چرا اثر کافئین در افراد متفاوت است؟
عضو هیأت علمی دانشکده علوم و فناوری‌های نوین پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شیراز گفت:سرعت متابولیسم کافئین و میزان حساسیت افراد به این ترکیب تحت تأثیر عواملی مانند ویژگی‌های ژنتیکی، سن، داروهای مصرفی و وضعیت جسمی قرار دارد و به همین دلیل، یک میزان مشخص از مصرف کافئین نمی‌تواند برای همه افراد مناسب باشد.
از وزارت بهداشت، کافئین یکی از ترکیبات پرمصرف در رژیم غذایی روزانه بسیاری از افراد است که عمدتاً از طریق قهوه، چای و برخی نوشیدنی‌ها دریافت می‌شود؛ با این حال، پاسخ بدن افراد به این ماده یکسان نیست و می‌تواند بر میزان هوشیاری، خواب و احساس آرامش یا بی‌قراری افراد تأثیر متفاوتی داشته باشد.
«جعفر فلاحی» عضو هیأت علمی دانشکده علوم و فناوری‌های نوین پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، با بیان اینکه تفاوت در اثر کافئین می‌تواند به عوامل مختلفی مرتبط باشد، اظهار کرد: کافئین پس از ورود به بدن در کبد متابولیزه می‌شود و سرعت این فرایند در افراد مختلف متفاوت است. ویژگی‌های ژنتیکی، سن، برخی داروها و وضعیت جسمی می‌توانند در میزان و مدت اثر کافئین نقش داشته باشند.
کافئین چگونه بر مغز اثر می‌گذارد؟
وی ادامه داد: کافئین با اثر بر گیرنده‌های آدنوزین در مغز، احساس خواب‌آلودگی را کاهش داده و موجب افزایش هوشیاری می‌شود؛ اما میزان حساسیت افراد به این ماده متفاوت است. به همین دلیل، مصرف یک مقدار مشخص از کافئین ممکن است در یک فرد مشکل خاصی ایجاد نکند، اما در فرد دیگری با علائمی مانند بی‌خوابی، بی‌قراری یا تپش قلب همراه شود.
این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به نقش سن در پاسخ بدن به کافئین افزود: با افزایش سن، برخی فرایندهای متابولیکی و دفع مواد در بدن تغییر می‌کند و ممکن است اثر کافئین در برخی افراد طولانی‌تر شود؛ بنابراین میزان تحمل فرد نسبت به کافئین نیز می‌تواند در طول زندگی تغییر کند.
توجه به واکنش بدن، نخستین گام برای مصرف آگاهانه
عضو هیأت علمی دانشکده علوم و فناوری‌های نوین پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شیراز خاطرنشان کرد: میزان تحمل یک فرد نسبت به کافئین را نمی‌توان معیار مناسبی برای فرد دیگری دانست و افراد باید ضمن توجه به توصیه‌های علمی، شرایط فردی خود را نیز در نظر بگیرند.
وی افزود: افرادی که به بیماری زمینه‌ای مبتلا هستند، داروی خاصی مصرف می‌کنند یا شرایط جسمی ویژه‌ای دارند، بهتر است برای تعیین میزان مناسب مصرف کافئین با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنند. بر این اساس، اثر کافئین در همه افراد یکسان نیست و توجه به ویژگی‌های فردی و پیام‌های بدن می‌تواند به انتخاب آگاهانه‌تر و متناسب‌تر الگوی مصرف این ماده کمک کند.
