مذاکرات بخشی از راهبرد نظامی آمریکا است/ اینکه ‌آمریکایی‌ها حاضر به مذاکره شدند، برای ایران یک دستاورد است/ در جنگ ۱۲ روزه ایران به نفع کشورهای منطقه خویشتنداری کرد/ ایران و آمریکا هنوز وارد مذاکره محتوایی و جزئی نشده‌اند

دور جدید مذاکرات ایران و آمریکا در شرایطی هفته گذشته با تسهیل‌گری و میانجی‌گری عمان برگزار شد که ایالات متحده آمریکا پیش از این در ابتدای سال جاری حین انجام مذاکرات تهران و واشنگتن باردیگر عهدشکنی کرده و همسو با رژیم صهیونیستی جنگ تحمیلی ۱۲ روزه را علیه ایران انجام داد.

پس از گذشت هفت ماه مجددا آمریکایی‌ها بعد از این‌که به اهداف و برنامه‌های خود به ویژه در عملیات نظامی نرسیدند، موضوع مذاکره مطرح شد، در همین راستا وزیر امور خارجه کشورمان در جریان سفری که به منظور انجام مذاکرات هسته‌ای و رفع تحریم‌ها به مسقط داشت در دیدار با همتای عمانی‌ خود با اشاره به رویکرد جمهوری اسلامی ایران در بهره‌گیری از دیپلماسی جهت تامین منافع ملی ایران، بر آمادگی کامل برای دفاع از حاکمیت و امنیت ملی کشور در برابر هرگونه زیاده‌خواهی و ماجراجویی تاکید کرد.

جمعه ۱۷ بهمن ماه سال جاری دور جدیداز گفت‌وگوها میان تهران و واشنگتن به طور غیر مستقیم در مسقط برگزار شد،  «سید عباس عراقچی» وزیر امور خارجه کشورمان در پایان این دور از مذاکرات، آن را یک «شروع خوب» توصیف کرد. 

همچنین «دونالد ترامپ» رئیس‌جمهور آمریکا گفت که ایران اکنون برای توافق با ایالات متحده «آماده‌تر» است. او در گفت‌وگو با خبرنگاران مدعی شد: «آنها مایلند کارهای بسیار بیشتری نسبت به یک سال و نیم پیش یا حتی یک سال پیش انجام دهند.»

رئیس جمهور آمریکا مذاکرات با ایران را «بسیار خوب» خواند و گفت که این رایزنی‌ها «هفته آینده» ادامه خواهد یافت.

نهایتا بعد از دور نخست مذاکرات جدید، هیات های ایرانی و آمریکایی ابراز امیدواری کرده‌اند که گفت‌وگوهای میان دو طرف ادامه یابد.
 

«جلال دهقانی فیروزآبادی» دبیر شورای راهبردی روابط خارجی در تحلیل خود از دور جدید گفت‌وگوهای ایران و آمریکا و تفاوت آن با دوره‌های قبل گفت: اساسا شرایط مذاکرات کنونی با مذاکرات قبلی متفاوت است، زیرا ما تجربه جنگ ۱۲ روزه را از سر گذراندیم و این بسیار گفت‌وگو را سخت می‌کند. در واقع با کسی که به شما حمله کرده اکنون باید گفت‌وگو کنید فلذا به لحاظ روانی و سیاسی جو مذاکرات سنگین‌تر است و مهم‌ترین تاثیرش افزایش بی اعتمادی ما نسبت به آمریکا است.

مذاکرات مسقط یک به عملیات فریب مشهور شد

وی تصریح کرد: آن‌چه بعد از مذاکرات مسقط یک، در حالی که تقریبا همه انتظار داشتند دیپلماسی جلوی جنگ را بگیرد، با حمله‌ای که از سوی اسرائیل و بعد آمریکا صورت گرفت، آن دوره از مذاکرات مسقط به عملیات فریب، مشهور شد، اکنون باید مواظب بود آن شرایط دوباره تکرار نشود.

