آیا هوای مطلوب تهران با دستکاری های جوی مرتبط است؟
مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای شهر تهران ضمن اشاره به وزش باد و بارش باران طی فروردین ماه بر اساس پیشبینیهای هواشناس و حاکمیت هوای مطلوب در پایتخت، علل اعلام هوای ناسالم برای گروههای حساس در روز حمله به انبار نفت تهران را تشریح کرد.
فاطمه کریمی درباره امکان تاثیرگذاری فناوریها بر وضعیت جوی تاکید کرد: اقلیم ایران در بخشهای وسیعی از کشور خشک و نیمهخشک است و در برخی نواحی بهویژه در شمال و مناطق کوهستانی البرز و زاگرس، اقلیمهای معتدل، مرطوب و کوهستانی نیز دیده میشود. به تبع این شرایط خشکسالیها در ایران معمولاً با تناوبهای دورهای رخ میدهند و شدت و فراوانی آنها تحت تأثیر الگوهای بارشی و دورپیوندهای بزرگمقیاس جوی قرار دارد که این دورپیوندها میتوانند موجب تقویت یا تضعیف بارشهای فصلی در کشور شوند.
وی ادامه داد: روزهای اواخر فصل زمستان و ماههای فروردین و اردیبهشت، معمولاً در بسیاری از مناطق ایران بهویژه دامنههای جنوبی رشتهکوه البرز و دامنههای رشتهکوه زاگرس) رژیم بارشی بهاره سبب وقوع ناپایداری و بارشهای عمدتاً رگباری باران، تگرگ و گاهی بارش برف در مناطق سردسیر و معمولا کاهش غلظت آلایندههای شهری نیز در فصل بهار نیز از همین پدیده ناشی میشود.
مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران خاطرنشان کرد: در اواخر زمستان سال ۱۴۰۴ و اوایل بهار ۱۴۰۵ نیز تشدید بارشهای بهاره در برخی مناطق ایران مشاهده شد که این رخداد از نظر اقلیمی بهطور کامل با ویژگیهای شناخته شده این فصلها با توجه به تغییر زاویه تابش خورشید و جابجایی تودههای هوایی سازگار بود، به علاوه در این دوره، چند عامل جوی و دورپیوندهای بزرگمقیاس نیز در تقویت این بارشها نقش داشتهاند.
کریمی تاکید کرد: بسیاری از این رویدادهای هواشناسی توسط سازمان هواشناسی به عنوان متولی پیشبینی وضعیت جوی کشور شناسایی و پیشبینی شده بود و ناپایداریهای جوی مانند بارش باران و وزش باد را موجب شد.
مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران اضافه کرد: کاهش قابل توجه تردد وسایل نقلیه در فروردین در پایتخت بر کیفیت هوا تاثیرگذار بود و موجب ارتقای قابل توجه کیفیت هوای تهران نسبت به فروردین سال گذشته شد، بهگونهای که هوای پایتخت ۱۰ روز در شرایط پاک و ۲۰ روز در شرایط قابل قبول بوده است.
وی در بخش دیگری از صحبتهای خود با بیان اینکه از منظر فنی نیز برای وقوع بارش در یک منطقه، مجموعهای از عوامل دینامیک و ترمودینامیک در مقیاس بزرگ باید همزمان فراهم شوند، گفت: این فرایندها بهطور طبیعی رخ میدهند و ایجاد یا جلوگیری از آنها در مقیاسهای بزرگ بهصورت مصنوعی، مستلزم تزریق انرژی بسیار عظیم در نقاط مناسب جو است؛ کاری که با توجه به فناوری فعلی جهان، امکانپذیری آن دور از ذهن است.
کریمی تصریح کرد: اگر چنین توانمندی در دسترس بود، کشورهای پیشرفتهای مانند ایالات متحده - که درگیر مشکلات جدی کمبارشی، خشکسالی یا وقوع سیلابهای گسترده هستند- آن را برای مدیریت بحرانهای اقلیمی به کار میگرفتند.
چرا کیفیت هوای تهران در روز آتشسوزی انبار نفت از شرایط نارنجی فراتر نرفت؟
وی در بخش دیگری از صحبتهای خود درباره علت ثبت هوای ناسالم برای گروههای حساس در تهران در روز حمله به برخی انبارهای نفت تهران (۱۶ اسفند) و تاریکی هوای پایتخت بر اثر آتشسوزی در این انبارها گفت: تمام ایستگاههای شرکت کنترل کیفیت هوا در این روز در اغلب مناطق شهر تهران فعال بودند. در روز حادثه وزش باد شدید و بارش باران در تهران رخ داد و سطح لایه مرزی بین ۱۸۰۰ تا ۲۰۰۰ متر بود و به تخلیه آلودگی هوا کمک زیادی کرد این در حالیست که هنگام وارونگی دما که اغلب در فصول سرد سال اتفاق می افتد سطح لایه مرزی گاهی تا ۲۰ متر نیز ممکن است کاهش پیدا کند.
مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران با اشاره به منبع آلایندگی هوا اظهارکرد: در آن روز مواد نفتی و بنزین در حال سوختن بود که موجب تولید دوده و برخی آلایندههای دیگر نظیر اکسیدهای گوگرد و اکسیدهای نیتروژن شد. لذا با انتقال آلودگی حاصل از سوختن که عمدتا از جنس دوده بودند به لایههای بالای جو، به دلیل حجم بالای آن، جلوی تابش نور خورشید در ساعاتی از روز گرفته شد اما آلودگی در محدوده سطح تنفسی مردم قرار نگرفت، به همین علت آلودگی هوای تهران از میزان معمول فراتر نرفت و مانند کیفیت هوای روز های قبل از آن بود و تفاوت محسوسی مشاهده نشد.
وی با اشاره به تاثیر بارش باران ساعاتی بعد از حمله به انبارهای نفت بر کیفیت هوای پایتخت گفت: بخشی از آلودگی هوا به وسیله باران به زمین منتقل شد و پس از دو سه ساعت از تاریکی هوای ناشی از دوده غلیظ، ناپایداری جوی منجر به کاهش قابل توجه سطح آلودگی هوا شد.
مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران تصریح کرد: دستگاهها و ایستگاههای سنجش آلودگی هوا در ایران مانند سایر کشورها معمولا در ارتفاع دو تا سه متری مستقر است و میزان آلودگی هوا را اندازهگیری میکند این در حالیست که در روز حمله به انبار نفت تهران، آلودگی به سطوح بالای جو منتقل شده بود.
کریمی در پاسخ به این پرسش ایسنا که در این شرایط چرا سازمان حفاظت محیط زیست و وزارت بهداشت نسبت به آلودگی هوا هشدار داده و لزوم خودداری از تردد در فضای باز را توصیه کرده بودند؟ گفت: منبع رسمی این موضوع قطعا سازمان محیط زیست است و من هیچ هشداری را از سازمان حفاظت محیط زیست مشاهده نکردم. تنها سازمان هلال احمر در این خصوص هشداری صادر کرده بود که باعث نگرانی مردم شد این در حالیست که وزارت بهداشت و سازمان حفاظت محیط زیست تنها در جایگاه اظهار نظر درباره کیفیت هوای تهران قرار دارند. البته لازم به توضیح است که هشدار مطرح شده صرفا به منظور خودداری از مواجهه با دوده ناشی از آتشسوزی انبار نفت بود.
