فروشنده داروخانه‌ای در مرکز شهر در پاسخ به این پرسش که «وضعیت موجودی شیر خشک در داروخانه‌ شما به چه شکل است؟» می‌گوید: وضعیت خیلی متفاوت شده، دیگر شبیه سابق همه داروخانه‌ها شیرخشک ندارند و فقط تعداد محدودی از داروخانه‌ها می‌توانند به خانواده‌ها شیرخشک بفروشند و آن هم با یارانه و سهمیه هر خانواده هم مشخص است و در ماه معمولا حدود ۸ تا 10 عدد قوطی شیرخشک برای هر کودک در نظر گرفته شده است. اما باید توجه داشت که قیمت‌ها نسبت به سال‌های گذشته خیلی افزایش پیدا کرده و بعضی کالاها به سختی پیدا می‌شوند، به خصوص شیرخشک‌های رژیمی برای نوزادانی که آلرژی یا بیماری گوارشی دارند یا برندهای خارجی که بیشتر خانواده‌ها دنبال آن هستند. 

این فروشنده ادامه می‌دهد: برخی افراد و مغازه‌ها هم تعداد زیادی شیرخشک نگه داشته‌اند و باعث شده‌اند که عرضه کاهش پیدا کند و همین مساله باعث شده که حتی بعضی برندهای ایرانی که قبلا در دسترس بودند، این روزها به سختی پیدا شوند. شیرخشک برند «هیپ» هم کم شده و اگر هم جایی داشته باشد، گران است و اکثر داروخانه‌ها نمی‌آورند و مارک «سیمیلاک» هم مدت زیادی است که در داروخانه‌ها نیست. در حال حاضر ۴ قوطی شیرخشک با بیمه‌ و ۶ قوطی آزاد آن هم با کدملی پدر و مادر در ماه به کودکان تعلق می‌گیرد که از هر شیرخشک حدود ۶5- ۶0 هزار تومان را بیمه می‌دهد و قیمت اصلی اکثر شیرخشک‌ها هم در محدوده ۲۵۰ تا ۳۵۰ هزار تومان است و این قاعده برای تمام شیرخشک‌هاست از آپتامیل گرفته تا ببلاک و نان و... .

فروشنده دیگری در داروخانه‌ای در غرب تهران می‌گوید: قیمت‌ شیرخشک به ‌شدت بالا رفته، البته شیرخشک‌های معمولی ایرانی هنوز قابل تهیه هستند و قیمت‌شان مناسب‌تر است، اما شیرخشک‌های رژیمی بسیار گران شده‌اند و یک قوطی شیرخشک خارجی که قبلا شاید کمتر از یک میلیون تومان بود، در حال حاضر دو تا سه میلیون تومان قیمت‌گذاری شده است. مثلا شیرخشک آپتامیل ۸۰۰ گرمی انگلستان ۴ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان، شیرخشک سیمیلاک ۹۰۰ گرمی ۴ میلیون و ۲۶۶ هزار تومان و شیرخشک گلدن گات ساخت ترکیه برای کودکان آلرژیک و دارای حساسیت به پروتئین گاوی ۲ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان شده است. خرید این اقلام برای خانواده‌هایی که فرزندان آلرژیک دارند دشوار شده است. 

فروشنده دیگری در داروخانه‌ای در شرق تهران در مورد روش پرداخت شیرخشک می‌گوید: قبلا به صورت چکی خرید می‌کردیم، اما مدتی است که باید نقدی پرداخت کنیم که هم برای داروخانه سخت شده است و هم برای خانواده‌ها.

او در پاسخ به این پرسش که آیا وضعیت بازار شیرخشک به دلیل کمبود عرضه و افزایش قیمت‌ها برای خانواده‌ها مشکل‌ساز شده است، می‌گوید: این کمبودها به دلیل ترکیبی از احتکار، تغییر در روش پرداخت و افزایش قیمت‌های جهانی است.  ضمن آنکه شیرخشک‌های رژیمی و بعضی برندهای خارجی مخصوصا برای کودکانی که نیاز ویژه دارند، به سختی پیدا می‌شوند. حتی بعضی داروخانه‌ها فقط مقادیر محدودی از این محصولات را دارند و معمولا اولویت با خانواده‌هایی است که سهمیه مشخص دارند و بعضی خانواده‌ها تلاش می‌کنند از چند داروخانه مختلف خرید کنند یا از دوستان و آشنایان کمک بگیرند، اما باز هم کافی نیست. بعضی خانواده‌ها مجبور می‌شوند هزینه‌های بالاتری پرداخت کنند تا نیاز کودک‌شان را تامین کنند. متاسفانه هنوز راهکاری برای برطرف کردن کامل کمبود وجود ندارد و این مساله در ماه‌های اخیر خیلی پررنگ شده است.

سفارش‌ها در امارات  قفل شده است

علیرضا عسگری، تولیدکننده شیرخشک در مورد وضعیت این کالا در بازار می‌گوید: بخشی از محموله‌های ما در امارات مانده است و هنوز مشخص نیست که چه زمانی وارد کشور می‌شوند. ما از قسمت بازرگانی پیگیری کردیم اما فعلا تصمیم قطعی گرفته نشده که این کالاها برگشت می‌خورد یا مسیر دیگری برای وارداتشان انتخاب خواهد شد. سه حالت ممکن دارد رخ بدهد، برگرداندن به ایران، ارسال مستقیم به مصرف‌کننده از طریق مسیر جایگزین یا باقی ماندن در امارات.