این استاد روابط بین‌الملل دانشگاه علامه طباطبایی اظهار کرد: دیپلماسی کار خود را انجام می‌دهد، نیروهای نظامی هم کار خود را انجام می‌دهند و نباید هیچکدام  معطل دیگری باشند، البته دیپلماسی هم بازدارنده است و تلاش می‌کند جلوی جنگ را بگیرد ولی بازدارندگی اصلی از جنگ را نیروی نظامی ایجاد می‌کند. این دو، دو روی یک سکه‌­اند.

دبیر شورای راهبردی روابط خارجی خاطرنشان کرد: اکنون مهم‌ترین تفاوت مذاکرات شرایط روحی و روانی و سیاسی آن می باشد که سنگین‌تر است، مهم‌ترین عامل نیز تشدید بی اعتمادی ما نسبت به آمریکاست، یعنی باز هم همان احساس وجود دارد که نکند این مذاکرات جدید هم عملیات فریب باشد.

دهقانی فیروزآبادی همچنین یادآور شد: به لحاظ عملیاتی مهمترین تفاوت این دوره از مذاکرات ایران و آمریکا این است که در مذاکرات مسقط یک آمریکایی‌ها تصور می‌کردند اگر در مذاکرات به اهداف‌شان نرسند با نیروی نظامی می‌توانند برسند، به  همین دلیل به تاسیسات هسته‌ای ما حمله کردند. ولی امروز این تجربه شکست خورده است.

وی با تاکید بر این که آمریکایی‌ها بعد از این که در عملیات نظامی به اهداف‌شان نرسیدند به مذاکره روی آوردند، گفت: ترامپ دائما می‌گوید که ایران نمی‌­تواند سلاح هسته‌­ای داشته باشد و در زمان جنگ و بعد از آن نیز ادعا کرد که تاسیسات هسته‌ای ایران از بین رفته است، خُب اگر از بین رفته به چه چیزی می‌خواهد حمله کند.

برنامه هسته‌ای ایران راه حل نظامی ندارد

این استاد دانشگاه تاکید کرد: برنامه هسته‌ای ایران راه حل نظامی ندارد و این مساله به آمریکایی‌ها ثابت شد. قبلا در زمان بوش پسر نیز این بحث وجود داشت. به هر حال آن‌ها حمله کردند و مجددا بازگشته‌اند به میز مذاکره، پس این تفاوت‌ها وجود دارد، اما امیدوارم آمریکایی‌ها متنبه شده باشند اگر قرار است این موضوع حل شود، تنها راه حل دیپلماسی است. فکر می‌کنم آمریکایی‌ها به این نتیجه رسیده‌اند اما ما هم باید آمادگی کامل داشته باشیم که مجددا عملیات فریب نباشد.

دهقانی فیروز آبادی با تاکید بر این که «قطار دیپلماسی و نظامی بر روی دو ریل حرکت می‌کنند و قاعدتا در ایستگاه منافع و امنیت ملی به هم می‌رسند»، گفت: بنابراین هیچ کدام نباید معطل دیگری باشند. در نظر داشته باشیم میدان و دیپلماسی؛ این دو در حقیقت یکی هستند، میدان و دیپلماسی دو روی یک سکه هستند همزمان که مذاکره می‌کنیم باید آماده دفاع از کشور بوده و بازدارندگی نظامی داشته باشیم. پیش از این اصطلاحی به کار گرفته می‌شد تحت عنوان دیپلماسی قهرآمیز(اجبار) و یا مذاکره مسلح اما من می‌گویم دیپلماسی مسلح یعنی دیپلماسی باید همراه با آمادگی نظامی باشد.

این‌که ‌آمریکایی‌ها حاضر به مذاکره شدند، برای ایران یک دستاورد است

دبیر شورای راهبردی روابط خارجی درباره روند فعلی مذاکرات مسقط نیز اظهار داشت: به نظرم این‌که ‌آمریکایی‌ها حاضر به مذاکره شدند، برای ایران یک دستاورد است و نشان می‌دهد آن‌ها به این نتیجه رسیده‌اند که برنامه هسته‌ای ایران راه حل دیپلماتیک دارد، همان طور که وزیر خارجه کشورمان گفت ارزیابی کلی این است دور اول بیش‌تر برای تعیین و تدوین چارچوب، اصول، نقشه راه و تبیین دیدگاه‌ها و مطالبات و خطوط قرمز دو طرف بود.

