در جستجوی ماهوارهها؛ بررسی برخوردهای اخیر و موضع سخنگوی دولت در گفتگو با حقوقدانان
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت روز گذشته و در حاشیه هیئت دولت جمعآوری ماهوارهها را غیرقانونی دانست. او از مردم خواست که در صورت مراجعه افراد برای جمعآوری ماهوارهها با شماره تلفنهای ۱۱۰ و ۱۱۳ یا ۱۱۴ تماس گرفته و موضوع را اطلاعرسانی و شکایت خود را ثبت کنند.
این سخنان زمانی مطرح میشود که برخی از شهروندان در تهران اعلام کردند؛ «دیشهای ماهواره در حال جمعآوری است.» و اگر این گزینه درست بود در شرایطی که اینترنت و پیامکها قطع است به نوعی انسداد کامل در کشور حکمفرما میشد که هرگونه دسترسی از مردم گرفته شده است و تنها میماند سازمان صداوسیما. سازمانی که نهتنها دیگر رنگ و بوی ملی ندارد، بلکه بهزعم برخی از کارشناسان به جایگاهی برای یک فرقه تبدیل شده است. نگاههای یکسویه صداوسیما و عدم دسترسی به اخبار خارج، با جمعآوری ماهوارهها؛ کشور را با محدودیتهای کرهشمالیای روبهرو کرده و به یک محیط بسته تبدیل میکند.
اما حالا سخنگوی دولت جمعآوری ماهوارهها را غیرقانونی خوانده و میخواهد که مردم از نهادهای انتظامی و امنیتی کمک بگیرند. این بخش از سخنان او هم جای تأمل دارد و بسیاری از مردم به دلیل ترس از برخورد سلبی شاید با این نهادهای امنیتی و نظامی تماس نگیرند. از سوی دیگر این یکی از وظایف دولت است که مراجعهکنندگان برای جمعآوری ماهوارهها را شناسایی کند.
دولت آقای پزشکیان کمترین مسئولیت را قبول نمیکند
کامبیز نوروزی، حقوقدان با اشاره به شائبه جمعآوری دیشهای ماهواره در برخی از نقاط پایتخت و ایران گفت: «ورود به ملک دیگران نیازمند مجوز خاص قضایی است. به این معنا که مرجع قضایی با تعیین نشانی و نام مالک یا متصرف آن ملک دستور دهد؛ «برای مورد مجرمانه خاصی نیروی انتظامی اجازه ورود دارد.» در غیر این صورت هر نوع ورود به ملک شهروندان به هر عنوان و بهانهای غیرقانونی است.» او افزود: «در شایعاتی شنیدم؛ هنوز معلوم نیست که از چه مرجعی برای جمعآوری تجهیزات ماهوارهای به منزل مردم مراجعه میکنند.
اما از هر مرجعی که باشد اگر این شرایط در آن رعایت نشده باشد، این اقدام مطلقاً غیرقانونی است. حسب شنیدههای من در این مورد نه حکمی نشان دادهاند نه دستور قضایی وجود داشته است.» نوروزی با اشاره به اظهارنظر فاطمه مهاجرانی، تاکید کرد: «اظهارنظر سخنگوی دولت حاکی از آن است که در حال سلب مسئولیت از دولت میکند. چراکه مردم لازم نیست به مراجع قضایی مراجعه کنند یا با نهادهایی که اعلام شده تماس بگیرند. دولت نهادهایی به نام «وزارت اطلاعات» و «وزارت کشور» دارد و این نهادها هستند که وظیفه دارند جستوجو کنند؛ «چه کسانی به خانه مردم مراجعه کرده و ماهوارهها را جمعآوری میکنند.»
متاسفانه دولت آقای پزشکیان در اجرای حقوق مردم کمترین مسئولیتی را قبول نمیکند. حرف خانم مهاجرانی اشتباه نیست اما به شدت غیرمسئولانه است. دولت تمام بار را بر دوش مردم میگذارد، پس دولت، وزارت اطلاعات، معاونت حقوقی و وزارت کشور چهکاره هستند؟ اسم بیمسمایی که در نهاد ریاستجمهوری بر بخشی گذاشتهاند مبنی بر اینکه «هیئت نظارت پیگیری قانون اساسی» کجاست؟ چه کسانی در این هیئت حضور دارند؟»
این حقوقدان با بیان این که دولت باید مسئولیت خود را انجام دهد، افزود: «مردم به امید رعایت حقوق اساسیشان به آقای پزشکیان رأی دادند. در وهله اول دولت باید به دستگاههای مسئول دستور دهد که این موضوع را مورد بررسی و تحقیق قرار داده و از بروز آن پیشگیری کنند، وگرنه مردم که نیاز به راهنمایی خانم سخنگو ندارند و اگر اتفاقی رخ داد به 110 زنگ بزنند. این شماره را همه بلد هستند و منتظر رهنمودهای خانم سخنگو نیستند.
