تکرار الگوی آشنای سیاست‌گذاری سوخت در کشور
سناریوی «تکذیب و اجرا» در ایستگاه خودروهای فرسوده / آیا حذف سهمیه سوخت در راه است؟
خبرنگار: امیرحسین داناییدر حالی که گزارش‌ها درباره غیرفعال شدن کارت سوخت خودروهای بالای ۲۵ سال و موتورسیکلت‌های بالای ۱۰ سال با تکذیب فوری شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی روبه‌رو شده است، بازخوانی پرونده پرحاشیه حذف سهمیه سوخت خودروهای نوشماره نشان می‌دهد که در سیاست‌گذاری‌های بنزینی، تکذیب‌های اولیه لزوماً به معنای منتفی شدن طرح نیست و خطر حذف سهمیه ۱۴ میلیون وسیله نقلیه فرسوده همچنان جدی است.
به گزارش خبرفوری، روز چهارشنبه ۶ آبان ۱۴۰۵، انتشار گزارش‌هایی مبنی بر آغاز مرحله‌ای سخت‌گیرانه در مدیریت مصرف سوخت و غیرفعال‌سازی کامل کارت سوخت شخصی خودروهای سواری با عمر بیش از ۲۵ سال و موتورسیکلت‌های بالای ۱۰ سال، موجی از نگرانی را در میان اقشار کم‌درآمد ایجاد کرد.
بر اساس این گزارش‌ها و اظهارات مشاور کانون جایگاه‌های سوخت، علاوه بر ابطال کارت شخصی، با اجرای محدودیت‌های جدید در ۱۳ استان کشور و در ادامه طرح حذف کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها (که پیش‌تر کرامت ویس‌کرمی، مدیرعامل شرکت ملی پخش از اجرای آن در ۱۱ استان و تخصیص ۵۰ لیتر بنزین آزاد ۱۰ هزار تومانی خبر داده بود)، عملاً امکان سوخت‌گیری آزاد نیز از این وسایل نقلیه سلب شده است.
هرچند روابط عمومی شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران بلافاصله با صدور اطلاعیه‌ای رسمی، خبر غیرفعال‌سازی کارت هوشمند سوخت این وسایل نقلیه را «فاقد اعتبار و غیرمورد تأیید» خواند، اما کنار هم قرار دادن قطعات پازل تصمیم‌گیری‌های یک سال اخیر در حوزه سوخت، ابهامات پیرامون آینده این طرح را افزایش می‌دهد. تجربه ماه‌های گذشته نشان داده است که تغییرات کلان بنزینی، اغلب ابتدا در قالب خبرهای رسانه‌ای مطرح شده، سپس برای کنترل التهاب افکار عمومی تکذیب یا تعدیل شده و در نهایت، به شکلی کامل به مرحله اجرا درآمده است.
بیشتر بخوانید:
تیر خلاص به سهمیه سوخت ۱۴ میلیون وسیله نقلیه؛ بنزین به وسایل نقلیه فرسوده فروخته نمی‌شود
تکذیب خبر غیرفعال شدن کارت سوخت خودروهای بالای ۲۵ سال و موتورسیکلت‌های بالای ۱۰ سال
سکانس اول؛ آذر ۱۴۰۴ و عقب‌نشینی تاکتیکی در پرونده نوشماره‌ها
گواه روشن این مدعا، سرنوشت سهمیه سوخت خودروهای نوشماره است. در نیمه آذرماه ۱۴۰۴، همزمان با ابلاغ مصوبه بنزین سه‌نرخی (با نرخ سوم ۵۰۰۰ تومانی)، محسن پاک‌نژاد، وزیر وقت نفت، صراحتاً اعلام کرد که خودروهای نوشماره به همراه خودروهای وارداتی و مناطق آزاد، دیگر مشمول کارت و سهمیه سوخت ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی نخواهند شد. (اینجا بخوانید)
اما به دنبال بالا گرفتن انتقادات عمومی درباره محرومیت خریداران خودروهای داخلی از سهمیه یارانه‌ای، ورق به ظاهر برگشت. ابتدا اخباری مبنی بر توقف موقت طرح منتشر شد و نمایندگانی چون مالک شریعتی در کمیسیون انرژی مجلس از «خبر خوب» بازگشت سهمیه خودروهای داخلی خبر دادند.
در نهایت، دولت در ۲۲ آذر ۱۴۰۴ با اعمال یک اصلاحیه، سقف قیمت کارخانه‌ای «یک میلیارد تومان» را به عنوان مرز تفکیک خودروهای اقتصادی و گران‌قیمت تعیین کرد تا خودروهای زیر این سقف، همچنان سهمیه یارانه‌ای بگیرند.
بیشتر بخوانید:
سهمیه خودروهای نوشماره بازمی‌گردد؟
بنزین در تله قیمت کارخانه‌ای خودرو/ تنها 3 خودرو قیمتی کمتر از یک میلیارد تومان دارند
سکانس دوم؛ شهریور ۱۴۰۵، تله تورمی و حذف آرام با اهرم قیمت کارخانه
این عقب‌نشینی اما دوام چندانی نداشت. با گذشت ۹ ماه و در شرایطی که از ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ نرخ سوم بنزین با جهشی صددرصدی به ۱۰ هزار تومان رسید، عباس باصفا، مدیر سامانه هوشمند سوخت، در ۲۲ شهریور در برنامه «میز اقتصاد» رسماً اعلام کرد که خودروهای نوشماره بالای یک میلیارد تومان، سهمیه ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی دریافت نمی‌کنند و صرفاً ماهانه ۱۱۰ لیتر بنزین ۱۰ هزار تومانی در کارت آن‌ها شارژ می‌شود.