وی افزود: قطعا هنوز طرفین وارد مذاکره محتوایی و جزئی نشده‌اند و دو طرف دیدگاه و خطوط قرمزشان را به یکدیگر اعلام داشته‌اند تا پس از آن در پایتخت‌ها بررسی کنند آیا مذاکرات قابل ادامه است یا خیر. اما حداقل توافق بر سر این‌که گفت‌وگوها می‌تواند ادامه یابد به خودی خود مثبت است، در هر حال باید محتاط بود. سفر آقای دکتر لاریجانی به عمان را هم می‌توان در این راستا تحلیل کرد.

این استاد دانشگاه همچنین بیان کرد: در این شرایط نه می‌شود خیلی خوش‌بین بود نه بدبین. معتقدم در روابط بین‌الملل و سیاست خارجی باید بدترین سناریو را در نظر گرفت و برای آن آماده بود؛ البته به معنای این نیست که ما به سناریو دیگری نپردازیم، سناریوهای دیگر را هم باید بررسی کرد، ولی ما باید برای بدترین حالت آماده باشیم.
 

اعلام مواضع ایران و آمریکا نسبت به مذاکرات مسقط یک محتاطانه‌تر است

دهقانی فیروز آبادی در ادامه ابراز داشت: در مجموع می‌توانیم بگوییم مذاکرات مثبت بود، با این‌که آمریکایی‌ها بعد از جنگ قبلا اصلا حاضر به مذاکره نمی‌شدند، احساسم این است که اعلام مواضع هر دو طرف نسبت به مذاکرات قبلی خیلی محتاطانه‌تر از دور اول مذاکرات مسقط یک است و نشان دهنده این است که طرفین تا حدودی احتیاط می‌کنند و در واقع در حال ارزیابی یکدیگر هستند.

دبیر شورای راهبردی روابط خارجی در پاسخ به این سوال که با توجه به سابقه بد عهدی آمریکایی‌ها تا چه اندازه این امکان وجود دارد که با اعتمادسازی روند مذاکراتی پیش رود،‌ گفت:‌ به طور کلی در روابط بین‌الملل اصل بر بی اعتمادی است؛ اگر خیلی بدبینانه بخواهیم نگاه کنیم به دوستان هم نمی‌شود کاملاً اعتماد کرد، طبیعتا وقتی که دو کشور متخاصم مذاکره می‌کند در اینجا بدبینی و بی اعتمادی و فراتر از آن سوء ظن وجود دارد. به خصوص برای طرف ایرانی این مساله بیشتر موضوعیت دارد زیرا ایران که در حین مذاکره حمله نکرده آن‌ها دست به اقدام نظامی علیه ما زده‌اند.

وی تصریح کرد: بنابراین اولین نکته این است که مذاکره کنندگان ما برآورد می‌کنند، آیا آمریکایی‌ها جدیت در مذاکره دارند یا از آن به‌عنوان ابزاری برای رسیدن به اهداف دیگری خارج از بحث مورد گفت‌وگو استفاده می‌کنند.

آرایش نظامی آمریکا در منطقه می‌تواند جزئی از فرآیند دیپلماتیک و چانه زنی باشد/مذاکرات بخشی از راهبرد نظامی آمریکا است

این استاد دانشگاه با اشاره به آرایش نظامی که آمریکا در منطقه به راه انداخته است،‌گفت: یک فرضیه این است که این مذاکرات جزئی از فرآیند دیپلماتیک و چانه زنی آمریکاست تا به توافق با ایران برسند؛ فرضیه بدبینانه مذاکرات را جزئی از نقشه جنگی می‌­داند؛ اساسا مذاکرات بخشی از راهبرد نظامی آمریکا است و آمریکایی‌ها می‌خواهند اقدام نظامی کنند و برای بسترسازی آن مذاکرات را در نظر گرفته‌اند. اما شاید واقعیت چیزی بین این دو فرضیه باشد.

