مزد کارگر متوسط بگیر و مشمول طرح طبقه بندی در سال جدید چقدر است؟

با افزایش حداقل دستمزد کارگران در سال ۱۴۰۵، بخشی از امید به بازسازی قدرت خرید احیا شد. در این میان، بخش قابل توجهی از کارگران کشور ذیل «سایر سطوح» قرار دارند و حداقل بگیر محسوب نمی‌شوند. این کارگران در دوران بازنشستگی نیز به دلیل سابقه، مهارت و جایگاه شغلی‌شان حقوق متفاوتی دریافت می‌کنند؛ به همین اعتبار، همواره درصد افزایش حقوق کارگران متوسط‌بگیر، از کارگرانِ «کف بگیر» کمتر است. 

فعالان کارگری معتقدند همه‌ساله باید به اندازه نرخ تورم سالانه کف افزایش حقوق متوسط‌بگیران باشد و اگر دولت و کارفرما می‌خواهد به کف بگیر کمک کند، از راه‌های دیگری یا با درصدهای بیشتری  باید از حقوق آن‌ها دفاع کند. 

با این وجود، بخشی از این متوسط بگیران، در زمره مشمولان طرح طبقه‌بندی مشاغل نیز هستند! طرحی که طبق مواد ۴۸ تا ۵۰ قانون کار، برای متمایز ساختن کارگرانی است که با جایگاه شغلی بالاتر، تحصیلات و توانایی متفاوت‌تر، با فرمولی خاص از سوی وزارت کار، در واحدهای بالای ۵۰ نفره مشغول به کار هستند و براساس اجرای طرح طبقه‌بندی، مزد دریافت می‌کنند. 

محمدرضا فرزعلیان (عضو کانون هماهنگی شوراهای اسلامی کار تهران و فعال کارگری) توضیح داد: اصطلاح «سایر سطوح مزدی» به کارگرانی اشاره دارد که دریافتی سال گذشته‌شان بالاتر از حداقل حقوق مصوب شورای عالی کار بوده است. میزان افزایش حقوق این گروه معمولاً کمتر از درصد افزایش حداقل حقوق بوده و براساس فرمول (درصد افزایش به‌علاوه رقم ثابت) تعیین می‌شود. سایر سطوح مزدی در سال ۱۴۰۵، به میزان ۴۵ درصد به علاوه مبلغ ثابت ماهانه ۱۵٬۵۸۶٬۴۷۰ ریال افزایش یافت. 

وی تاکید کرد: با توجه به پایین‌تر بودن حقوق آنان، این مبلغ ثابت معادل افزایش ۱۵ درصدی (و در مجموع نزدیک به همان ۶۰ درصد) است. در نظر گرفتن افزایش حقوق مبتنی بر درصد و یک عدد ثابت، به نوعی افزایش پلکانی حقوق‌ها است.

فرزعلیان با آوردن مثالی درباره شیوه محاسبات مزد کارگران متوسط بگیر، گفت: کارگری با یک سال سابقه کار که سال پیش پایه سنوات ۲/۸۲۰/۰۰۰ ریالی دریافت کرده، طبق دو روش زیر حقوق دریافت می‌کند: 

روش اول: 

۱۰۳/۹۰۹/۶۸۰ × ۱/۴۵ = ۱۵۰/۶۶۹/۰۳۶

+ مبلغ ثابت ماهانه برای سایر سطوح مزدی

۱۵/۵۸۶/۴۷۰ ریال

۱۶۶/۲۵۵/۵۰۶ ریال

۲/۸۲۰/۰۰۰ × ۱/۴۵ = ۴/۰۸۹/۰۰۰ + ۵/۰۰۰/۰۰۰ = ۹/۰۸۹/۰۰۰

۱۶۶/۲۵۵/۵۰۶ + ۹/۰۸۹/۰۰۰ = ۱۷۵/۳۴۴/۵۰۰ 

مبلغ مزد پایه کارگری که سال گذشته سال دوم فعالیت بوده و پایه سنوات ۲/۸۲۰/۰۰۰ ریالی دریافت کرده است. 