ایشان مسئولیت قانونی و حقوقی دولت را به طور غیرمستقیم انکار میکند و بار مسئولیت را از روی دوش دولت برمیدارد.» نوروزی درباره افرادی که با این معضل روبهرو شدهاند، گفت: «این افراد باید به حوزه قضایی مربوطه مراجعه کنند. یعنی از طریق دفاتر خدمات قضایی شکایت ثبت کنند که «در چه ساعت و تاریخی به خانه آنها ورود پیدا کردهاند.» آن عده از کجا بودند و چطور به خانه آنها وارد شدهاند مشخص نیست.»
او در پاسخ به این سوال که وقتی هویت کسانی به خانه آنها ورود پیدا کردهاند، مشخص نیست، این شکایت به نتیجه میرسد؟ تاکید کرد: «این شکایت به جایی نمیرسد. وقتی اسامی، هویت و سازمان مطبوعه این افراد معلوم نیست، به 110 یا دستگاه قضایی چه شکایتی کنند؟ چراکه این موضوع قابل پیگیری نیست. وقتی از هویت و سازمان این افراد هیچ نشانهای وجود ندارد، چیزی قابل پیگیری نیست.» نوروزی با اشاره به اینکه همیشه در ایران سیاستهای محدود کردن گردش اطلاعات وجود داشته است، گفت: «این سیاست همیشه با شکست مواجه شده است.
بهویژه در این روزها که حجم نارضایتی (بنا به اقرار مقامات حکومتی) بالاست، اقداماتی مانند جمعآوری ماهوارهها و ایجاد محدودیت هیچ نتیجهای ندارد جز افزایش نارضایتیها و خشم مردم. بهویژه آنکه تلویزیون ایران مخاطبان بسیار اندکی دارد و از تلویزیون ملی به تلویزیون فرقهای تبدیل شده است. مردم هم به اخبار آن اعتمادی ندارند و تلویزیون نگاه نمیکنند. محروم کردن مردم از گردش اطلاعات جز ایجاد نارضایتیها و سلب اعتماد بیشتر نتیجهای ندارد.»
امنیت بنیادیترین حقوق شهروندی است
صالح نقرهکار، وکیل نیز دراینباره تاکید کرد: «در برهه کنونی که امنیت به عنوان بنیادیترین حقوق شهروندان باید مورد صیانت و مراقبت جدی و اساسی قرار گیرد، نیازمند یک همدلی، همافزایی و حکمرانی برپایه همکاری هستیم تا مؤلفههای تامین امنیت شهروندی برای عموم مردم قابلیت دسترسی و تحقق داشته باشد.»
او با اشاره به خبر اخیر مبنی بر جمعآوری ماهوارهها، افزود: «بخشی از این خبر شایعه و بخشی هم احتمال اقدامات ناروایی از سوی برخی سوءاستفادهکنندگان وجود دارد که به نظر نیروی انتظامی و دادستانها در سراسر کشور میتوانند مراقبتهای پیشگیرانه داشته باشند یا در بعضی موارد مشخص ممکن است به صورت مشخص جرایم مشهود تلقی شود که به صورت خودانتظام باید مورد مراقبت قرار گیرد. در مواردی هم همکاری و تعامل مردم با نیروهای نظارتی و تامینکننده امنیت و نظم عمومی میتواند زمینهای برای گزارشدهی راجع به نقض امنیت یا حریم خصوصی شهروندان باشد.»
نقرهکار درباره تماس گرفتن یا نگرفتن مردم با شمارههای یاد شده، گفت: «به نظر من شهروندان ایرانی با هوشیاری و هوشمندی در تامین امنیت خود و هموطنانشان با حساسیت کامل همیشه همکاریهای لازم را برای تثبیت امنیت فردی و اجتماعی مبذول داشتند و در این مورد هم شهروندان همکاری میکنند.»
