ارتقای جایگاه تنگه هرمز در معادلات راهبردی ایران
سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان فرآوردههای نفتی ایران، معتقد است، پذیرش مفاد پیشنهادی ایران درباره امنیت و رژیم حقوقی تنگه هرمز در چارچوب توافق آتشبس، میتواند یکی از مهمترین دستاوردهای دیپلماتیک کشور در دهههای اخیر باشد.
سیدحمید حسینی درباره تفاهم آتشبس اخیر و مفاد پیشنهادی مربوط به مدیریت تنگه هرمز از سوی ایران که قرار است ملاک مذاکرات نمایندگان ایران و آمریکا در اسلام آباد باشد، اظهار کرد: در این توافق، محورهای اصلی پیشنهادهای ایران عمدتاً حول سه موضوع شکل گرفته بود؛ نخست پایان جنگ با ایران و جریان مقاومت، دوم امنیت تنگه هرمز و تعیین رژیم حقوقی آن، و سوم رفع تحریمها و جبران خسارتهایی که به ایران وارد شده است.
وی افزود: اعلام شده که این بسته پیشنهادی 10 مادهای از سوی آمریکا پذیرفته شده است. اگر چنین موضوعی تحقق پیدا کند، به نظر من، دستاورد بسیار بزرگی برای کشور خواهد بود. تصور نمیکنم در چند قرن گذشته در مذاکرات بینالمللی به دستاوردی رسیده باشیم که بتواند همزمان تحریمهای اولیه، تحریمهای ثانویه و حتی سازوکارهایی مانند اسنپبک را تحت تأثیر قرار دهد.
حسینی ادامه داد: از سوی دیگر، در این چارچوب بحث دریافت عوارض از تنگه هرمز نیز مطرح شده است؛ موضوعی که میتواند برای جبران خسارتهایی که به ایران وارد شده مورد استفاده قرار گیرد. علاوه بر این، ایجاد ثبات و آرامش در منطقه نیز یکی دیگر از نتایج مهم چنین توافقی خواهد بود. در چنین شرایطی همه طرفها منتفع میشوند؛ ایران میتواند صادرات نفت خود را ادامه دهد، کشورهای منطقه از امنیت بیشتر برخوردار میشوند و اقتصاد جهانی نیز از ثبات در بازار انرژی سود میبرد.
ارتقای جایگاه تنگه هرمز در معادلات راهبردی ایران
وی با اشاره به اهمیت راهبردی تنگه هرمز گفت: به نظر میرسد در این دوره، تنگه هرمز تا حدی جایگزین موضوع هستهای بهعنوان یک عامل بازدارنده در معادلات راهبردی شده است. موضوع هستهای همواره برای کشور هزینههای سیاسی و امنیتی داشته و حساسیتهای زیادی ایجاد میکرد، اما مسئله تنگه هرمز از یک سو برای ایران میتواند منبع درآمد باشد و از سوی دیگر حساسیتهایی مانند پرونده هستهای ایجاد نمیکند. علاوه بر این، چنین موضوعی میتواند موجب تقویت وحدت و انسجام داخلی نیز شود. بنابراین به نظر من لازم است همه جریانها برای عملیاتی شدن این توافق همکاری و حمایت کنند.
این فعال حوزه انرژی در پاسخ به پرسشی درباره امکان تحقق رفع تحریمهای هستهای و غیرهستهای نیز گفت: در گذشته ما معمولاً حاضر به مذاکرات جامع نبودیم و تأکید داشتیم که فقط درباره موضوع هستهای مذاکره میکنیم. اما این بار رویکرد تغییر کرده و مذاکرات به شکل جامع دنبال میشود؛ یعنی همه مسائل از جمله موضوع هستهای، تحریمها، امنیت منطقه و مسائل دیگر بهطور همزمان روی میز قرار گرفته است.
وی توضیح داد: وقتی مذاکرات جامع باشد، طرفین میتوانند درباره مجموعهای از موضوعات به توافق برسند. برای مثال ممکن است درباره برخی مسائل هستهای محدودیتهایی پذیرفته شود یا درباره امنیت مسیرهای کشتیرانی و عبور کشتیها از تنگه هرمز نیز توافقهایی صورت گیرد. مجموعه این اقدامات میتواند به تثبیت و تداوم توافق کمک کند.
باید مراقب عقب نشینی آمریکا بود
سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان فرآوردههای نفتی ایران ادامه داد: البته در داخل آمریکا نیز فشارهایی وجود دارد. برخی منتقدان میگویند اگر آمریکا با چنین توافقی موافقت کند، در واقع امتیازهای زیادی به ایران داده است. بنابراین، باید مراقب بود که این مسائل بهانهای برای عقبنشینی از توافق نشود.
وی درباره شرایط جدید تنگه هرمز نیز گفت: پیش از این نیز تنگه هرمز باز بود، اما اکنون برخی تحلیلگران بینالمللی معتقدند شرایط جدید میتواند به نفع ایران باشد. در حال حاضر هزاران کشتی از دهها کشور جهان از این مسیر عبور میکنند و اگر در عمل مقرراتی که ایران تعیین میکند رعایت شود، بهتدریج این وضعیت تثبیت خواهد شد.
تثبیت جایگاه ایران در منطقه ، همکاری های اقتصادی را ارتقا می دهد
حسینی افزود: اگر چنین شرایطی تثبیت شود، موقعیت ایران در منطقه تقویت میشود. در این صورت کشورهایی مانند چین و روسیه میتوانند همکاریهای بیشتری با ایران داشته باشند و حتی اروپا نیز ناچار خواهد شد با نگاه متفاوتتری به ایران نگاه کند. از سوی دیگر، بازارهای منطقهای نیز میتواند در اختیار ایران قرار گیرد؛ از جمله بازارهایی مانند عراق، افغانستان و بخشهایی از بازار آسیا که ظرفیتهای بزرگی برای همکاری اقتصادی دارند.
این کارشناس حوزه انرژی تأکید کرد: در صورت رفع تحریمهای بانکی و مالی، اقتصاد ایران ظرفیت تحول قابل توجهی دارد. اگر دسترسی ایران به منابع مالی جهانی فراهم شود، اقتصاد کشور میتواند ظرف چند سال آینده تغییرات چشمگیری را تجربه کند.
حسینی در پایان خاطرنشان کرد: البته تحقق چنین تحولاتی نیازمند اصلاحات در داخل کشور نیز هست. باید ساختارهای اقتصادی اصلاح شود، سیاستهای کارآمدتری در حوزه اقتصاد اتخاذ شود، روابط خارجی به شکل متوازنتری تنظیم شود و همچنین نحوه تعامل با مردم نیز بهبود پیدا کند. اگر این اصلاحات انجام شود، کشور میتواند به ثبات و آرامشی برسد که زمینهساز تقویت اقتصاد و توسعه پایدار خواهد بود.