دهقانی فیروزآبادی همچنین با تاکید بر این‌که جوی فراتر از بی اعتمادی در شرایط فعلی حاکم است،‌ اظهار داشت:‌ آمریکایی‌ها می‌گویند ما اعتماد نداریم، اما آن‌که بی اعتماد است ما هستیم، ما که کاری انجام ندادیم. بله اعتمادسازی در این‌که برنامه هسته‌ای ایران به سمت نظامی منحرف نمی‌شود، می‌تواند بخشی از اعتماد سازی و جزوی از مذاکرات باشد. به همین خاطر است که مذاکرات سخت و پیچیده است در حقیقت در روابط بین‌الملل ضمانت ۱۰۰ درصدی نداریم. اصطلاحی در نظام بین‌الملل به کار برده می‌شود که منطق قدرت حاکم است به عبارتی وقتی قراردادی امضا می‌کنی پشتوانه‌اش قدرت است قدرت لزوما نظامی نیست اهرم های مختلفی کشورها دارند و می‌توانند از آن در زمانی که طرف مقابل به تعهدات عمل نکرد، استفاده کرد به ویژه درباره ترامپ و آمریکا.

در رابطه با روسیه و چین باید انتظارات واقع­‌بینانه داشت. برخی استدلال و انتقاد می­‌کنند چرا روسیه و چین در جنگ ۱۲ روزه در کنار ایران نجنگیدند

قراردادی محکم‌تر از برجام نبود، اما در نهایت ترامپ از آن خارج شد

وی ادامه داد: قراردادی محکم‌تر از برجام نبود که پنج عضو دائم شورای امنیت امضا کردند اما در نهایت ترامپ از آن خارج شد. لذا هیچکدام از این‌ها به معنای این نیست که دیپلماسی را کنار گذاشته مذاکره‌ای نکنیم ولی باید همه جوانب امر را در نظر گرفت باید متوجه باشیم نهایتا تعهدات بین‌المللی ضمانت اجرایی عینی مانند شرایط داخلی ندارد و قدرت ملی همه ­جانبه ضامن آن است.

دبیر شورای راهبردی روابط خارجی در ادامه این گفت‌وگو در پاسخ به سوالی درباره نقش و تلاش کشورهای منطقه برای کاهش تنش میان تهران و واشنگتن و این‌که تا چه اندازه همگرایی‌های منطقه‌ای می‌تواند به حل و فصل موضوعات کشورها کمک کند؟ گفت:‌ همیشه این بحث مطرح بود که خیلی از مشکلات میان کشورها  را می‌توان با گفت‌وگو و همگرایی حل کرد.
 

کشورهای منطقه برای منافع خودشان تلاش می‌کنند جلوی جنگ را بگیرند

وی با بیان این‌که بسیاری معتقدند همگرایی و همکاری نوعی بازدارندگی به شمار می‌رود،‌ اظهار داشت:‌ اکنون مشاهده می‌کنید یکی از عواملی که باعث شد تاکنون آمریکا به ایران حمله نکند و به دیپلماسی متوسل شود،‌ همین تلاش و میانجی‌گری و وساطت کشورهای منطقه بوده اما طبیعتا کشورهای منطقه برای منافع خودشان تلاش می‌کنند تا جلوی جنگ را بگیرند نه برای ما ، در حقیقت این‌جا یک منفعت مشترک شکل گرفته که جنگ به ضرر همه است و ترکیه و کشورهای عرب حوزه خلیج فارس و همچنین ایران همگی به این نتیحه رسیده‌اند در صورتی که جنگ شکل بگیرد، همه متضرر می‌شوند بنابراین منافع شان در این است جلوی جنگ را بگیرند.

