سردبیر روزنامه هفت صبح با مرور الزامات روزنامهنگاری بحران:
حوادث را کوچکنمایی و بزرگنمایی نکنیم/ اطلاعرسانی بحران باید بر اساس صداقت، مسئولیتپذیری و دقت باشد/ اگر خطر تهدید امنیت ملی نباشد، مراقب باشیم تا در دام پنهانکاری نیفتیم، نمونهاش مورد هواپیمای اوکراینی بود/ عزت و احترام نیروهای خودی حفظ شود
سردبیر روزنامه هفت صبح، با مرور الزامات روزنامهنگاری بحران گفت: «مردم در زمان جنگ عطش دانستن دارند اما باید مراقب بود که دقت فدای سرعت نشود.»
افشین امیرشاهی دربارهی مهمترین اولویتهای اطلاعرسانی در زمان جنگ، به خبرنگار انصاف نیوز گفت: «بسیاری از پیشکسوتها و استادان ارتباطات تاکید میکنند که اطلاعرسانی بحران باید بر اساس صداقت، مسئولیتپذیری و دقت باشد.
با وجود فضای مجازی، انتشار اخبار و تصاویر تایید نشده و شایعهها سرعت بیشتری پیدا کردهاند و به همین دلیل راستیآزمایی دقت اهمیت بیشتری پیدا کرده است.»
دقت در مقابل عطش دانستن
این روزنامهنگار گفت: «مردم در زمان جنگ عطش دانستن دارند و منتظر هستند بدانند که چه اتفاقی در مناطق مختلف افتاده است. بنابراین برای رفع این عطش باید شتابزدگی را کنار گذاشت. مثلا اخیرا دربارهی محمود احمدینژاد خبری منتشر شد اما بعد از ساعتی دیدیم که تکذیب شد.
اطلاعرسانی نباید به گونهای باشد که باعث وحشت عمومی و همینطور لو رفتن عملیات نظامی ایران شود. گاهی به اشتباه برخی اطلاعرسانیها برای دشمن خوراک تبلیغاتی درست میکند و باید از این اتفاق جلوگیری کرد.»
جلوگیری از تحریک احساسات و دامن زدن به التهابات
امیرشاهی در ادامه اضافه کرد: «همزمان باید اخبار را با شفافیت و طبق منابع درست منتشر کرد. باید دقت کنیم اطلاعات درست، دقیق و بر اساس منبع مشخص باشند.
اگر قرار است خبری را منتشر کنیم که کامل از آن مطلع نیستیم، باید قید کنیم که خبر در تحریریه در حال بررسی است و نتیجهی آن اعلام میشود. برخی اخبار هستند که امنیت ملی را تهدید میکنند و انتشار آن صدمهزننده است اما اگر چنین خطری وجود ندارد، باید مراقب باشیم تا در دام پنهانکاری نیفتیم. نمونهاش مورد هواپیمای اوکراینی بود و میدانیم که پنهانکاری ضربهی وحشتناکی به اعتبار رسانهها میزند.
انواع و اقسام اتفاقات و خبرها در زمان جنگ رخ میدهد و به همین دلیل باید مراقب باشیم طوری خبررسانی کنیم که احساسات تحریک نشوند.
استرس و ترس در زمان جنگ بالا میرود و میدانیم که همهی افراد مثل همدیگر نیستند. مثلا ممکن است کسی عزیزش را در جنگ از دست داده باشد و با خشمگینی دنبال انتقام باشد؛ بنابراین باید دقت کنیم تیتر التهابآفرین نزنیم و حوادث را کوچکنمایی و بزرگنمایی نکنیم. باید اتفاقات را همان گونه که هستند به شکل حرفهای و آرام و با هدف آگاهیرسانی روایت کنیم.»
«عزت و احترام ایران باید حفظ شود»
امیرشاهی در ادامه اضافه کرد: «در جنگ طرف کشور خودم هستم و میدانیم که طرف مقابل امکانات و حمایتهایی دارد ولی باید روحیهی طرف ایرانی را حفظ کنیم. من به عنوان سردبیر برای انتخاب تیتر صفحه یک مراقب هستم طوری باشد که عزت و احترام نیروهای خودی حفظ شود.
ممکن است ما به عنوان روزنامهنگار در جلسههای خصوصی بدون ضبط دعوت شویم و در جریان اطلاعاتی قرار بگیریم یا با ما مشورت کنند اما میدانیم که قرار است امنیت ملی را در نظر بگیریم و تفکیکی بین آن و حق دانستن قائل باشیم. تمام این مواردی که گفتم به معنای دروغگویی به مردم نیست و صرفا باید آن تفکیک را در نظر گرفت.»
وظیفهی رسانهها وقتی بازار شایعه داغ است
امیرشاهی گفت: «از طرفی بازار شایعه و جنگ روانی داغ است و ما میتوانیم با صحبت با منابع خبری، شایعهها را اعلام و تکذیب کنیم. به کمک هوش مصنوعی هم میتوانیم فکت چکینگ را پیش ببریم. بههرحال تحریریهها باید تیم راستیآزمایی داشته باشند.
ما نمیدانیم قرار است جنگ تا چه زمانی ادامه داشته باشد اما میتوانیم کارمان را منظم، مستمر و حرفهای انجام دهیم طوری که رسانهمان برای مردم تبدیل به مرجع شود.
باید تاکید کنم که اینترنت برای خبرنگاران ابزار مهمی است و تا زمانی که محدودیت داشته باشد، روزنامهنگار نمیتواند کارش را درست انجام بدهد؛ در نتیجه رسانههای خارج از کشور هر طور که بخواهند، اخبار را منتشر میکنند. سیاستگذاران و مسئولان ایران دست روزنامهنگاران را بستهاند و باعث شدهاند تاثیرگذاری رسانههای داخلی کمتر شود.»
وظیفهی مدیران مسئول در قبال امنیت خبرنگاران
امیرشاهی گفت: «چه در جنگ ۱۲ روزه و چه حالا، برخی دفاتر روزنامهها و خبرگزاریها و… آسیب دیدند. کنار دفتر ما هم اینبار موشک خورد. مدیران رسانهای مسئولیت دارند، باید مراقب نیروهایشان باشند و برای تهیهی گزارشهای میدانی به سلامت و امنیت خبرنگاران اهمیت بدهند.
مدیران مسئول باید فرصت دورکاری را برای تحریریه فراهم کنند چون امنیت همکاران روزنامهنگار از هر چیزی مهمتر است.»