بلافاصله پس از این اظهارات نیز بازی آشنای خبر و تکذیب آغاز شد. شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی اطلاعیه‌ای با محوریت «تکذیب حذف سهمیه» صادر کرد؛ اما در متن آن، اصل حذف سهمیه خودروهای میلیاردی را رد نکرد، بلکه صرفاً اعلام نمود که موضوع «افزایش سقف قیمت یک میلیارد تومان» در دست بررسی است. همزمان رضا سپهوند، سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس نیز با ادبیاتی دوپهلو تاکید کرد که برای خودروهای نوشماره محدودیتی در نظر گرفته نشده، اما «باید هزینه نرخ سوم (۱۰ هزار تومانی) را بپردازند»!
نکته استراتژیک در این مصوبه، قفل کردن سهمیه بنزین به «قیمت کارخانه‌ای» در یک اقتصاد تورمی بود.
بررسی فهرست قیمت کارخانه‌ای حدود ۵۰ خودروی داخلی نشان می‌دهد که با رشد هزینه‌های تولید در ۹ ماه گذشته، هم‌اکنون به جز ۳ خودرو، هیچ محصول دیگری با قیمت کارخانه‌ای زیر یک میلیارد تومان وجود ندارد. به این ترتیب، سیاست‌گذار بدون صدور مصوبه‌ای جنجالی برای «حذف سهمیه تمام خودروهای صفر»، با ثابت نگه داشتن سقف یک میلیارد تومان در برابر تورم، عملاً سهمیه یارانه‌ای را برای قریب به اتفاق خودروهای نوشماره حذف کرد؛ تصمیمی که هزینه سوخت ماهانه ۱۱۰ لیتری را از ۲۴۰ هزار تومان به یک میلیون و ۱۰۰ هزار تومان رسانده و سالانه بیش از ۱۰ میلیون تومان هزینه مازاد به مالک تحمیل می‌کند.
سکانس سوم؛ ۱۴ میلیون وسیله نقلیه فرسوده در نوبت اجرای الگو؟
اکنون با مرور این سابقه دقیق از «طرح موضوع، سنجش واکنش عمومی، تکذیب یا اصلاح موقت، و در نهایت اجرای کامل طرح در بستر زمان»، کارشناسان معتقدند تکذیب امروز درباره خودروهای بالای ۲۵ سال و موتورسیکلت‌های بالای ۱۰ سال نیز نمی‌تواند تضمینی برای آینده باشد.
برآوردها نشان می‌دهد در صورت تعمیم و اجرای نهایی این طرح به موازات جمع‌آوری کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها، حدود ۱۴ میلیون خودرو و موتورسیکلت فرسوده در سراسر کشور در بلاتکلیفی مطلق قرار می‌گیرند و امکان سوخت‌گیری از آن‌ها به‌طور کامل سلب خواهد شد.
این در حالی است که بخش عمده مالکان این وسایل نقلیه را اقشار آسیب‌پذیر و معیشت‌محور جامعه تشکیل می‌دهند که وسیله نقلیه قدیمی، تنها ابزار کسب درآمد روزانه آن‌هاست و در شرایط تورمی فعلی توان مالی لازم برای نوسازی آن را ندارند.
همانگونه که خودروهای نوشماره پس از ماه‌ها خبرهای ضدونقیض و اطلاعیه‌های دوپهلو، در نهایت به سمت بنزین ۱۰ هزار تومانی هدایت شدند، بسیار محتمل است که تکذیب فعلی شرکت ملی پخش درباره وسایل نقلیه فرسوده نیز صرفاً مسکنی موقت برای مدیریت افکار عمومی باشد و در آینده‌ای نزدیک، شاهد اجرای تدریجی یا منطقه‌ای قطع سهمیه بنزین این ناوگان ۱۴ میلیونی باشیم.
شما در این باره چه فکری می‌کنید؟
اگر مالک یکی از وسایل نقلیه فرسوده هستید، با توجه به قیمت‌های فعلی خودرو و هزینه‌های نوسازی، در صورت قطع نهایی سهمیه بنزین چه راهکاری پیش روی شما خواهد بود؟ دیدگاه خود را با ما درمیان بگذارید.
کلا این جماعت با افراد کم در آمد دشمنی دارند
بنده باور کردم تکذیب کسانی که اعتقاد به تقیه و خدعه دارند
من با پراید مدل ۸۳ اسنپ کارمیکنم تو این شرایط گرونی و بدبختی فقط پول نون شبم در بیاد ازینورم اینا هرروز یه داستانی برای ماشینا و بنزین دارن راهکارمن اینه که تو بیابونهای اطراف کرج ماشین آتیش میزنم
تنها راهکار من اینه که در یکی از بیابانهای اطراف محل سکونت ماشین رو آتیش بزنم راحت بشم از این اخبار بنزین و برنامه های فرسوده ماشین
من شمع در حال سوختنم از قد من نیم سانت مونده ولم کنید
ای چ بلایی بید
پولدارها که ماشین نو دارند بنزین یارانه ای بگیرند.
بی پولها که پول ندارند و همین بنزین یارانه ای را با کار در اسنپ یه یک زخمشان می زنند بروند بمیرند.
این هم دستمزد ایستادن پای کار نظام قشر فقیر....