این استاد دانشگاه خاطرنشان کرد: اساساً در روابط بین‌­الملل در دو صورت همکاری شکل می‌گیرد؛ یکی برای تامین منافع مشترک و دیگری برای دفع شرّ مشترک است که اکنون همه برای گزینه دوم تلاش می‌کنند. عالی­‌ترین مقامات کشور تصریح کرده‌­اند اگر حمله‌ای به ایران صورت گرفته و جنگ شود،‌ این جنگ منطقه‌ای خواهد بود. اما این هشدار به معنای تهدید کشورهای منطقه نیست، بلکه به معنای بیان این واقعیت است که ما برای حفاظت از امنیت ملی‌مان لاجرم باید تلافی کنیم و بخشی از آن مستلزم این است پایگاه‌های آمریکا را در منطقه  مورد هدف قرار دهیم و لذا احتمال این که جنگ گسترش پیدا کند گریزناپذیر زیاد است.

در جنگ ۱۲ روزه ایران به نفع کشورهای منطقه خویشتنداری کرد/مجددا تجاوز تکرار شود،‌خویشتنداری بسیار سخت خواهد بود

دهقانی فیروزآبادی تصریح کرد:‌ در جنگ ۱۲ روزه ایران خویشتنداری کرد به عبارتی به نفع کشورهای منطقه، ما خویشتنداری کردیم. اما اگر مجددا تجاوز تکرار شود خویشتنداری بسیار سخت است وبنابراین هر گونه حمله به ایران یعنی جنگ منطقه ای و از این رو همه کشورها تلاش می کنند جلوی این شرّ مشترک را بگیرند چون خودشان آسیب می‌بینند، ازجمله ترکیه که اقتصاد آن بسیار تحت تاثیر جنگ است و همچنین کشورهای حوزه خلیج فارس فراتر از اقتصاد، امکاناتی که ایجاد کرده‌اند آسیب می بیند.

کشورهای عربی به این نتیجه رسیده‌اند چرا باید هزینه امنیت اسرائیل را بپردازند

دبیر شورای راهبردی روابط خارجی در ادامه خاطرنشان کرد: کشورهای عربی به این نتیجه رسیده‌اند که تا به امروز سپر بلای اسرائیل شده‌اند یعنی آمریکا برای تامین امنیت مطلق اسرائیل به ایران حمله می­‌کند نتیجه‌اش ضررها و آسیب به آن‌ها است، بنابراین چرا باید نتیجه هزینه امنیت اسرائیل را بپردازند. به همین دلیل در تلاشند تا آمریکا را قانع ‌کنند این کار را نکند واین جزو موارد نادری است که کشورهای عربی برای منافع خودشان تلاش می‌کنند جلوی جنگ با ایران را بگیرند.

اعراب به ارزش تعادل بخش استراتژیک ایران در منطقه پی برده‌اند؛ تضعیف ایران یعنی تقویت هژمونی اسرائیل

دهقانی فیروز آبادی یادآور شد: بعد از جنگ ۱۲ روزه که اسرائیل به دوحه حمله کرد، اعراب به اهمیت و ارزش تعادل بخش استراتژیک ایران در منطقه پی بردند که تضعیف ایران یعنی تقویت هژمونی اسرائیل، بنابراین حداقل مساله این است که اعراب می‌خواهند این وزنه تعادل بخش را حفظ کنند. در واقع آن‌ها برای ما تلاش نمی‌کنند برای خودشان تلاش می‌کنند اگر به ایران تجاوز نظامی شود، مستقیما به ضرر آن‌ها و به نفع اسرائیل است.

وی تاکید کرد: بنابراین این موضوعات ظرفیت همکاری‌های منطقه‌ای را ایجاد می‌کند تا کشورها مسائل و مشکلات‌شان را از طریق گفت‌وگو و همکاری حل کنند لذا این ظرفیت بالقوه‌ای که شکل گرفته را باید بالفعل کرد.

