کمبود شدید مواد آلی در خاکهای آذربایجان شرقی
مدیر امور باغبانی سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی با اشاره به اینکه کمبود مواد آلی خاک یکی از مهمترین عوامل کاهش عملکرد محصولات زراعی و باغی در استان است گفت: مقدار کربن آلی در اغلب مزارع و باغات استان کمتر از نیم درصد بوده و این موضوع سلامت و باروری خاک را به شدت تحت تأثیر قرار میدهد.
مسعود جعفرنژاد اظهار کرد: کمپوست مخلوطی از بقایای گیاهی، دامی و زبالههای تر است که تحت شرایط مناسب، فرایند پوسیدگی و تجزیه را طی کرده و به مادهای بسیار مغذی برای خاک تبدیل میشود. یکی از مؤثرترین روشها برای افزایش کربن آلی خاک، استفاده گسترده از کمپوست در مزارع و باغات است.
وی ادامه داد: هر ساله مقدار زیادی از بقایای محصولات زراعی و باغی در مزارع سوزانده یا بدون استفاده رها میشود، در حالی که اگر این مواد به کمپوست تبدیل شوند، ارزش آنها چند برابر شده و حتی از کودهای دامی خالص نیز مؤثرتر خواهند بود.
جعفرنژاد با بیان مزایای متعدد کمپوست افزود: کمپوست میتواند حدود 70 درصد مواد غذایی مورد نیاز گیاه را در بلندمدت تأمین کند، حاصلخیزی و باروری خاک را افزایش دهد، مصرف آب را کاهش دهد، جمعیت میکروارگانیسمهای مفید خاک را افزایش دهد و به توسعه ریشه کمک کند. همچنین کمپوست در اصلاح خاکهای شور، افزایش مقاومت گیاه به سرما، گرما و نوسانات محیطی، بهبود کمی و کیفی محصول و تولید محصولات سالم و ارگانیک نقش بسزایی دارد.
وی درباره روش تهیه یک تن کمپوست توضیح داد: برای این منظور ابتدا فضای مناسب به حجم ۲ تا ۳ مترمکعب (ترجیحاً چاله) آماده میشود. سپس حدود ۶۰۰ کیلوگرم بقایای خردشده گیاهی، ۲۰۰ کیلوگرم کود دامی نرم و الکشده، ۲ درصد معادل ۲۰ تا ۳۰ کیلوگرم کود فسفاته، ۵ درصد معادل ۵۰ تا ۶۰ کیلوگرم کود ازته و ۲۰۰ کیلوگرم خاک باغبانی مورد نیاز است.
وی افزود: ابتدا لایه بقایای گیاهی به ضخامت ۸ تا ۱۰ سانتیمتر در ته چاله ریخته میشود. سپس لایه ۲ تا ۴ سانتیمتری کود دامی و بخشی از کودهای شیمیایی روی آن پخش میشود. بعد از آن خاک باغبانی در میان لایهها قرار میگیرد تا میکروارگانیسمهای موجود در آن، فرایند تجزیه را تسریع کنند. این لایهها پس از آبپاشی کامل، بهصورت متوالی تکرار میشوند تا ارتفاع آنها به حدود ۵.۱ متر برسد؛ ارتفاعی که برای تولید حرارت لازم و تهویه مناسب ضروری است.
پس از آن سطح مواد با نایلونهای پلاستیکی پوشانده میشود و چند سوراخ جهت تهویه روی آن ایجاد میگردد. پس از ۳۰ تا ۴۵ روز پوشش برداشته شده و مخلوط کاملاً زیرورو میشود. در صورت کمبود رطوبت نیز آبپاشی مجدد انجام میگیرد. این عملیات هر ۲۰ روز یک بار تکرار میشود.
مدیر امور باغبانی در پایان گفت: مدت آمادهسازی کمپوست در شهرستانهای مختلف استان، بسته به شرایط اقلیمی، بین ۴ تا ۸ ماه متغیر است. مقدار مصرف کمپوست در مزارع ۲۰ تا ۴۰ تن در هکتار بوده و باید پس از پخش، همراه با شخم به زیر خاک منتقل شود. در باغات نیز ۳۰ تا ۵۰ کیلوگرم برای هر درخت توصیه شده و بهترین روش مصرف، چالکود است.
