست دولت توی جیبمون است ، میگی چقدر به کارتت واریز می کنن ؟!
      دولت ها با استفاده از ارزش خالص آتی NPV درآمدها را کم و هزینه را رها می کنند .
      تهمت زدن را خوب یاد گرفتی ، ازت معلومه ایرانی که هیچ خود صهیونیستی ، ملتی را محکوم می کنی که به هدفت برسی ، چای دبش و باغ ازگل از زخمی کردن مسئولین توسط شما حاصل میشه و ریشه در تفکر شما دارد ، کاش عقل درستی داشتی ، این ملت فراز و نشیب بسیار دیده و به راه خود ادامه می دهد ، برو کنار بذار باد بیاد
      اپستین ، صبرا و شتیلا و غزه ، دزدان معادن حهان ، بنویسم یا ☕🫕 دوس نداری 🍵🫖 چای دبش دولت سیزدهم بدم و قبلش مهدی جهانگیری و حسین فریدون و رحیمی احمدی نزاد 🥱 از فساد یابو چه خبر ، اونا مهم نیستن برات ...
      فساد فساده ، اما شما بستر رو می سازید بعد بولدش می کنید تا حاکمیت و حکومت را زیر سوال ببرید .
      رییس جدید صدا و سیما خودمم 🤳🦡

    • ناشناس

      مورچه خوار از اسمت معلومه متوهم هستی

  • ناشناس

    مردم از این صدا و سیمای تندرو و جناحی و سیاسی و یک طرفه بیزار هستند ...

  • ناشناس

    حالا مگه چکار کرده ؟

  • ناشناس

    تمام‌صدا و سیما باید عوض بشن برن برن برن

    نظرات شما -
    • ناشناس

      تمامشان زیر دیپلم اند
      فقط مجریان و خبرنگاران کارشون شده بوتاکس و ژل و نخ و رنگ مو کاشت ابرو .تتو
      کردنش مد پاریس ..ای مجریان صدا و سیما با کاشت مژه که خر آهو نمشه

  • ناشناس

    انگار مریضه بیچاره

  • ناشناس

    حواسش نبوده داره چه کار می کنه

  • ناشناس

    اصلاح طلبان بیچاره به قالیباف بگویید گندم ری نخواهی خورد حتی با خود جوانی هم قسم شوید

  • ناشناس

    مشکل از تندروی و افراط گرایی در هر حوزه مدیریتی و یا سیاستهای جاری کشور است که خواسته یا ناخواسته دقیقا در مسیر بدخواهان کشور بخصوص صهیونیستها گام برمیدارند که با شعارهای متزورانه ضد منافع ملی و آینده کشور حرکت میکنند، که صدا و سیما نمونه بارز آن است که نشان داده که با مدیریت محفلی و اینگونه افکار افراط گرایانه جامعه را بسوی دو قطبی گری و تفرقه افکنی سوق داده است و هیچ نشانه ای از یک رسانه ملی ندارد

  • ناشناس

    این پایدار چی ها را از تلوزیون بندازید بیرون یک برنامه کمدی خوب تلوزیون نداره قبلاً رضا عطاران و پیمان قاسم خانی برنامه طنز میساختند الان هیچی ، شبکه 4 رو هم که شبکه علمی بود کردند شبکه سیاسی

  • مردم

    آقای جبلی و دار و دسته مردم همان ملت شما رو نمی‌خوان اگه وجدان داری لطفاً استعفا بدین...

  • ناشناس

    بودنش حتی با تصور مثلا درست شدنش کاملا اشتباهه. جوری خراب شده که تقریبا هیچ میلی از مردم (عام مردم را میگم نه یه عده خاص مردم!) برای برگشتن به این رسانه وجود نداره

  • ناشناس

    جلیلی برود بدرد نمیخورد مشهد در شهرداری مدیریتش افتضاح بود ....

  • ناشناس

    تندروها در همه ارگانها نفوذ دارند، از صدا وسیما گرفته تا مخابرات تا هسته ای آموزش پرورش، و غیره، همه ارگانها را از پایدارچی ها پاک سازی کنید

  • ناشناس

    پايدار چي ها ،در ميان مردم هيچ پايگاه اجتماعي ندارند ،

    نظرات شما -
    • ناشناس

      🌹 گفتی والا به مولا

  • ناشناس

    مشکل نه از پایداری هست نه از قالیباف . مشکل از مشاورای قالیباف هست قالیباف مشاورای دانا و دلسوز نداره .

  • ناشناس

    در این مملکت چیزی قرار نیست تغییر کند اگر بود سالهای پیش انجام میشد.فکر اگر پشت سر بیاد فاجعه پیشاپیش است.بقول حافظ خار سرگردان که هر باد از هر جهت بوزد خار جلودار است.

  • ناشناس

    سلام ..رسانه ملی را به رسانه ضد ملی تبدیل کردن ..همه مذهبی ها به ماهواره رو آوردن ..این چه وضعیه در صدا وسیما ..در اختیار یک طیف و یک گروه خاص ..اصلا غیر قابل تحمل شده .
    بیشتر مسخره بازی و کمدی شده و باعث مردم گریزی از صدا و سیما شده اونهم با اون بودجه سرسام آوری که میگیره از بیت المال ...خدا ‌کنه در انتخاب جدید افرادی واقع بین تر و معتدل تر و در عین حال انقلابی و مذهبی جایگزین این گروه فعلی بشه ...آمین

  • ناشناس

    صدا و سیما یک رسانه مستقل نیست بلکه سیاسی هست .شاید با تغییر رئیس و مدیرانش تغییری ایجاد بشه اما نباید انتظار تغییرات عجیب غریب داشت. فقط ظاهر ماجرا تغییر میکنه. همین...