آمریکا چگونه در تلاش برای بیرون انداختن ایران از مدار جهان است؟ / ادعای وال استریت ژورنال درباره ابعاد کارزار فشار واشنگتن

یک مقام ارشد وزارت خزانه‌داری آمریکا در ماه جاری میلادی به کشورهای مختلف خاورمیانه و اروپا سفر کرد و پیام مشخصی برای شرکای تجاری ایران داشت: یا با تهران تجارت می‌کنید یا با واشنگتن.

وال استریت ژورنال در گزارشی نوشته: این فشار تجاری ظاهراً در حال نتیجه دادن است.

در روزهای اخیر، شرکت‌های هواپیمایی ایران از برخی مسیرهای حیاتی منطقه‌ای کنار گذاشته شده‌اند و بانک تجاری اصلی ایران نیز از انجام تراکنش در امارات متحده عربی و ترکیه منع شده است؛ اقداماتی که علاوه بر تحریم‌های قدیمی و ادامه محاصره دریایی آمریکا علیه ایران انجام شده‌اند.

افزایش بی‌اعتمادی کشورهای عربی حوزه خلیج فارس به تهران نیز باعث شده کارزار فشار آمریکا مؤثرتر شود؛ آن هم در شرایطی که واشنگتن تلاش می‌کند به جنگی پایان دهد که قیمت سوخت در آمریکا را به‌شدت افزایش داده است.

دولت آمریکا حتی در شرایطی که ایران پیشنهادهای دیپلماتیک مختلفی، از جمله پیشنهاد توقف هفت‌روزه حملات برای دستیابی به کاهش فشارهای اقتصادی، مطرح کرده، همچنان به راهبرد فشار حداکثری خود متعهد مانده است.

جاناتان برک، مقام وزارت خزانه‌داری آمریکا و مدیرعامل سابق سیتی‌بانک در لندن، گفت: «ما شاهد فوریت تازه‌ای در میان شرکای خود هستیم. آنها این موضوع را بسیار جدی گرفته‌اند.»

نایجل کوشنر، وکیل بریتانیایی که دو دهه در زمینه تحریم‌های ایران به شرکت‌ها مشاوره داده است، گفت هرگز چنین فشار شدیدی را علیه بخش‌های بانکی و هوانوردی ایران ندیده است.

کوشنر گفت: «آمریکا ظرف چند هفته تأثیر بیشتری ایجاد کرده است تا در تمام کارزارهای طولانی‌تری که از سال ۲۰۱۰ آغاز شدند.»

پزشکیان: در برابر فشارها سر خم نمی‌کنیم

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، که این هفته در مجمع عمومی سازمان ملل سخنرانی کرد، به فشارهایی که تحریم‌ها ایجاد کرده‌اند اذعان کرد، اما گفت ایران در برابر این فشارها مقاومت خواهد کرد.

پزشکیان گفت: «مقاومت مردم ایران در برابر تحریم‌ها افزایش خواهد یافت. ما هرگز سر خم نمی‌کنیم و زانو نمی‌زنیم.»

ایران از زمان انقلاب اسلامی ۱۹۷۹ و بحران گروگان‌گیری در سفارت آمریکا با تحریم‌های فزاینده‌ای روبه‌رو بوده است. با وجود قطع دسترسی تهران به نظام مالی مبتنی بر دلار و از دست دادن دارایی‌های خارجی، ایران توانسته بود ارتباطات حیاتی هوایی و بانکی خود را با کشورهای همسایه در خاورمیانه حفظ کند.

اما جنگ امسال نگاه بسیاری از کشورهای حاشیه خلیج فارس به این روابط را تغییر داده است.

ایران به اهدافی از جمله زیرساخت‌های انرژی در کشورهایی مانند امارات متحده عربی حمله کرده است؛ کشوری که یکی از مسیرهای مهم تجاری ایران با جهان به شمار می‌رود.

سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز همچنان به کشتی‌ها در اطراف تنگه هرمز حمله می‌کند؛ گذرگاه باریکی در ورودی خلیج فارس که پیش از این مسیر عبور حدود یک‌پنجم نفت جهان بود.

هم‌زمان، حوثی‌های مورد حمایت ایران در یمن بخش‌هایی از مناطق اطراف باب‌المندب، گلوگاه دریایی مشابه هرمز در دریای سرخ، را در اختیار گرفته‌اند و به زیرساخت‌های نفتی عربستان سعودی حمله کرده‌اند.

اکنون شرکای تجاری ایران با این احتمال روبه‌رو هستند که اگر برای قطع برخی از آخرین ارتباطات تهران با جهان خارج اقدام نکنند، آمریکا علیه آنها وارد عمل شود.

برک گفت: «ایران ۵۰ سال است که یک مشکل بوده و ما به نوعی به نقطه اوج تحمل این مشکل رسیده‌ایم.»

او دستیار وزیر خزانه‌داری آمریکا در امور تأمین مالی تروریسم است.

عمان؛ نخستین هدف فشار آمریکا

مجله وال استریت ژورنال نوشت: کشورهای خاورمیانه پیام آمریکا را دریافت کرده‌اند؛ سفری که با عمان آغاز شد.

عمان مدت‌ها به‌عنوان واسطه میان ایران و غرب عمل کرده، اما هم‌زمان با ادامه جنگ ایران با تهدیدهای فزاینده دولت ترامپ روبه‌رو شده است.

نخستین هدف برک، پروازهای شرکت هواپیمایی ایرانی ماهان‌ایر بود؛ یک شرکت خصوصی که با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ارتباط دارد و از نگاه کشورهای غربی برای انتقال سلاح، نیرو و تجهیزات مورد استفاده قرار می‌گیرد.

