پنج میلیون ربات در کارخانهها مشغول کار هستند
همزمان با هیاهوی پیرامون رباتهای انساننما، جدیدترین آمار نشان میدهد در حال حاضر بیش از پنج میلیون ربات صنعتی در کارخانههای سراسر جهان فعال هستند که بالاترین رقم ثبت شده تا به امروز محسوب میشود.
فدراسیون بینالمللی رباتیک (IFR) در گزارش سالانه «رباتیک جهان» که پنجشنبه گذشته منتشر شد، اعلام کرد که تعداد کل رباتهای صنعتی فعال در جهان با رشدی ۹ درصدی در سال گذشته، به حدود ۵.۰۸ میلیون دستگاه رسیده است.
فدراسیون بینالمللی رباتیک، یک نهاد غیرانتفاعی مستقر در فرانکفورت است که نزدیک به سه دهه تحولات این صنعت را رصد کرده و نماینده بیش از ۳۰۰۰ سازمان در سراسر جهان است.
بر اساس این گزارش، آمار سالانه نصب رباتهای صنعتی با جهشی ۱۱ درصدی، برای نخستین بار از مرز ۶۰۰ هزار دستگاه گذشت و به ۶۰۳ هزار دستگاه رسید.
جین هفنر، رئیس این نهاد، گفت: «اتوماسیون صنعتی با سرعتی بالا در حال پیشرفت است.» او افزود: «رکورد جدید پنج میلیون ربات فعال در کارخانههای سراسر جهان، بیش از دو برابرِ تعداد آنها در هفت سال پیش است. بیشترین رشد در آسیا و پس از آن در قاره آمریکا رخ میدهد؛ در حالی که اروپا با سرعتی کمتر در حال پیشروی است.»
روند محتاطانهتر توسعه در اروپا
سرعت پایینتر رشد در اروپا به وضوح در آمار و ارقام مشهود است. تعداد رباتهای فعال در اتحادیه اروپا برای نخستین بار در سال ۲۰۲۵، از مرز ۷۰۰ هزار دستگاه گذشت و به ۷۱۲ هزار دستگاه رسید که ۸۴ درصد از کل رباتهای فعال در سراسر اروپا را تشکیل میدهد.
به گفته هفنر، بخش تولید اتحادیه اروپا سرمایهگذاری قابلتوجهی در زمینه اتوماسیون انجام داده است. شمار این رباتها از سال ۲۰۱۵ — که تعداد آنها ۳۹۰ هزار دستگاه بود — تاکنون بیش از ۸۰ درصد رشد داشته است. با این حال، روند رشد در حال حاضر متوقف شده است.
میزان نصب رباتهای جدید در سراسر اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۵، با کاهشی ۱۱ درصدی، به ۶۰ هزار و ۵۰۰ دستگاه رسید که برخلاف شتاب مشاهده شده در روند نصب رباتها در سایر نقاط جهان بود.
نرخ رشد مرکب سالانه این بلوک طی یک دوره پنجساله، رقم نسبتا ناچیز ۳ درصد بود.
آلمان همچنان با اختلاف زیاد بزرگترین بازار اروپا محسوب میشود و ۴۱ درصد از کل رباتهای نصبشده در اتحادیه اروپا را به خود اختصاص داده است. با این حال، تعداد رباتهای نصب شده در این کشور با کاهشی ۸ درصدی، به کمتر از ۲۵ هزار دستگاه رسید زیرا صنعت خودروسازی آلمان — که همچنان بزرگترین مشتری واحد این حوزه است — به روند نزولی خود ادامه داد.
کشورهای ایتالیا، فرانسه و اسپانیا در ردههای بعدی قرار دارند و هر یک بین ۴۳۰۰ تا ۷۸۰۰ ربات به کار گرفتهاند؛ البته آمار نصب ربات در هر سه کشور با افتی دورقمی مواجه بوده است.
در همین حال، چین در همین بازه زمانی فاصله خود را با سایرین افزایش داد و با نصب ۳۵۴ هزار ربات معادل رشد ۲۰ درصدی، اکنون ۵۹ درصد از کل موارد بهکارگیری ربات در سطح جهان را در اختیار دارد.
آمریکا نیز با نصب نزدیک به ۳۸ هزار و ۵۰۰ دستگاه (رشد ۱۲ درصدی)، از ژاپن پیشی گرفت و به دومین بازار بزرگ جهان تبدیل شد.
واقعیتسنجی در مورد رباتهای انساننما
رباتهای انساننما در مقایسه با رباتهای صنعتی جاافتاده و رایج، همچنان بازاری بسیار کوچک دارند.
