افزایش دمای شمال کشور چه تبعاتی دارد؟
معاون امور جنگل سازمان منابعطبیعی و آبخیزداری کشور گفت: افزایش دمای شمال کشور بهطور مستقیم باعث افزایش تبخیر و تعرق در جنگلهای هیرکانی و خشک شدن هر چه بیشتر خاک و در نهایت ایجاد زمینه وقوع حریقهای شدید جنگلی میشود.
در سال زراعی جاری میانگین دمای استانهای شمالی بهطور قابل ملاحظهای افزایش یافته است، بهگونهای که میانگین دمای استانهای گیلان و مازندران با ثبت ۲.۳ درجه افزایش نسبت به بلندمدت، بیش از سایر استانها بوده است.
این شرایط پیامدهایی را برای جنگلهای هیرکانی در پی خواهد داشت. کامران پورمقدم - معاون امور جنگل سازمان منابعطبیعی و آبخیزداری کشور - در گفت و گو با ایسنا به ابعاد اثرات افزایش دما بر این اکوسیستم پرداخت و اظهار کرد: تغییرات دمایی اثرات خود را بر پوشش گیاهی میگذارد. تغییرات اقلیمی موجب افزایش میانگین دمایی کشور میشود و این وضعیت را جنگلهای هیرکانی شمال کشور شاهد بودهایم.
وی درباره اثرات افزایش دما گفت: افزایش دما بهطور مستقیم باعث افزایش تبخیر و تعرق در جنگلها و خشک شدن هر چه بیشتر خاک میشود. از بین رفتن رطوبت خاک به رویش درختان، نونهالها و حتی نهالهای دستکاشت و در نهایت جنگل آسیب میزند. از طرف دیگر کاهش رطوبت سطحی باعث میشود که لاشبرگها و بقایای گیاهی که در کف جنگل است، رطوبت خود را بهتدریج از دست بدهند و این وضعیت عاملی برای افزایش خطر آتشسوزی در جنگلهای هیرکانی میشود.
معاون امور جنگل سازمان منابعطبیعی و آبخیزداری کشور افزود: در این شرایط اگر گردشگران پسماندهای براق مانند شیشههای نوشابه و پلاستیک را در جنگل رها کنند و یا آتش افروخته شده را خاموش نکنند، در صورت وقوع آتشسوزی، شدت حریق به دلیل خشکی پوشش گیاهی کف جنگلها و لاشبرگها بالا خواهد بود و بهسرعت توسعه پیدا میکند.
وی با اشاره به اثر تغییرات اقلیمی بر طغیان آفات و امراض در جنگلها گفت: حشرات بهویژه آفات و بیماریهای جنگلی در شرایط عادی در اکوسیستمهای طبیعی در حالت تعادل وجود دارند ولی افزایش دما شرایط را برای تکثیر و طغیان بسیاری از آفات و امراض در جنگلها مهیا میکند. در نتیجه ما در لکههای زیادی از جنگلها شاهد طغیان امراض جنگلی هستیم کهمیتواند به جنگلها آسیب برساند.
پورمقدم با اشاره به تاثیر افزایش دما به میزان بارش بهصورت منطقهای اظهار کرد: این وضعیت بر میکرو اقلیمهای منطقه تاثیر میگذارد و به وضعیت اکولوژیک جنگلهای هیرکانی آسیب وارد میکند و آن را تغییر میدهد و مقدمهای بر افزایش حریق جنگلی میشود.
وی بهترین راهکار برای کاهش این آسیبها را انجام اقدامات مدیریتی در قالب طرحهای مدون ذکر و تصریح کرد: تمام اقدامات مدیریتی - که لازمه ایجاد بیشترین سازگاری با تغییرات اقلیمی از جمله افزایش دما و کاهش بارشهاست - بهنحوی باید در طرحهای جنگلداری نوین لحاظ شود. اینطرحها بر اساس ماده ۳۶ برنامه هفتم توسعه و در قالب حوزههای آبخیز به مرحله اجرا در میآید.
معاون امور جنگل سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور با تاکید بر ضرورت کاهش دخالتهای انسانی در جنگلهای هیرکانی گفت: موضوعاتی مانند قطع درختان، ورود بیضابطه گردشگران به عرصههای جنگلی و انجام اقداماتی مانند آفرودسواری - که باعث آسیب به خاک جنگل میشود - را باید مدیریت بکنیم.
وی افزود: تلاش میکنیم با افزایش اقدامات حفاظتی در قالب طرحهای جنگلداری نوین، عوامل تهدید و تخریب را در جنگل کاهش دهیم تا جنگلهای هیرکانی کمتر تحت فشار باشد و بتواند خود را بازسازی کند علاوه بر آن سازگاری و تابآوری این اکوسیستم با عواملی که بهصورت طبیعی به آنان فشار میآورد، افزایش یابد. رصد کانونهای امراض و بیماریهای جنگلهای هیرکانی از سوی سازمان منابع طبیعی از جمله اقداماتی است که در قالب طرحهای جنگلداری نوین میتوانیم اجرا کنیم که میتواند آسیب به جنگل را کاهش دهد علاوه بر آن تلاش میکنیم با جلب مشارکت جوامع محلی میزان حفاظت از جنگلها را افزایش دهیم.
معاون امور جنگل سازمان منابعطبیعی و آبخیزداری کشور با اشاره به ضرورت برنامهریزی برای پیشگیری از وقوع آتشسوزی در جنگلهای هیرکانی گفت: این موضوع نیز در طرح جنگلداری نوین پیشبینی شده است و بدین منظور استفاده از فناوریهای نوین از جمله دوربینهای دید بلند، دوربینهای تشخیص حریق و بهرهگیری از پایش ماهوارهای و پهپادی میتواند عوامل تخریب را در جنگل مدیریت و کنترل کند و کاهش دهد.
پورمقدم در پایان با بیان اینکه مجموع این اقدامات میتواند به کاهش فشار بر جنگلهای هیرکانی کمک کند، اظهارکرد: در پی افزایش دما و کاهش رطوبت در جنگلها میتوانیم با اجرای برنامههای مدیریتی آبخیزداری و برنامه ذخیره نزولات و استفاده حداکثری از روانآبهای ناشی از بارشهای فصلی، بیشترین تابآوری را در جنگلهای هیرکانی محقق کنیم.
