عبور از روزهای دشوار، مسئولیتی به وسعت یک کشور:
از همت صنعتگران تا همراهی دولت؛ ضرورت همافزایی برای حفظ توان اقتصادی ایران
در روزهایی که فشارهای بیرونی برای محدودکردن ظرفیتهای اقتصادی ایران افزایش یافته، هماهنگی و انسجام درونی میتواند یکی از مهمترین پشتوانههای پایداری کشور باشد. عبور از این مقطع دشوار، نه با انتظار کشیدن از یک دستگاه یا یک صنعت، بلکه با مجموعهای از مسئولیتهای بهدرستی ایفاشده امکانپذیر است. ایران پیش از این نیز آزمونهای دشواری را پشت سر گذاشته است.
کشور در شرایطی قرار گرفته که عبور موفقیتآمیز از دشواریهای پیش رو، بیش از هر زمان دیگری به همدلی، مسئولیتپذیری و همراهی همه بخشها نیاز دارد. فشار تحریمهای گسترده، پیامدهای اقتصادی جنگ، آسیبهای واردشده به زیرساختهای صنعتی و استمرار تهدیدهای خارجی، واقعیتهایی هستند که نمیتوان آثار آنها را بر تولید و اقتصاد کشور نادیده گرفت. بااینحال، تجربه تاریخی ایران نشان داده که در دشوارترین مقاطع نیز ظرفیتهای بزرگی برای ایستادگی، بازسازی و عبور از بحران وجود داشته است.
امروز نیز نشانههای این توان را میتوان در بازگشت تدریجی فعالیت بنگاههای صنعتی و تلاش برای احیای ظرفیتهای آسیبدیده مشاهده کرد. فولاد خوزستان یکی از نمونههای برجسته این اراده است؛ مجموعهای که با وجود خسارات ناشی از حملات نظامی و فشارهای سنگین اقتصادی، توانسته بخش مهمی از ظرفیت تولید خود را احیا کند و همزمان مسیر توسعه فناوری و حضور در بازارهای داخلی و صادراتی را ادامه دهد. اما تداوم چنین تلاشهایی به همراهی سایر بخشهای کشور وابسته است.
اقتصاد ملی مجموعهای از فعالیتهای جداافتاده نیست که هر بخش بتواند مستقل از عملکرد دیگران به موفقیت برسد. پایداری تولید صنعتی، به همان اندازه که به توان مدیران و کارکنان کارخانهها وابسته است، به تصمیمهای دستگاههای اجرایی، زیرساختهای انرژی، نظام بانکی و کیفیت هماهنگی میان نهادهای مسئول نیز بستگی دارد.
در چنین شرایطی، مفهوم مسئولیت مشترک زمانی معنا پیدا میکند که هر بخش، سهم خود را بهدرستی بشناسد و برای انجام آن پیشقدم شود. از بنگاههای صنعتی انتظار میرود با مدیریت دقیقتر منابع، افزایش بهرهوری، توسعه فناوری، کنترل هزینهها و استفاده از ظرفیتهای تخصصی خود، توان تولید را در شرایط دشوار حفظ کنند؛ همان مسیری که امروز در مجموعههایی مانند فولاد خوزستان با بازسازی خطوط تولید، سرمایهگذاری در تأمین انرژی و بهرهگیری از فناوریهای هوشمند دنبال میشود.
در مقابل، دستگاههای متولی انرژی نیز باید تأمین پایدار برق و گاز صنایع راهبردی را مسئولیتی اساسی بدانند و با برنامهریزی پیشدستانه، هماهنگی مؤثر و مدیریت منابع موجود، از تحمیل وقفههای قابل پیشگیری به تولید جلوگیری کنند. نظام بانکی و دستگاههای اقتصادی نیز در تسهیل تأمین مالی، کاهش موانع تجاری و پشتیبانی از سرمایهگذاری وظایفی بر عهده دارند.
البته مسئولیت مشترک به معنای یکسانبودن وظایف یا انتقال بار مشکلات ساختاری به تولیدکنندگان نیست؛ بلکه به معنای تقسیم روشن مسئولیتها و پیوند دادن تلاشهای پراکنده در مسیری واحد است.
اگر هر دستگاه صرفاً مسائل حوزه خود را مدیریت کند، بیآنکه پیامد تصمیمهایش را بر سایر بخشهای اقتصاد بسنجد، حاصل کار لزوماً به نفع منافع عمومی کشور نخواهد بود. عبور از شرایط کنونی نیازمند آن است که موفقیت هر بخش، در نسبت با موفقیت مجموعه اقتصاد ملی تعریف شود.
اکنون که کشور دورهای از آرامش نسبی را سپری میکند و صنایع برای جبران خسارات ماههای گذشته و بازیابی موقعیت خود تلاش میکنند، فرصتی ارزشمند برای تقویت چنین همکاریهایی فراهم شده است. این فرصت بهویژه با نزدیکشدن به زمستان و افزایش نیاز به گاز، اهمیت بیشتری پیدا میکند. حفظ فعالیت مجموعههای بزرگی همچون فولاد خوزستان، صرفاً به معنای استمرار تولید شمش فولادی نیست؛ بلکه با اشتغال هزاران نفر، فعالیت صنایع وابسته، درآمدهای صادراتی و گردش اقتصادی خوزستان و کشور پیوند خورده است.
از همین رو، همراهی دستگاههای اجرایی با صنعت را باید بخشی از مسئولیت ملی آنها در شرایط ویژه کنونی دانست؛ همچنان که مدیران و کارکنان صنایع نیز باید با تکیه بر تجربه، دانش و ابتکار، سهم خود را در حفظ توان اقتصادی کشور ایفا کنند.
در روزهایی که فشارهای بیرونی برای محدودکردن ظرفیتهای اقتصادی ایران افزایش یافته، هماهنگی و انسجام درونی میتواند یکی از مهمترین پشتوانههای پایداری کشور باشد. عبور از این مقطع دشوار، نه با انتظار کشیدن از یک دستگاه یا یک صنعت، بلکه با مجموعهای از مسئولیتهای بهدرستی ایفاشده امکانپذیر است. ایران پیش از این نیز آزمونهای دشواری را پشت سر گذاشته است.
این بار نیز میتوان با اتکا به ظرفیتهای ملی، تدبیر و همکاری، از دل محدودیتها فرصتهای تازهای ساخت؛ به شرط آنکه هر کس در جایگاه خود، به اندازه اختیارات و امکاناتش، مسئولیت پیشرفت و پایداری کشور را بر عهده بگیرد.