معاون بهداشتی دانشگاه علوم پرشکی کردستان:
سالانه ۲۵۸۴ مورد ابتلا به سرطان در کردستان شناسایی میشود
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پرشکی کردستان گفت: سالانه ۲ هزار و ۵۸۴ مورد ابتلای جدید به سرطان در استان شناسایی میشود که ۵۲.۸ درصد این تعداد مربوط به مردان و ۴۷.۲ درصد زنان است.
سرطان یکی از ترسناکترین و نگرانکنندهترین بیماریهاست، اما داشتن اطلاعات کافی در مورد این بیماری تا حدود زیادی میتواند نگرانیها و ترسهای ما را کمتر کند.
این بیماری در اثر رشد غیرطبیعی برخی از سلولهای طبیعی بدن ایجاد میشود و این حالت غیرطبیعی میتواند به نقاط دیگر بدن هم منتقل شود. به طور معمول سلولهای بدن رشد کرده و از طریق فرایند تقسیم سلولی تکثیر میشوند؛ در این میان هم سلولهای پیر یا آسیبدیده میمیرند و سلولهای جدید جایگزین آنها میشوند.
گاهی این فرایند منظم دچار مشکل شده و سلولهایی که نباید تکثیر شوند، شروع به تقسیم سلولی میکنند و این سلولها میتوانند تومورهایی را تشکیل دهند و منجر به سرطان شوند.
برای اطلاع از وضعیت بروز سرطان در کردستان و توصیههای مربوطه در بحث پیشگیری و جزئیات بیشتر، با دکتر"خالد رحمانی" معاون امور بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی کردستان گفت و گویی انجام دادیم که مشروح آن در ادامه میآید.
ابتدا اشارهای به وضعیت بروز سرطان در کردستان داشته باشید.
رحمانی: در استان کردستان سالانه ۲ هزار و ۵۸۴ مورد سرطان جدید شناسایی میشود که هزار و ۲۲۰ مورد یعنی ۴۷.۲ درصد آن مربوط به زنان و هزار و ۳۶۴ مورد معادل ۵۲.۸ درصد، مرتبط با مردان است.
بهتر است به این هم اشاره کنم که به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر جمعیت در کردستان، سالانه حدود ۱۷۶ مورد سرطان جدید شناسایی میشود اما این آمار در کشور، به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر، ۱۸۸ نفر است.
آیا ابتلا به سرطان در سالهای اخیر روند افزایشی داشته است؟
رحمانی: سرطان جزو بیماریهایی است که با افزایش سن، بسیار مرتبط است. زمانی نرخ جمعیت سالمندی استان حدود سه تا چهار درصد بود اما امروز ۱۲ درصد جمعیت ما سالمند است، پس طبیعی است که افزایش متوسط عمر در جامعه باعث میشود موارد بروز سرطان بیشتری مشاهده کنیم.
البته لازم است به این هم اشاره کنم که سرطان چند عاملی است و عواملی مثل محیط و ژنتیک هم در بروز آن تاثیرگذار است.
کدام سرطانها در کشور و استان کردستان بیشتر شایع هستند؟
رحمانی: در کشور در مردان، به ترتیب سرطان پروستات، روده، پوست، معده و مثانه، بیشترین میزان بروز را دارند اما در استان کردستان، به ترتیب سرطان معده، پوست، پروستات، مثانه و ریه، بیشتر شایع هستند.
در بین زنان هم در سطح کشور، سرطان پستان، تیروئید، روده بزرگ، پوست و معده، به ترتیب بیشترین بروز را دارند اما در استان کردستان با کمی تفاوت، ابتدا سرطان پستان، بعد به ترتیب پوست، معده، تیروئید و روده بزرگ، شایع هستند.
عوامل هشداردهنده ابتلا به سرطان چیست؟
رحمانی: سابقه خانوادگی سرطان، تغییر در خالهای پوستی، زخمهایی که طی ۲ هفته بهبود پیدا نمیکند، وجود توده در هر جای بدن، سرفه یا گرفتگی صدای طولانی، اختلال بلع یا سوهاضمه طولانی، استفراغ یا سرفه خونی، اسهال طولانی یا بروز یبوست جدید، وجود خون در ادرار، مدفوع، واژن و نوک پستان و بیاشتهایی یا کاهش وزن شدید، از عوامل هشداردهنده ابتلا به سرطان هستند.