فدراسیون بینالمللی رباتیک در گزارشی جداگانه — که نخستین رصد آماری این فدراسیون در این حوزه محسوب میشود — اعلام کرد سال گذشته تنها حدود ۷ هزار دستگاه از این رباتها برای مصارف صنعتی و حرفهای در سراسر جهان به فروش رسید.
بسیاری از این رباتها نه برای انجام کارهای عملیاتی، بلکه به منظور تولید دادههای آموزشی برای مدلهای هوش مصنوعی خریداری شدند و خودروسازانی که بهصورت آزمایشی از آنها استفاده میکنند، معمولا کمتر از ۱۰ دستگاه در اختیار دارند.
با این وجود، بانک آمریکا پیشبینی میکند که امسال ۹۰ هزار ربات انساننما و تا سال ۲۰۳۰، تعداد ۱.۲ میلیون ربات انساننما به بازار عرضه شود.
شکاف بین جاهطلبی و واقعیت در بازارهای مالی نیز خود را نشان میدهد.
یکی از مدیران ارشد هیوندای در ماه جاری گفت: بعید است شرکت بوستون داینامیکس، متعلق به هیوندای، سال آینده به دنبال عرضه اولیه سهام باشد، زیرا ربات انساننمای اطلس آن هنوز در مقیاس بزرگ به کار گرفته نشده و این شرکت همچنان سودآور نیست.
در چین، گزارش شده است پس از آنکه سهام شرکت سازنده ربات «یونیتری» در اولین حضورش در شانگهای در ۱۹ اوت بیش از پنج برابر شد، اما سپس ۵۵ درصد از اوج خود کاهش یافت، نهادهای نظارتی از راهنماییهای غیررسمی برای جلوگیری از عرضه اولیه سهام شرکتهای سازنده رباتها استفاده کردهاند.
حتی ایلان ماسک نیز به طور غیرمعمولی در مورد دشواری برنامه اپتیموس خود در تسلا صادق بوده است. ماسک در جلسه گزارش درآمد سه ماهه دوم تسلا به سرمایهگذاران گفت: «این سختترین محصولی خواهد بود که تا به حال در تسلا برای تولید انبوه ساختهایم، زیرا همه چیز در ربات جدید است. او افزود که هیچ زنجیره تامینی وجود ندارد.
ارزش واقعی کجاست؟
گزارشی که امسال توسط آرتور دی. لیتل، قدیمیترین شرکت مشاوره مدیریت جهان، مستقر در بروکسل منتشر شد، همین نکته را مطرح میکند. این گزارش، بازار گستردهتر امروز را حدود ۱۸ میلیارد دلار تخمین میزند که از این میزان، رباتهای انساننما تنها ۲ تا ۳ میلیارد دلار را تشکیل میدهند و پیشبینی میکند که ارزش کل این بخش تا سال ۲۰۳۰، به ۶۰ تا ۱۰۰ میلیارد دلار برسد.
این گزارش هشدار میدهد که بسیاری از نمایشهای انساننما «جعلی، تولید شده توسط هوش مصنوعی یا به شدت صحنهسازی شده» هستند، در حالی که نمایشهای واقعی اغلب روالهای از پیش ضبط شده یا عملیات انسانی از راه دور را نشان میدهند. از نظر این گزارش، نقطه مطلوب، محیطهای ساختاریافتهای مانند کارخانهها و انبارها هستند که رباتهای چرخدار و بازوهای ثابت ابتدا در مقیاس بزرگ قرار میگیرند، زیرا ارزانتر هستند و تطبیق آنها با مشاغل خاص آسانتر است.
مهارت در سطح انسان، استقلال قابل اعتماد در خارج از محیطهای کنترل شده و فقدان یک «اپلیکیشن فوقالعاده» در کنار سوالات حلنشده مربوط به مسئولیت و بیمه، همچنان محدودیتهای اصلی برای رباتهای انساننما هستند.
بر اساس گزارش یورونیوز، زیمنس یک ربات را برای وظایف لجستیکی در کارخانهی ارلانگن خود آزمایش کرده است و بیامدبلیو در حال استقرار یک ربات انساننما در تولید خودرو و باتری است.
با این حال، این آزمایشها در کنار نتیجهگیری فدراسیون بینالمللی رباتیک قرار میگیرند که نشان میدهد اکثر رباتهای انساننما در مرحله نمونهی اولیه یا آزمایشی باقی میمانند، در حالی که رباتهای صنعتی مرسوم هنوز برای کار در کارخانه مقرونبهصرفهتر هستند.
بنابراین، داستان رباتیک جهان در سال جاری در مورد رباتهای انساننما نیست، بلکه در مورد ساخت آهستهتر و پایدارتر ماشینهایی است که از قبل کار میکنند.