ایران به این نتیجه رسیده می‌تواند در انتقال پیام به عمان اعتماد کند

این استاد دانشگاه درباره نقش عمان در تسهیل‌گری و میانجی‌گری گفت‌وهای ایران و آمریکا، گفت: در ابتدا ترکیه تلاش کرد تا به‌عنوان میانجی وارد شود، اما نقش عمان به‌عنوان کشوری که بی طرف بوده و پیش از این نیز حسن نیت را نشان داده است را نباید نادیده گرفت.

دهقانی فیروزآبادی همچنین بیان کرد:‌  وقتی مذاکرات غیر مستقیم است واسط باید کسی باشد که آن‌گونه که منافع ملی ایران را می‌خواهیم به همان نحو منتقل کند. بنابراین به لحاظ تاریخی و مذاکراتی که طی سال‌های گذشته و همچنین مذاکراتی که در ابتدای سال جاری در مسقط انجام شد، جمهوری اسلامی ایران را به این جمع‌بندی رسانده که می‌تواند در انتقال پیام‌های خود به عمان اعتماد کند.

دبیر شورای راهبردی روابط خارجی افزود: این مساله خیلی مهم است که واسط میان کشورهای مذاکره کننده بی طرف باشد، به نظرم عمان در این میان برای خود منافعی را تعریف نکرده در حالی که برخی می‌خواهند برای خود اعتبار و پرستیژ سازی کند،‌ کمتر است و سابقه تاریخی و میانجی‌گری عمان، جمهوری اسلامی ایران را به این نتیجه رسانده که قابل اعتماد است.

سفر لاریجانی به عمان و قطر،‌ نشان می‌دهد ایران در مذاکره هسته‌ای جدی است/سفر لاریجانی موقعیت و قدرت مذاکره کنندگان را تقویت می‌کند

دهقانی فیروز آبادی درباره سفر اخیر علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی کشورمان به عمان  و قطر و این‌که آیا گفت‌وگوهای این مقام عالی رتبه کشورمان هم‌راستا با مذاکرات وزیر خارجه با طرف آمریکایی است،‌گفت:  بله، این سفر در راستای مذاکرات هسته‌­ای در مسقط است. به نظرم، احتمالاً، این سفر با چند هدف صورت گرفته است.اول این‌که ایشان برای تأیید و تقویت مواضع اعلامی ایران توسط وزیر امورخارجه و ترسیم و تأکید مجدد بر خطوط قرمز کشور به عمان و قطر سفر کرده‌­اند.

دبیر شورای راهبردی روابط خارجی افزود: در واقع، ایشان در­صددند تا خاطرنشان سازند که مواضع وزیر امورخارجه موضع نظام است و اختیارات لازم برای مذاکره و دفاع از منافع ملی ایران را دارد. 

جنگ منطقه‌­ای، منافع و امنیت همه کشورهای منطقه را تهدید می‌­کند

به گفته وی این سفر نشان می‌­دهد که ایران به راه حل دیپلماتیک معتقد و در مذاکره هسته‌­ای جدی است. در نتیجه، این سفر موقعیت و قدرت مذاکره کنندگان ما در مذاکرات آینده را تقویت می‌­کند. آمریکا نیز درک می‌­کند که ایران در مذاکرات با یک زبان سخن می­‌گوید و با یک دست عمل می‌­کند. دوم، به احتمال زیاد ایشان پاسخ آمریکا به پیشنهاد مذاکراتی ایران در دور اول را نیز دریافت کرده است. سوم این‌که ، بی ­تردید در این دیدارها در مورد مسائل و تحولات منطقه­ ای نیز گفت وگو شده است؛ به ­ویژه خطر جنگ منطقه‌­ای که منافع و امنیت همه کشورهای منطقه را تهدید می‌­کند و همه باید برای جلوگیری از وقوع آن تلاش کنند.

موفقیت مذاکرات در گرو آن است که آمریکا واقع­‌بینانه عمل کند و از قلدری، زورگویی و زیاده‌خواهی دست بردارد

دهقانی فیروزآبادی خاطرنشان کرد: بنابراین، رایزنی بالاترین مقام امنیتی کشور در باره مذاکرات بسیار حائز اهمیت، اطمینان‌­بخش و اعتمادساز است و تأثیر مثبتی در آینده مذاکرات خواهد داشت. موفقیت مذاکرات در گرو آن است که آمریکا واقع­‌بینانه عمل کند و از قلدری، زورگویی و زیاده­ خواهی دست بردارد؛ و مهم­تر از آن، تحت تأثیر نتانیاهو قرار نگیرد و منافع این رژیم را بر منافع ملی آمریکا مقدم ندارد. 