وی در توضیح روش دوم محاسبه مزد برای متوسط بگیران گفت: با فرض حداقل مزد پایه برای همه کارگران یکسان این مسیر را در محاسبه داریم: 

۱۶۶/۲۵۵/۵۰۶ + پایه سنوات 

۲/۸۲۰/۰۰۰ × ۱/۴۵ = ۴/۰۸۹/۰۰۰ + ۵/۰۰۰/۰۰۰ = ۹/۰۸۹/۰۰۰

۱۶۶/۲۵۵/۵۰۶ + ۹/۰۸۹/۰۰۰ = ۱۷۵/۳۴۴/۵۰۰

این فعال کارگری تصریح کرد: در هر دو روش بالا اگر فردی مواردی به تبع شغل دریافت می‌کرده در سال جدید باید ضربدر ۱/۴۵ نرخ سایر سطوح مزدی شود. برای مثال، کارگر فوق در ماه ۲۰۰ هزار تومان حق مسئولیت دریافت می‌کرده که اکنون این آیتم باید سال جدید ضرب در نرخ سایر سطوح شده و به صورت جداگانه داخل فیش حقوقی درج شود. بدین ترتیب حق مسئولیت در سال جدید معادل ۲/۹۰۰/۰۰۰ ریال یا کمتر از همان ۳۰۰ هزار تومان خواهد بود. 

محمدرضا فرزعلیان همچنین با اشاره به محاسبه دستمزد کارگران مشمول طرح طبقه‌بندی مشاغل بیان کرد: بر اساس تبصره ۲ ماده ۳۶ قانون کار، در کارگاه‌هایی که طرح طبقه‌بندی مشاغل اجرا می‌شود، مزد گروه و پایه، مزد مبنا را تشکیل می‌دهند. بنابراین، دستمزد (حقوق) این دسته از کارگران مطابق قرارداد کاری (حکم کارگزینی) شامل دو بخش است: ۱ ) مزد مبنا: شامل مزد شغل (مزد گروه) و مزد پایه (برای کارگران با سابقه بیش از یک سال). ۲) مزایا: شامل مزایای تبع شغل و تبع شاغل. 

وی با اشاره به فرمول‌های مهم و کلیدی محاسبه حداقل مزد متوسط بگیران مشمول طرح طبقه‌بندی گفت: برای این کار دو عنصر لازم داریم: اول: تعیین مزد گروه (مزد شغل) برای سال ۱۴۰۴، و دوم: مزد گروه سال ۱۴۰۴  ✖ ۱.۴۵ + ۱ میلیون و ۵۸۶ هزار تومان می‌شود. علاوه بر این، تعیین مزد پایه (پایه سنوات تجمیعی) تا پایان ۱۴۰۴ و انتقال به ۱۴۰۵ صورت می‌گیرد و در پایان، مزد پایه (پایه سنوات تجمیعی) پایان ۱۴۰۴ ✖ ۱.۴۵ خواهد بود. 

این عضو شوراهای اسلامی کار تهران اضافه کرد: رقم ثابت ۱ میلیون و ۵۸۶ هزار تومان تنها در محاسبه (مزد شغل) به کار می‌رود و در محاسبه پایه سنوات نقشی ندارد. هنگام رسیدن روز استخدام کارگر در سال ۱۴۰۵، مبلغ پانصد هزار تومان به مبلغ پایه سنوات او اضافه خواهد شد. 

او خاطرنشان کرد: در نهایت، دستمزد نهایی برای کارگران مشمول طرح طبقه‌بندی با جمع کردن موارد زیر به دست می‌آید: یکی مزد مبنا، به علاوه مزایا (به تبع شغل و به تبع شاغل)، و سومی سایر فوق‌العاده‌ها، که در پایان، کاهش کسورات قانونی از این جمله موارد انجام می‌گیرد.

این فعال کارگری در پایان با اشاره به مشکلات کارگران سایر سطح بگیر، اظهار کرد: در سال‌های اخیر فاصله بین متوسط‌بگیران و حداقل بگیران کاهش یافته که با اجرای درست قانون و گسترش شمول اجرای قانون طبقه‌بندی مشاغل برای کارگاه‌های مشمول، باید این دسته از کارگران ماهر به حقوق عادلانه و قانونی‌شان طبق دستورالعمل‌های وزارت کار برسند.