همین که اعتراضات تمام شود، شاهد افزایش قیمت‌ها خواهیم بود/ کالابرگ ریالی غیر از تشدید گرانی فایده‌ای ندارد

در پی تشدید تنگنا‌های معیشتی و اقتصادی دولت دست به اقداماتی مثل حذف ارز ترجیحی زد و برای ممانعت از مشاهد آثار سوء آن راهکار‌هایی از جمله تخصیص کالابرگ الکترونیک را در دستور کار قرار داده است. سیاستی که در روز‌های گذشته خود موضوع انتقاد به دولت شده است. بسیاری از کارشناسان و تحلیلگران اقتصادی بر این باورند که با توجه به سرعت افزایش قیمت‌ها و وضعیت اقتصادی کشور، این اقدام غیر از اینکه دردسر تازه برای دولت ایجاد می‌کند فایده‌ای ندارد و گره‌ای از کار مردم باز نمی‌کند.

یکی از نگرانی‌های جدی در این زمینه جا ماندن مبلغ کالابرگ از تورم است. در همین راستا وزیر کشور گفته که مبلغ در نظر گرفته شده برای کالابرگ به صورت شناور و در حال تغییر است و با قدرت خرید مردم تنظیم خواهد شد.

بیشتر بخوانید: وضعیت معاملات ارز در خیابان فردوسی؛ خرید و فروش نیست/ دلال ها هم غیب شده اند

منتها این وعده دولت نیز از نگرانی‌ها نکاسته و کارشناسان همچنان نسبت به تبعات اقتصادی این رویه هشدار می‌دهند. آلبرت بغازیان، اقتصاددان ضمن تاکید بر اینکه کالابرگ یک میلیون تومانی از ابتدا هم برای جبران تورم ناشی از حذف ارز ترجیحی کم است، گفت: «با وجود توضیحاتی که درباره این سیاست داده‌اند من فکر نمی‌کنم که با حذف ارز ترجیحی هزینه مردم برای تهیه کالا‌های مشمول این ارز و حتی غیر مشمول آن فقط یک میلیون تومان افزایش پیدا کند. یعنی از ابتدا این مبلغ یک میلیون تومان کم است و جای بحث دارد. ضمن اینکه کلا ارائه کالابرگ یک میلونی بهانه افزایش قیمت همه چیز خواهد شد و موج تورمی جدید ایجاد می‌کند».

وی تخصیص اعتبار ریالی به جای کالایی را ایراد دوم این سیاست دانست و گفت: «اگر به جای مبلغ یک میلیون تومان یک بسته کالایی مثلا شامل یک شانه تخم مرغ، نیم کیلو گوشت و یک روغن، ارائه می‌شد، به اثرگذاری این سیاست امیدی بیشتری بود و نیازی هم به اصلاح مداون آن بر اساس تورم باقی نمی‌ماند».

این کارشناس مسائل اقتصادی با اشاره به اینکه «مبلغ یک میلیون حتما در همان ماه نخست خرج شده و باقی ماندن آن برای ماه‌های بعدی خنده‌دار است» گفت: «تنها درصورتی که فروشگاه‌های تعیین شده کالا ارائه نکنند، ممکن است که این مبلغ در حساب خانوار‌ها باقی بماند».

بغازیان همچنین گفت: «نکته قابل تامل دیگر این است که می‌خواهد مبلغ کالابرگ را بر اساس کدام تورم اصلاح کنند. تورم گروه‌های کالایی با تورم کلی در کشور متفاوت و خیلی بیشتر از آن است. یعنی اگر فرض کنیم که این ماه تورم دو درصد بوده و آن را به مبلغ یک میلیون تومان اضافه کنیم حتما مشکلات جدیدی ایجاد می‌شود، چون تورم کالا‌های اساسی بیشتر است. تنها راه ممکن برای حفظ ارزش این کالابرگ آن است که برای کار‌هایی مشخص شده، یک شاخص جداگانه درنظر بگیرند و بر اساس تورم همان گروه کالایی مبلغ را بیشتر کنند».

وی با تاکید بر اینکه حذف ارزترجیحی بدون لحاظ کردن تمهیدات لازم از جمله افزایش نظارت‌ها سیاست خوبی نبود، گفت: «شک نکنید که رها شدن نرخ ارز یعنی نرخی کردن آن بدون مدیریت مناسب از سوی بانک مرکزی آسیب‌زا است. شک نکنید که به زودی شاهد آسیب‌های این سیاست خواهیم بود».

فعال کارشناس حوزه اقتصاد با پیش‌بینی اینکه دولت در آینده دست از تلاش برای حفظ ارزش کالابرگ و برقراری تناسب آن با تورم را رها خواهد کرد، گفت: «تجربه یارانه ۴۵ هزارتومانی ثابت کرده که این کالابرگ‌ها از تورم جا مانده و اثر خود را از دست می‌دهند. در آینده برای تامین مبلغ کم آورده و آرام آرام دهک‌های مشمول را حذف می‌کنند و همان تجارب قبلی تکرار می‌شود».

وی در پاسخ به اینکه چرا دولت با وجود این آسیب‌ها و در شرایط کنونی، دست به حذف ارز ترجیحی زد؟ گفت: «در دولت گروهی به تک نرخی بودن ارز اصرار دارند و بهانه‌شان هم این است که سبب ایجاد رانت می‌شود. رئیس جمهور در سخنان اخیر خود به این موضوع اشاره کرد. منتها راه حذف رانت افزایش نظارت و ممانعت از ایجاد رانت برای یک گروه خاص است، نه اینکه ما بگوییم یارانه به جای اول زنجیره به مصرف کننده می‌دهیم. ادبیات و خواست اصلی یعنی حذف رانت مساله درستی است، اما زمان این کار و روش آن اشتباه بود.»

بغازیان تاکید کرد: «همه کشور‌ها به کالا‌ها یارانه داده و از مردم حمایت می‌کنند، حتی در برخی کشور‌ها به مردم غذا می‌دهند، ما نیز بهتر بود همین راه را می‌رفتیم. مطمئن باشید با این رویه به زودی شاهد افزایش قیمت دارو و بالا رفتن هزینه درمان و مشکلات ناشی از آن خواهیم بود. وقتی هزینه ویزیت پزشک را یک میلیون اعلام کرده‌اند یعنی دیگر کسی توان مراجعه به پزشک ندارد و به سوی درمان‌های سنتی می‌رود. این یعنی دولت به تامین اجتماعی بدهکار می‌شود و مشکلات جدیدی پیش خواهد آمد».

وی در پاسخ به سوال دیگری مبنی بر اینکه در چه بازه زمانی شاهد آسیب‌های جدی این سیاست خواهیم بود؟ گفت: «خیلی طول نخواهد کشید. همین که اعتراضات تمام شده و بازار باز شود، نرخ‌های جدید اعلام شده و شاهد افزایش قیمت‌ها هستیم. ممکن است برخی اصناف دیرتر اعلام کنند و یا به نوبت اعلام کنند، اما همه این راه‌ها را قبلا هم رفته‌ایم و تاثیری در اصل موضوع ندارد».