این استاد دانشگاه در پاسخ به این سوال که در مذاکرات اخیر ایران و آمریکا، این بار اروپایی‌ها نقشی ندارند و مواضع آن‌ها نسبت به این گفت‌وگوها چگونه تعریف می‌شود، گفت: اروپایی‌ها خودشان، خودشان را حذف کردند به خصوص قبل از اسنپ بک، حتی در حین مذاکرات مسقط یک به صورت موازی یکی دو نشست با وزرای خارجه اروپایی داشتیم که در این مرحله موضوعیت داشت زیرا آمریکا اصلا جزو برجام نبود به لحاظ حقوقی اروپایی‌ها طرف برجام بودند گرچه در همان زمان نیز به نیابت از آمریکا عمل می‌کردند.

اروپا نشان داده استقلال عمل راهبردی ندارد

دهقانی فیروزآبادی با تاکید براین‌که اساسا اروپا در مسائل استراتژیک مستقل از آمریکا تعریف نمی‌شود،‌ گفت: از همان سال‌هایی که اروپایی‌ها مذاکره می‌کردند نشان دادند که استقلال عمل راهبردی ندارند و در مسائل راهبردی اگر آمریکا مجوز و اختیار دهد می‌توانند مذاکره کنند، حتی بعد از خروج آمریکا از برجام علی رغم تحرکاتی که نشان دادند آن‌ها نمی‌توانند مستقل عمل کنند.

وی یادآور شد:‌ در احیای اسنپ بک باز اروپا نشان داد که نمی‌تواند مستقل عمل کند در آن زمان روبیو با وزرای خارجه سه کشور اروپایی تماس گرفته بود چرا تعلل می‌کنید اسنپ بک را فعال کنید که این کار را هم انجام دادند. لذا گفت‌وگوهایی انجام شد که اسنپ بک فعال نشود اما آمریکا مخالفت کرد و بعد هم مشخص شد صدراعظم ‌آلمان در این مساله نقش بسیار منفی داشته است، بنابراین اروپایی‌ها خودشان خود را از مسیر مذاکره حذف کردند.

اروپا نگاه واقع­ بینانه داشته باشد می‌تواند نقش فعال‌­تر و مثبت‌­تری ایفا کند

دبیر شورای راهبردی روابط خارجی ادامه داد: در احیای اسنپ بک یکی از شروط  اروپا این بود ایران بلافاصله با آمریکا مذاکره کند که کاملا به نظرم خودشان را از این فرآیند دیپلماتیک حذف کردند، در هر حال کاملا مشخص شد که اروپا مستقل از آمریکا نمی‌تواند نقشی داشته باشد. بنابراین اگر به این جمع بندی برسیم اروپایی‌ها می‌توانند نقش ایجابی ایفا کنند منعی ندارد اما مواضع اخیر اروپایی‌ها خیلی منفی و غیرسازنده است و لذا می خواهم بگویم ما آن‌ها را حذف نکردیم خودشان حذف کردند. اگر اروپا نگاه واقع­ بینانه داشته باشد می‌تواند نقش فعال‌­تر و مثبت‌­تری ایفا کند.

دهقانی فیروزآبادی درباره مواضع کشورهای چین و روسیه نسبت به از سرگیری گفت‌وگوهای ایران و آمریکا با توجه به این‌که آن دو کشور از شرکای راهبردی ایران هستند، اگر به هر دلیلی شرایط به سمت و سوی دیگری برود آیا آن‌ها با ایران همراهی خواهند کرد یا خیر، گفت: اولا همه کشورها دنبال منافع خودشان هستند، روسیه و چین نیز قاعدتا در روابط با ایران منافع شان تامین می‌شود، برخی می‌گویند چینی‌ها و روس‌ها بیشتر از این رابطه استفاده می‌برند، خب ما هم باید تلاش کنیم از این رابطه استفاده حداکثری داشته باشیم و توازن منافع را به نفع خود تغییر دهیم.

