آبگیری ۴۵ درصد سدهای گلستان
بهار امسال سخاوت آسمان علاوه بر سرسبزی و طراوت بخشیدن به مراتع و جنگلها، آبگیری سدهای گلستان را در مقایسه با سال گذشته ۲ برابر بیشتر کرد که خوشحالی مردم به ویژه کشاورزان را برای افزایش محصول و بهبود وضعیت سفرهای آب زیرزمینی در پی داشت.
گلستان با حدود ۲۱ هزار کیلومتر مربع وسعت در بخشی از حوضه آبریز دریای خزر واقع شده و حدود ۱.۳ درصد از مساحت کشور و ۱۱.۷ درصد از مساحت حوضه آبریز دریای خزر را تشکیل میدهد و کل پتانسیل آب آن ۲ هزار و ۴۸۵ میلیون متر مکعب شامل هزار و ۲۳۵ میلیون متر مکعب آب سطحی و هزار و ۲۵۰ میلیون متر مکعب آب زیرزمینی است.
همچنین با توجه به موقعیت جغرافیایی و شرایط اقلیمی مناسب، رودخانههای مهمی چون گرگانرود، قره سو، اترک سفلی، شرق خلیج گرگان و نکارود به طول ۲ هزار و ۷۰۰ کیلومتر دارد که اکنون ۱۴ سد در مناطق مختلف استان با اهدافی از جمله مهار سیلاب، تامین آب زمینهای زراعی پایین دست سدها و حتی صنعت با ظرفیت ذخیرهسازی سالانه حدود ۲۴۵ میلیون مترمکعب آب ساخته و در دست بهرهبرداری است.
این استان با مزیتهای نسبی در زمینه کشاورزی و به خاطر ظرفیتها و قابلیتهای بسیار زیاد، نقش اساسی را در توسعه کشاوزری و امنیت غذایی کشور برعهده دارد و در تولید دانههای روغنی (کلزا، سویا، آفتابگردان)، هلو، توتون و گوشت مرغ رتبه اول، گندم، چغندرقند و خرمالو رتبه دوم، و برنج، پنبه، میگو و پیله ابریشم رتبه سوم کشوری را به خود اختصاص داده است.
خشکسالیهای چند سال اخیر ناشی از کم بارشی و تداوم آن، کشاورزی گلستان را به عنوان یکی از ارکان اصلی اقتصاد با بحران مواجه کرد و با کاهش سطح کشت محصولاتی مانند گندم مواجه بودیم و علاوه بر آن میزان آب موجود در سدهای بزرگ مخزنی استان هم تا هشتم فروردین امسال به ۳۸ میلیون و ۴۲۴ هزار مترمکعب معادل ۱۶ درصد ظرفیت کل این سدها رسید که نشان از وضعیت نگرانکننده و کاهش آبگیری نسبت به مدت مشابه سال گذشته داشت.
به اعتقاد کارشناسان، کاهش حاصلخیزی خاک، افزایش شوری و در نهایت، افت تولید محصولات کشاورزی، بیکاری، مهاجرت روستاییان به شهرها و تشدید مشکلات اقتصادی و اجتماعی از جمله تبعات کم باشی محسوب میشود.
بهار امسال با تغییر شرایط آب و هوایی، بارشها در گلستان افزایش یافت به عنوان نمونه از پانزدهم تا هجدهم فروردین بارشهای شدید و سیلآسا را در استان بارید که بیشترین آن مربوط به روستای پاقلعه شهرستان رامیان به میزان ۲۶۸ میلیمتر بوده است.
تداوم بارشهای بهاری علاوه بر افزایش سرسبزی طبیعت برای جذب بیشتر گردشگر به گلستان، طبق آخرین اعلام سازمان حفاظت محیط زیست باعث آبگیری ۲۵۰ هکتار از وسعت تالابهای بین المللی سهگانه آلماگل، آلاگل و آجیگل واقع در محدوده شهرستان مرزی گنبدکاووس شد و همچنین این روزها شاهد ذخیره قابل توجه آب پشت سدهای استان هستیم.
به گفته مدیرعامل شرکت آب منطقهای گلستان، ۱۱۰ میلیون مترمکعب آب معادل ۴۵ درصد حجم سدهای استان ذخیره شده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته عدد ۲ برابری را نشان میدهد.
ایرج حیدریان افزود: سد گلستان در حال حاضر ۳۷ میلیون مترمکعب، سد بوستان ۱۵ میلیون مترمکعب، سد وشمگیر حدود ۲۰ میلیون مترمکعب و سد نگارستان نیز ۱۵ میلیون مترمکعب آب ذخیره دارد.
همچنین سد نرماب با وجود بهرهبرداری نشدن رسمی، با مهار افزون بر ۱۰ میلیون متر مکعب آب، مانع از بروز فاجعه در مناطق پایین دست شرق گلستان شد و خانهها و اراضی کشاورزی را از گزند سیلاب در امان نگه داشت که این رویداد، اهمیت تکمیل و بهرهبرداری هرچه سریعتر این پروژه ملی را بیش از پیش نمایان ساخت.
علاوه بر آن سد وشمگیر هم با طرح نوآورانه مخازن جانبی، سیلابهای گرگانرود در استان گلستان را به فرصت تبدیل کرد به این معنی که در زمان وقوع سیلابهای شدید قسمتی از جریان سیل گرگانرود به سوی این مخازن هدایت میشود تا ضمن کاهش پیک جریان سیلاب، امکان ذخیره و استفاده بهینه از آب فراهم شود.
کارشناسان حوزه آب معتقدند تداوم مدیریت صحیح منابع و بهرهبرداری اصولی از سدهای گلستان میتواند به پایداری تامین آب در بخشهای مختلف از شرب و کشاورزی کمک کند.