اکنون شرکای تجاری ایران با این احتمال روبه‌رو هستند که اگر برای قطع برخی از آخرین ارتباطات تهران با جهان خارج اقدام نکنند، آمریکا علیه آنها وارد عمل شود

با وجود آنکه آمریکا ماهان‌ایر را تحریم کرده بود، عمان و برخی کشورهای دیگر همچنان اجازه پروازهای این شرکت را صادر می‌کردند.

برک گفت: «ماه‌ها با برخی از این شرکا درباره ماهان‌ایر تماس داشتم. فلایت‌رادار را باز می‌کردم و می‌دیدم همان زمانی که با آنها صحبت می‌کنیم، یک پرواز بین دو کشور در حال انجام است. می‌گفتم: چطور ممکن است اجازه چنین کاری را بدهید؟»

دولت عمان سفر برک را نشانه‌ای از جدیت آمریکا در اجرای تحریم‌ها تلقی کرد و به گفته مقام‌های خاورمیانه‌ای آگاه از موضوع، این تصور در مسقط شکل گرفت که همکاری نکردن با واشنگتن می‌تواند به اقتصاد عمان آسیب بزند.

کمتر از یک هفته بعد، عمان تمام پروازهای ماهان‌ایر را ممنوع کرد و پس از اعمال محدودیت‌های جدید آمریکا علیه صنعت هوانوردی ایران، روز چهارشنبه در گام بعدی تمامی پروازهای شرکت‌های هواپیمایی ایران را متوقف کرد.

امارات سراغ بانک ملی ایران رفت

این رسانه در ادامه نوشت: برک سپس به امارات متحده عربی رفت و با مقام‌های این کشور دیدار کرد.

امارات یکی از متحدان مهم آمریکا در منطقه است، اما هم‌زمان روابط فرهنگی و اقتصادی دیرینه‌ای با ایران دارد؛ روابطی که به تهران امکان داده بود از امارات به‌عنوان یک مسیر پشتیبان مهم برای دسترسی به نظام مالی جهانی استفاده کند.

به گفته افراد مطلع، برک در مذاکرات خود در امارات به اقدام اخیر علیه شعبه محلی یک بانک مصری اشاره کرد که با ایران تعاملاتی داشت.

این هفته، مقام‌های اماراتی شعبه‌های محلی بانک ملی ایران، بزرگ‌ترین بانک تجاری جمهوری اسلامی، را از انجام تراکنش‌های مرتبط با ایران منع کردند.

مصطفی پاکزاد، واسطه مالی سابق ایرانی که در گذشته از این بانک برای کمک به مشتریان ایرانی جهت پرداخت هزینه کالاها استفاده می‌کرد، به وال استریت ژورنال گفت: «این اقدام به زیرساخت مالی تجارت خارجی ایران ضربه می‌زند.»

روز پنجشنبه نیز امارات تمامی پروازهای شرکت‌های هواپیمایی ایران را ممنوع کرد؛ اقدامی که احتمالاً تجارت ایران را مختل خواهد کرد.

فشار به ترکیه و جمهوری آذربایجان

برک سپس به ترکیه رفت و آنکارا نیز پروازهای ماهان‌ایر را متوقف کرد.

ترکیه همچنین مجوز فعالیت بانک ملت، یکی از بزرگ‌ترین بانک‌های خصوصی ایران، را لغو کرد؛ بانکی که یکی از مسیرهای اصلی انجام معاملات تجاری میان ایران و ترکیه محسوب می‌شود.

در مجموع، وزارت خزانه‌داری آمریکا با بیش از ۵۰ کشور دیدار و مذاکره کرد.

دیپلمات‌های آمریکایی با کشورهایی مانند جمهوری آذربایجان و گرجستان نیز تماس گرفتند؛ کشورهایی که آنها نیز پروازهای شرکت‌های هواپیمایی ایران را متوقف کردند.

با این حال، هنوز برخی مسیرها برای ارتباط ایران با جهان باقی مانده است.

ماهان‌ایر همچنان به چین و روسیه، دو شریک اصلی ایران، پرواز دارد.

وزارت خزانه‌داری آمریکا شرکت‌ها و عوامل مرتبط با ایران را در هر دو کشور تحریم کرده است، اما برک گفت مذاکرات با این کشورها بخشی از مذاکرات سیاسی گسترده‌تر با کاخ سفید است.

لندن هم در حال بستن آخرین مسیرهاست

وال استریت ژورنال نوشت: برک سفر دو هفته‌ای خود را در لندن به پایان رساند؛ جایی که با وزارت خارجه و وزارت خزانه‌داری بریتانیا دیدار کرد.

بریتانیا اعلام کرده است که معافیت‌های مربوط به بانک‌های ایرانی فعال در مرکز مالی اروپا را تمدید نخواهد کرد.

این اقدام می‌تواند عملاً فعالیت شعبه لندن بانک ملی ایران را متوقف کند؛ مجوز فعالیت این شعبه ماه آینده باید تمدید شود.

در این صورت، فشار بیشتری بر تهران وارد خواهد شد.

متیو لویت، که در دولت جورج دبلیو بوش معاون دستیار وزیر خزانه‌داری در امور اطلاعات و تحلیل بود، گفت: «تأثیر تحریم‌ها تنها زمانی مؤثر است که بتوانید آنها را متقاعد کنید که واقعاً جدی هستید. اما حقیقت در نتیجه کار مشخص می‌شود. این فشار تنها زمانی اثر می‌کند که آن را ادامه دهید.»