دلایل بالا بودن بروز سرطان معده در کردستان چیست؟
رحمانی: برای پیشگیری از بروز سرطان معده، رژیم غذایی سالم بسیار مهم است.
سرطان معده علل مختلفی دارد اگرچه نمی توان به صورت قطعی به علل اصلی این بیماری اشاره کرد اما براساس مطالعات موجود ابتلا به عفونت باکتریایی هلیکوباکتر یکی از عوامل مطرح شده برای ابتلای به سرطان معده است.
یکی از مهمترین راههای ابتلا به این عفونت، مواد غذایی آلوده است؛ لازم است علاوه بر مصرف غذاهای تازه از جمله میوه و سبزیجات سالم، تا حد امکان از روشهای نگهداری کردن مواد غذایی به مدت طولانی همچون کنسرو کردن و شور کردن پرهیز کرد.
از دیگر عوامل مهم در بروز سرطان معده، می توان به مصرف نوشیدنی های داغ، فستفود، غذاهای کنسروی، سیگار، قلیان( که متاسفانه بین خانمها افزایش یافته) و مشروبات الکلی اشاره کرد.
آیا سرطان قابل پیشگیری است؟ چه باید کرد که گرفتار این بیماری نشد؟
رحمانی: در درصدی از سرطانها به دلیل افزایش سن و ژنتیک کاری نمیتوان کرد اما براساس دادههای علمی، حدود ۴۰ درصد سرطانها قابلیت پیشگیری دارند و اگر خودمراقبتی انجام شود، فرد به آن مبتلا نخواهد شد.
کاری که سیستم بهداشتی می کند، آگاهی رسانی به جامعه در مورد روش های خودمراقبتی سرطان است.
به عنوان مثال در بحث سرطان پوست، با توجه به نازک شدن لایه ازن و ساطع شدن اشعه ماورابنفش از آفتاب، امکان اینکه این اشعه به پوست برسد، بسیار زیاد است؛ بنابراین توصیه میشود در ساعتهای خاص و اوج تابش افتاب( از ساعت ۱۰ تا ۱۶)، مردم در معرض نور مستقیم آفتاب نباشند یا اینکه در صورت حضور در فضای باز، حتما از کلاه و ضدآفتاب با اثر حفاظتی بالای ۳۰ درصد استفاده کنند.
مهمترین راه حفظ سلامتی، توجه به بحث پیشگیری و خودمراقبتی است. فردی که وارد سن میانسالی میشود باید وزن ایدهآل و تحرک فیزیکی کافی داشته باشد. به نظر بنده، ورزش یک ارزش است و باید به عنوان یک ارزش در جامعه به آن اهمیت داده شود.
یکی دیگر از نکات قابل توجه، توجه به انجام آزمایشات تشخیص زودرس و غربالگری دورهای برای برخی از سرطان ها از جمله سرطان دهانه دحم، سرطان پستان و سرطان روده بزرگ برای افراد بالای ۳۰ سال است. توجه بیشتر به غربالگری و تشخیص زودرس در خانوادههای دارای سابقه سرطان بسیار مهم است؛ چراکه سرطان اگر زود تشخیص داده شود درمان بهتر انجام می شود.
در مجموع توصیههای مهم برای پیشگیری از ابتلا سرطان، داشتن رژیم غذایی سالم، مصرف غذاهای کمچرب، استفاده روزانه از میوه و سبزیجات تازه، مصرف کمتر غذاهای سرخ کرده و فستفودها و غذاهای کنسروی، اجتناب از مصرف نوشیدنیهای داغ، محافظت در برابر عفونتها، عدم استعمال دخانیات، پرهیز از مصرف مشروبات الکلی، داشتن فعالیت بدنی منظم روزانه( حداقل نیم ساعت پیادهروی) و نگه داشتن وزن در حالت ایدهآل، است.
در بحث درمان سرطان، امکانات استان چگونه است؟
رحمانی: در بحث درمان سرطان، امروز در کردستان خوشبختانه برای درمان کمتر بیماری نیازی به مراجعه به خارج از استان دارد. همه اقدامات و روش های درمانی موجود از جمله پیوند مغز استخوان، جراحی، شیمی درمانی و پرتودرمانی در بیمارستانهای استان انجام می شود.
با این اوصاف تمام تلاش و تاکید ما بر این است که جامعه با اتخاذ یک سبک زندگی سالم کمتر مبتلا به سرطان شوند و دانش و رفتار مردم در زمینه روشهای خود مراقبتی افزایش یابد.
