امکان خرید دارو و شیر خشک با یارانه حمایتی مادران
پس از ایجاد پویش «اصلاح سبد کالای الکترونیک»، وزارت رفاه دامنه مصرف یارانه مادران را گسترش داد و امکان خرید دارو و شیر خشک از داروخانهها با یارانه حمایتی مادران فراهم شد.
با آغاز فاز اجرایی طرح «کارت امید مادر» از سوی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، این برنامه حمایتی به عنوان یکی از مهمترین مداخلات سیاستگذاری اجتماعی در سال جاری مورد توجه قرار گرفته است. اگرچه هدف غایی این طرح تسهیل دسترسی مادران به منابع ضروری است، اما دو جریان موازی شکل گرفته است: یکی، تلاش دولت برای ایجاد زیرساختهای فنی (مانند اتصال داروخانهها) و دیگری، فشار اجتماعی برای اصلاح ساختار سبد کالایی بهویژه در بخش دارویی.
علیرغم راهاندازی طرح، نقدهایی جدی از سوی فعالان مدنی و نمایندگان جامعه مادران باردار مطرح شده است. محور اصلی این نقد، محدودیت شدید «سبد کالای الکترونیک» است که تنها بر ۱۱ قلم کالای اساسی متمرکز بوده و در تعداد محدودی از فروشگاهها قابل دسترسی است.
در همین راستا، پویش مردمی در فارس من با عنوان مطالبه برای «اضافه کردن دارو و اقلام مهم به سبد کالا» شکل گرفته است. متن رسمی این پویش که بازتابدهنده دغدغههای واقعی خانوارهاست، در بخشی از این پویش تأکید شده که «از مسئولان محترم درخواست میکنیم برای امکان خرید دارو و سایر اقلام ضروری خارج از این ۱۱ قلم، همچنین افزایش تعداد فروشگاههای پذیرنده، تدابیر لازم را اتخاذ کنند.»
زیرساختسازی دارویی در طرح «کارت امید مادر»
در پاسخ به این دغدغهها و برای شفافسازی نحوه توزیع منابع، زهرا قیومی مدیرکل دفتر امور حمایتی و توانمندسازی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، جزئیات فنی و اجرایی طرح را تشریح کرد.
وی با تأکید بر ماهیت مستمر و مستقیم این حمایت، بیان داشت که اعتبار ماهانه ۲ میلیون تومانی به ازای هر فرزند، مستقیماً به حساب متصل به کد ملی مادر واریز میشود و نه سرپرست خانوار. این رویکرد با هدف افزایش استقلال مالی مادران باردار و نوزادان طراحی شده است.
یکی از نقاط عطف این طرح، خروج از محدودیت فروشگاههای زنجیرهای سنتی و ورود به شبکه داروخانههاست. قیومی در این خصوص تصریح کرد: مادران میتوانند مانند سازوکار «کالا برگ»، با این اعتبار خرید انجام دهند و اقلام قابل استفاده شامل اقلام غذایی و پوشک است. در صورت نیاز نیز مادر میتواند شیر خشک را از داروخانه ها به میزان سهمیه تخصیص یافته از سوی سازمان غذا و دارو وزارت بهداشت به کودک از داروخانه ها خرید کند.
قیومی با بیان اینکه زیرساختهای لازم برای این تغییر فراهم شده است، افزود: داروخانهها به این طرح متصل شدهاند و امکان تهیه شیر خشک و اقلام مرتبط از داروخانههای طرف قرارداد کاملاً فراهم است.
طرح «کارت امید مادر» با پرداخت مستمر ماهانه تا پایان دو سالگی کودک، یک گام مثبت در جهت حمایت ساختاری از مادران باردار است و اتصال داروخانهها به این سامانه، راه را برای دسترسی آسانتر به شیر خشک و مکملهای پایه هموار کرده است.
با این حال، پویش مردمی ایجاد شده بهدرستی به یک خلأ ساختاری اشاره دارد: عدم پوشش داروهای درمانی و مکملهای ضروری خارج از لیست محدود ۱۱ قلمی تا زمانی که «دارو» به عنوان یک کالای مستقل و پرکاربرد در سبد کالایی الکترونیک گنجانده نشود و تعداد داروخانههای پذیرنده افزایش نیابد، طرح مذکور نمیتواند به طور کامل پاسخگوی نیازهای پیچیده سلامتمحور مادران باردار باشد.
بازنگری فوری در لیست کالاهای مجاز با اولویتبندی اقلام دارویی و بهداشتی ضروری و تسریع در قراردادبندی با شبکه گستردهتری از داروخانهها، میتواند شکاف میان سیاستگذاری و اجرای میدانی را پر کند.