بخشی از سیاست آمریکا در قبال ایران در راستای راهبرد مهار چین تعریف می‌شود

دبیر شورای راهبردی روابط خارجی خاطرنشان کرد: بله درست است که در سطح بین‌الملل اولویت اول آمریکا مهار چین است و در همین ارتباط تلاش می‌کند و لذا بخشی از سیاست آمریکا در قبال ایران در راستای راهبرد مهار چین تعریف می‌شود. در مورد روسیه نیز همین‌طور است، ترامپ در جریان جنگ اوکراین طرف روسیه را گرفت دلیلش این است که می‌خواهد روسیه ارتباطش با چین را کم کند.  

وی افزود: آمریکایی‌ها می‌گویند ایران، چین، روسیه و گاهی نیز کره شمالی چهار کشوری هستند که نظم مطلوب آمریکا را به چالش کشیده‌اند، لذا این بحث وجود دارد اما علاوه بر این خود ایران مستقلا برای آمریکا مهم است.

این استاد دانشگاه با بیان این‌که آمریکا همان طور که می‌خواهد روسیه را از چین جدا کند، در مورد ایران نیز چنین می‌خواهد،‌ گفت: قاعدتا چینی‌ها و روس‌ها این فهم را دارند یا باید داشته باشند که ایستادگی ایران برای آن‌ها نیز مهم است، برخی می‌گویند ایران سد دفاعی غربی چین در مقابل آمریکا و غرب به شمار می‌رود،  بنابراین منافع مشترکی در این زمینه بین سه کشور وجود دارد. اما ما برپایه قدرت درونزاد برای خودمان و امنیت و تمامیت ارضی کشور تلاش می‌کنیم در این راستا باید از مساعدت و حمایت سایر کشورها نیز استفاده بهینه کرد.

جنگی در منطقه رخ دهد،‌ تنگه هرمز بسته می‌شود

دهقانی فیروزآبادی همچنین گفت: اگر جنگی در منطقه رخ دهد امنیت انرژی به خطر می‌افتد، ‌تنگه هرمز بسته می‌شود و اولین کشوری که ضرر می‌کند چین است و لذا برای چینی‌ها نیز مذاکرات مهم است و به نظرم روسیه نیز مخالف جنگ است و  تلاش می‌کند جلوی جنگ را بگیرد. روس­ها بارها آمادگی خود را برای میانجی‌گیری میان ایران و آمریکا را اعلام کرده­‌اند.

این انتظار از چین و روسیه که به خاطر ایران با آمریکا بجنگند به دور از واقعیت است

وی در پایان تصریح کرد: در رابطه با روسیه و چین باید انتظارات واقع­‌بینانه داشت. برخی استدلال و انتقاد می­‌کنند چرا روسیه و چین در جنگ ۱۲ روزه در کنار ایران نجنگیدند. این انتظار از چین و روسیه که به خاطر ایران با آمریکا بجنگند به دور از واقعیت است؛ چون اساساً پیمان دفاعی متقابل بین ایران و روسیه و چین وجود ندارد که متعهد به دفاع نظامی متقابل از یکدیگر باشند. اما این واقعیت به معنای این نیست که این دو کشور کمک‌های راهبردی به ما نکردند و نمی­‌کنند؛ بلکه در همان چارچوب روابط راهبردی که با این دو کشور داشتیم تلاش کردیم در بازسازی توان دفاعی و بازدارندگی از ظرفیت های این دو کشور استفاده کنیم. ایران، روسیه و چین برپایه منافع مشترک و متقابل با هم روابط راهبردی دارند. اولویت اول نیز اجرای هماهنگ توافق‌­های راهبردی امضا شده بین ایران و روسیه و ایران و چین است.