قطع احتمالی دسترسی میلیون‌ها ایرانی به VPN‌ از هفته آینده

گزارش‌های اخیر نشان می‌دهد که به دلیل اختلافات داخلی در آژانس‌های دولتی ایالات متحده و عدم تأمین بودجه فوری، میلیون‌ها کاربر ایرانی ممکن است در هفته پیش‌رو، دسترسی خود به سرویس‌های وی‌پی‌ان (VPN) تحت حمایت مالی آمریکا را از دست بدهند.

صندوق فناوری باز (OTF)، نهاد غیرانتفاعی که منابع حیاتی برای ابزارهای ضدسانسور مانند Tor و Psiphon را تأمین می‌کند، به بلومبرگ اعلام کرده که با بحران بودجه مواجه شده است. طبق گفته «لورا کانینگهام»، رئیس این سازمان، تقاضا برای تکنولوژی‌های دور زدن فیلترینگ در ایران به دلیل شرایط اخیر، از ۷.۵ میلیون کاربر به ۲۵ میلیون نفر افزایش پیدا کرده است.

کانینگهام در گفتگو با بلومبرگ هشدار داده است:

«اگر این منابع (۱۰ میلیون دلار) فوراً تأمین نشود، مجبور خواهیم شد تصمیمات دشواری درباره قطع دسترسی میلیون‌ها کاربر در ایران اتخاذ کنیم که ممکن است از همین هفته اجرایی شود.»

دولت ایران در 18 دی‌ماه یک «قطع ارتباطی تقریباً کامل» را اعمال کرد که شامل قطع دسترسی به اینترنت ثابت، دیتای موبایل و تماس‌های بین‌المللی می‌شد. اگرچه اتصال اینترنت از اواخر ژانویه به آرامی بازیابی شده، اما داده‌ها نشان می‌دهد ترافیک همچنان به شدت محدود است.

به دلیل تحریم‌های آمریکا، شهروندان ایرانی امکان پرداخت بین‌المللی برای خرید این سرویس‌ها را ندارند؛ به همین دلیل نهادهایی مانند OTF با بودجه دولتی، این ابزارها را به صورت رایگان عرضه می‌کنند.

اختلاف‌نظر در دولت آمریکا بر سر بودجه‌های مربوط به VPN

درحالی که وزارت امور خارجه آمریکا بودجه ۱۰ میلیون دلاری را برای حمایت از کاربران ایرانی اختصاص داده، انتقال این پول در مسیر اداری متوقف شده است. روال معمول این است که وزارت خارجه پول را به آژانس رسانه‌های جهانی آمریکا (USAGM) می‌دهد تا به OTF منتقل شود؛ فرایندی که معمولاً دو هفته طول می‌کشد.

اما اکنون اختلافات داخلی میان مقامات دولت ترامپ و سناتورها، این مسیر را مسدود کرده است.

«کاری لیک»، معاون مدیرعامل USAGM و از نزدیکان ترامپ، مدعی است که روش‌های سنتی انتقال بودجه «ماه‌ها طول می‌کشد». او پیشنهاد داده که OTF از بودجه فعلی خود برای پوشش موج تقاضای ایران استفاده کند. با‌این‌حال، «لیندسی گراهام» و «جیمز لنکفورد» (جمهوری‌خواه) به همراه «جکی روزن» و «کوری بوکر» (دموکرات) با این پیشنهاد مخالفت کرده‌اند. آنها در نامه‌ای اعلام کردند که بودجه فعلی، برنامه‌های آزادی اینترنت در چین، کوبا و روسیه را به خطر می‌اندازد.

در مقابل، «زک کوپر»، رئیس هیئت مدیره OTF، ادعای مشکل زمانی را رد کرده و می‌گوید: «اگر USAGM واقعاً می‌خواست ما این منابع را داشته باشیم، تاکنون انجام شده بود.»

این بحران مالی درحالی رخ می‌دهد که دولت ترامپ در طول سال ۲۰۲۵ و اوایل ۲۰۲۶، کاهش بودجه و تعدیل نیروهای گسترده‌ای را در آژانس USAGM اعمال کرده است.