چرا نانواها گرانفروشی و کم فروشی می کنند؟

در 2هفته گذشته خبرهایی در برخی رسانه‌ها و فضاهای مجازی در مورد قیمت جدید نان در تهران و کلانشهرها چرخید که البته رئیس کارگروه آرد و نان اتاق اصناف ایران آن را تکذیب کرد. بررسی‌ها نشان می‌دهد اصل آن خبر، واقعی و مربوط به استان همدان بود؛ اما تعمیم آن به کل کشور، زمینه‌ساز تکذیبیه‌ای شد که از نظر بسیاری از مردم با واقعیت جور درنمی‌آید.

گرانی نان در همدان، تکذیب در تهران
رئیس اتحادیه نانوایان همدان در مصاحبه‌ای اظهار کرده بود که با توجه به افزایش چشمگیر هزینه‌های پخت نان ازجمله نرخ بیمه، اجرت کارگر، حامل‌های انرژی، خمیرمایه و اجاره ملک، نرخ‌های جدید نان پس از پیگیری‌ اتحادیه‌های شهرستان‌ها و انجمن صنفی کارگران تصویب شده و از 16اردیبهشت1405 لازم‌الاجراست. این نرخ نامه ‌با عنوان قیمت جدید نان در تهران دست‌به‌دست شد. حالا در سطح شهر تهران و احتمالا برخی کلانشهرها، نانوایی‌هایی هستند که نان را بالاتر از نرخ مصوب می‌فروشند و اگر ملاکشان این مصوبه تکذیب شده اخیر نباشد، افزایش هزینه‌ها را دلیل افزایش قیمت عنوان می‌کنند.

تخلف عجیب اما واقعی
یکی از نانوایی‌های منطقه مرزداران هر قرص نان سنگک کنجدی را 45هزار تومان می‌فروشد؛ اما برای دریافت پول از مشتری می‌خواهد در کارتخوان نانینو، 3قرص نان ساده را انتخاب کند و 45هزار تومان را بپردازد.‌در نرخ‌نامه مصوبه نانوایی‌ها، وزن چانه سنگک سنتی 600گرم است و نانوا در ازای فروش هر نان در سامانه نانینو، مقدار مشخصی سهمیه آرد دریافت می‌کند؛ درنتیجه وقتی یک نان 45هزار تومانی را در ازای 3نان معمولی می‌فروشد، یا باید وزن چانه آن 1800گرم باشد یا کارش مصداق تخلف است.

یک نان  و چند نرخ
جدا از اینکه قیمت نان در نانوایی‌های یارانه‌ای و آزادپز متفاوت است، حالا میان نانوایی‌های هرکدام از این 2دسته نیز گاه قیمت‌های متفاوتی اجرا می‌شود و مردم برای خرید نان از هر نانوایی باید قبل از هر چیز قیمت را بپرسند.‌نکته دیگر اینکه نانوایی‌ها با رضایت مشتری اجازه دارند با افزودن کنجد به نان، نانی بهتر و البته گران‌تر به او بفروشند اما همین مسئله هم سرآغاز مشکلات عجیبی شده است: اول اینکه نانوا برای درآمد بالاتر و جبران هزینه‌ها ترجیح می‌دهد که نان کنجددار بفروشد و پخت را به این سمت می‌برد؛ در نتیجه اگر کسی نان ساده بخواهد باید در صف بماند و همین انتظار محرک قوی برای تن دادن به خرید نان گران آپشن‌دار است.‌نکته دوم اینکه معیار افزودن کنجد به نان اگرچه در نرخ‌نامه با گرم و ریال مشخص شده اما در واقعیت، مشت شاطر مبنای قیمت‌گذاری است.

بحران گرانی نان در تنگنای معیشت
در فرهنگ ایرانی، همواره صنف نانوا با ویژگی‌هایی چون حیا، قناعت، مردمداری، حلال‌خوری و... شناخته می‌شده ‌ وقتی در بزنگاه‌های تنش اقتصادی، تعدادی از این صنف هم مجبور می‌شوند برای حفظ حیات دست به‌ کار گرانفروشی و کم‌فروشی شوند، فقط به جیب مردم فشار وارد نمی‌شود، بلکه فرهنگ اصیل ایرانی نیز زخم می‌خورد.‌در شرایط فعلی اقتصاد کشور که همگان به تنگنای معیشت عامه مردم معترف هستند و برای حفظ تولید و اشتغال تلاش می‌کنند، گرانی نان حتی با هدف جبران هزینه نانوایان نیز قابل توجیه نیست و می‌تواند شرایط معیشتی مردم را بدتر کند.‌با تمام بدی‌هایی که توزیع یارانه‌ها برای اقتصاد کشور به همراه داشته و خواهد داشت، نان آخرین حوزه‌ای است که باید مشمول آزادسازی و حذف یارانه شود.