او ادامه می‌دهد: برای همین ما یک سفارش دیگر از تولیدکننده و تامین‌کننده مواد اولیه خود گذاشتیم تا کالا به صورت زمینی وارد کشور شود. مسیر زمینی هزینه بیشتری دارد اما در وضعیت فعلی چاره دیگری نداریم و انتظار داریم این محموله طی دو تا سه هفته آینده به دست‌مان برسد.

عسگری در خصوص تغییرات قیمتی و سیاست‌های دستوری قیمت شیرخشک در ایران نیز توضیح می‌دهد: نرخ‌گذاری‌ها عمدتا دستوری است و شرکت‌های تولیدکننده نمی‌توانند آزادانه قیمت‌گذاری کنند. معمولا تغییر قیمت یک یا دو بار در سال رخ می‌دهد. در سال گذشته، تغییر قیمت یک‌بار و حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد بود. نیمه دوم سال هم به دلیل افزایش هزینه‌های تولید، تغییراتی در قیمت‌ها داشتیم.

او در مورد واردات شیرخشک نیز می‌گوید: شیرخشک‌هایی که در حال حاضر در بازار وجود دارد، عمدتا تولید داخل هستند. البته مواد اولیه اصلی از خارج کشور وارد می‌شود، اما با برنامه‌ریزی قبلی و تخصیص منابع از طریق سازمان غذا و دارو و بانک مرکزی است اما تامین آن هنوز کامل و جامع انجام نشده است. به همین دلیل تولیدکنندگان نتوانستند همه محموله‌ها را به موقع و به میزان کافی وارد کنند.

عسگری در مورد وضعیت موجودی و پخش شیرخشک نیز ادامه می‌دهد: محموله‌هایی که به دست ما رسیده، پس از ورود به کشور حدود یک هفته تا 10 روز طول می‌کشد تا توزیع شوند. بنابراین موجودی فعلی کافی نیست.

در بازار پوشک چه می‌گذرد؟

از بهمن‌ماه ۱۴۰۴ تا اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵، قیمت انواع پوشک با رشد چشمگیری همراه بوده و در برخی موارد حتی تا حدود دوبرابر افزایش یافته است. یکی از فروشندگان پوشکمی‌گوید: قبلا هر نوع پوشکی به راحتی در داروخانه موجود بود و خانواده‌ها می‌توانستند هر برند و سایزی را تهیه کنند اما در حال حاضر قیمت‌ها تقریبا دوبرابر شده و بعضی برندها به سختی پیدا می‌شوند. مخصوصا برندهای خاص و بسته‌های بزرگ که قبلا فراوان بودند،

بر اساس گفته‌های فروشندگان، پوشک ۲۰ عددی مدل BB120 که در بهمن‌ماه سال گذشته با قیمت حدود ۱۰۴ هزار تومان عرضه می‌شد، اکنون به حدود ۲۰۰ هزار تومان رسیده است. این تغییر نشان‌دهنده رشدی نزدیک به ۹۰ تا ۹۵ درصد در عرض سه ماه است. 

یکی از فروشندگان در این باره می‌گوید: افزایش قیمت در این مدل بسیار سریع اتفاق افتاد و مشتریان از این موضوع شوکه شده‌اند.  در نمونه‌ای دیگر، پوشک ۲۲ عددی مای‌بی‌بی نیز از ۱۴۲ هزار تومان به حدود ۲۴۰ هزار تومان رسیده که بیانگر افزایشی در حدود ۶۵ تا ۷۰ درصد است.

فروشندگان می‌گویند: این برند که پیش‌تر جزو گزینه‌های نسبتا اقتصادی‌تر محسوب می‌شد، اکنون برای بسیاری از خانواده‌ها به کالایی پرهزینه تبدیل شده است.

افزایش قیمت تنها به این موارد محدود نمی‌شود. پوشک مولفیکس چسبی ۳۴ عددی نیز از ۴۱۵ هزار تومان به ۶۵۰ هزار تومان رسیده که رشدی در حدود ۵۵ تا ۶۰ درصد را نشان می‌دهد.  همچنین پوشک کانفی چسبی ۳۰ عددی از ۸۹۰ هزار تومان به ۹۹۵ هزار تومان افزایش یافته که هر چند در مقایسه با سایر برندها کمتر است، اما همچنان رشدی حدود ۱۰ تا ۱۵ درصدی را تجربه کرده است.

در این میان بیشترین جهش قیمتی مربوط به پوشک پمپرز چسبی ۳۸ عددی است. این محصول از حدود ۳ میلیون و ۶۷۰ هزار تومان به ۵ میلیون و ۸۷۹ هزار تومان رسیده که افزایشی در حدود ۶۰ درصد را نشان می‌دهد.

فروشنده‌ای در داروخانه‌ای در مرکز شهر در مورد بازار پوشک کودکانمی‌گوید: از زمانی هم که واردات پوشک پمپرز قطع شد کالای قاچاق محسوب می‌شود. با این حال همه محصولات چنین روندی را تجربه نکرده‌اند. پوشک پریما ترکیه ۵۰ عددی چسبی در این مدت تقریبا بدون تغییر باقی مانده و همچنان در محدوده ۳ میلیون و ۳۷۵ هزار تومان عرضه می‌شود. این ثبات نسبی در حالی است که سایر برندها با افزایش قیمت روبه‌رو بوده‌اند.