انسان‌ها به‌زودی می‌توانند با پرندگان حرف بزنند
تصور کنید روزی بتوانید با پرنده‌ای که روی شاخه درخت نشسته گفت‌وگو کنید؛ نه با تقلید صدا یا آموزش چند کلمه، بلکه با درک معنای صداهایی که تولید می‌کند.
به گزارش خبرفوری، شاید این ایده تا چند سال پیش بیشتر شبیه داستان‌های علمی‌تخیلی بود، اما پژوهش‌های جدید نشان می‌دهد دانشمندان به کمک هوش مصنوعی در حال نزدیک شدن به چنین امکانی هستند.
جولی الی، پژوهشگر رفتارشناسی حیوانات در دانشگاه کالیفرنیا، برکلی، معتقد است پرندگان ممکن است نخستین گروه از حیواناتی باشند که انسان بتواند با آنها نوعی ارتباط صوتی دوسویه برقرار کند. او بیش از یک دهه است که رفتار اجتماعی و صداهای پرندگان را بررسی می‌کند و اخیرا به دلیل پژوهش‌هایش درباره رمزگشایی ارتباطات پرندگان، جایزه چالش ارتباط دوسویه میان گونه‌ها در سال ۲۰۲۶ را دریافت کرده است.
رمزگشایی از زبان فنچ‌های راه‌راه
تمرکز اصلی پژوهش‌های الی بر پرنده‌ای کوچک به نام فنچ گورخری یا فنچ راه‌راه بوده است. این پرندگان از صداهای متنوعی برای برقراری ارتباط با یکدیگر استفاده می‌کنند.
بیشتر بخوانید:
سگی که انسان‌ها را به فضا رساند اما خودش بازنگشت
توسط دانشمندان بالاخره تایید شد؛ کشتی نوح پیدا شد | عکس
دانشمندان نمی‌دانند چرا | آدم‌ها هنگام راه رفتن به چپ می‌پیچند!
واقعی؛ «استفراغ نهنگ» هر کیلو ۲۱ میلیارد تومان ارزش دارد!
الی در جریان تحقیقات خود هزاران صدای این پرندگان را ضبط کرد و تلاش کرد میان ویژگی‌های صوتی هر صدا و موقعیتی که پرنده در آن قرار داشت، ارتباط پیدا کند.
او توضیح می‌دهد که این فرایند تا حدی شبیه زندگی با یک گربه یا سگ است. صاحب حیوان خانگی پس از مدتی متوجه می‌شود که هر نوع صدای حیوان چه معنایی دارد؛ مثلا گربه با صدایی خاص درخواست غذا می‌کند یا می‌خواهد از اتاق خارج شود.
الی با استفاده از همین روش، نخستین فرهنگ صوتی از صداهای فنچ‌های گورخری را تدوین کرد؛ اما برای اطمینان از درستی برداشت‌هایش، به آزمایش‌های دقیق‌تری نیاز داشت.
آزمایشی که پرندگان را به داور پژوهش تبدیل کرد
پژوهشگران برای بررسی اینکه آیا صداهای شناسایی‌شده واقعا معنای مشخصی دارند، آزمایشی طراحی کردند که در آن خود پرندگان باید درستی فرضیه دانشمندان را تأیید می‌کردند.
در این آزمایش، صداهای ضبط‌شده فنچ‌های دیگر برای پرنده پخش می‌شد. پرنده با نوک زدن به یک دکمه یا حسگر، می‌توانست صدای بعدی را بشنود. هر روز فقط شنیدن یک نوع صدای مشخص با دریافت دانه پاداش همراه بود و سایر صداها پاداشی نداشتند.
پرندگان به‌سرعت یاد گرفتند کدام صدا به دریافت غذا منجر می‌شود و کدام صدا را باید نادیده بگیرند.
اما کشف جالب‌تر زمانی اتفاق افتاد که پژوهشگران متوجه شدند اشتباهات پرندگان تصادفی نیست. آنها گاهی صداهایی را با یکدیگر اشتباه می‌گرفتند که از نظر معنایی به هم نزدیک بودند، نه لزوماً از نظر آوایی.
این موضوع نشان داد که فنچ‌ها احتمالا فقط صداها را تشخیص نمی‌دهند، بلکه درکی از معنای آنها نیز دارند.
هوش مصنوعی چگونه به گفت‌وگو با پرندگان کمک می‌کند؟
به گفته الی، برخی پرندگان توانایی‌های صوتی پیچیده‌ای دارند. مرغ‌های مقلد می‌توانند صدای گونه‌های دیگر را تقلید کنند و طوطی‌ها حتی قادرند صداهای انسان را برای برقراری ارتباط به کار ببرند.
با این حال، تقلید صدا با درک زبان تفاوت دارد. برای رسیدن به ارتباط واقعی، دانشمندان باید علاوه بر شناسایی صداها، نحوه کنار هم قرار گرفتن آنها و ارتباطشان با رفتار و حرکات بدن پرنده را نیز بفهمند.
الی معتقد است هوش مصنوعی و فناوری رباتیک می‌توانند این مسیر را سرعت ببخشند. او پیش‌بینی می‌کند شاید طی حدود ۱۰ سال آینده بتوان به سطحی از ارتباط صوتی دوسویه با برخی گونه‌های پرندگان رسید.
البته این ارتباط به معنای صحبت کردن با تمام پرندگان یا شکل‌گیری مکالمه‌ای مشابه گفت‌وگوی انسان‌ها نخواهد بود. هر گونه زبان و الگوی ارتباطی خاص خود را دارد.
این پژوهش در نهایت پیام مهم‌تری نیز دارد: انسان تنها موجود هوشمند روی زمین نیست و شناخت دنیای ارتباطی حیوانات می‌تواند نگاه ما را به زندگی و توانایی‌های سایر گونه‌ها تغییر دهد.
