از صندوق ضمانت صادرات تا سکانداری لامرد؛ روایت مدیری که توسعه را از دریچه صادرات میبیند
سید امیر برهانی نائینی سالهاست در حوزه تجارت خارجی، توسعه صادرات و سیاستگذاری اقتصادی فعالیت میکند.
مدیرعامل کنونی منطقه ویژه اقتصادی لامرد که پیش از این ریاست هیئتمدیره و مدیرعاملی صندوق ضمانت صادرات ایران را در دولتهای دوازدهم و سیزدهم برعهده داشته، این روزها مأموریت جدیدی را برای توسعه یکی از قطبهای صنعتی جنوب کشور دنبال میکند.
برهانی نائینی در گفتوگو با خبرفوری از تجربه مدیریت صادرات در شرایط تحریم، ضرورت تغییر نگاه به مناطق ویژه اقتصادی، مدیریت لامرد در روزهای جنگ و همچنین چشمانداز تجارت ایران در دو سناریوی «تداوم تحریمها» و «رفع محدودیتهای بینالمللی» سخن گفته است؛ دیدگاههایی که تصویری روشن از رویکرد مدیریتی او در حوزه اقتصاد و تجارت ارائه میدهد.
امیر برهانی معتقد است آینده اقتصاد ایران در گرو تقویت صادرات، توسعه کریدورهای جدید تجاری و بهرهگیری حداکثری از ظرفیت مناطق ویژه اقتصادی است؛ نگاهی که او را از مدیریت صندوق ضمانت صادرات به یکی از مهمترین مناطق صنعتی کشور رسانده است.
در اقتصاد ایران کمتر نهادی را میتوان یافت که به اندازه صندوق ضمانت صادرات، در پشت صحنه تجارت خارجی نقشآفرینی کند. نهادی که شاید نام آن کمتر از بانکها و شرکتهای بزرگ اقتصادی شنیده شود، اما در بسیاری از مواقع آخرین حلقه حمایت از صادرکنندگانی است که برای حضور در بازارهای جهانی با ریسکهای متعدد مواجه هستند.
سید امیر برهانی نائینی یکی از مدیرانی است که بخش مهمی از کارنامه حرفهای خود را در همین حوزه سپری کرده است. او در دولتهای دوازدهم و سیزدهم به عنوان مدیرعامل و رئیس هیئتمدیره صندوق ضمانت صادرات ایران فعالیت کرد و اکنون مسئولیت مدیریت منطقه ویژه اقتصادی لامرد را برعهده دارد؛ منطقهای که به واسطه موقعیت راهبردی خود در جنوب کشور، یکی از قطبهای آینده صنایع معدنی، انرژیبر و صادراتمحور ایران محسوب میشود.
وزارتخانهای که موتور اقتصاد ایران است
برهانی نائینی در گفتوگوی خود با خبر فوری با اشاره به جایگاه وزارت صنعت، معدن و تجارت، این وزارتخانه را یکی از مهمترین بازیگران اقتصاد کشور میداند. به گفتهی او، بین ۳۵ تا ۴۰ درصد تولید ناخالص داخلی ایران به صورت مستقیم یا غیرمستقیم به فعالیتهای وزارت صمت و مجموعههای وابسته به آن گره خورده است.
از نگاه او، نقش این وزارتخانه در خلق ثروت و سرمایه ملی به اندازهای گسترده است که در بسیاری از حوزهها حتی از برخی وزارتخانههای بزرگ اقتصادی مانند نفت نیز اثرگذاری بیشتری دارد؛ موضوعی که اهمیت نهادهای پشتیبان تجارت و تولید را دوچندان میکند.
صندوقی که جای خالی بانکها و بیمهها را پر میکند
در میان مجموعههای وابسته به وزارت صمت، صندوق ضمانت صادرات جایگاهی ویژه دارد. این صندوق به عنوان یک نهاد اعتبار صادراتی یا ECA فعالیت میکند و وظیفه آن پوشش ریسکهایی است که معمولاً بانکها و شرکتهای بیمه از پذیرش آن خودداری میکنند.
برهانی نائینی معتقد است بسیاری از صادرکنندگان ایرانی در شرایطی فعالیت میکنند که بدون حمایت این صندوق امکان ورود به بازارهای بینالمللی را نخواهند داشت. به همین دلیل صندوق ضمانت صادرات را میتوان یکی از مهمترین گلوگاههای توسعه صادرات غیرنفتی کشور دانست؛ نهادی که در سکوت، زیرساختهای مالی و اعتباری تجارت خارجی را فراهم میکند.
چرا لامرد به یک مدیر صادراتی سپرده شد؟
در سالهای گذشته یکی از انتقادهای جدی به مناطق آزاد و ویژه اقتصادی، غلبه نگاه وارداتی بر مأموریتهای توسعهای این مناطق بود. بسیاری معتقد بودند این مناطق نتوانستهاند آنگونه که انتظار میرفت به پایگاههای صادراتی کشور تبدیل شوند.
با آغاز به کار دولت چهاردهم، تلاش شد رویکرد جدیدی در مدیریت این مناطق شکل بگیرد؛ رویکردی که توسعه صنعتی و صادرات را در اولویت قرار میدهد. در همین چارچوب، سید امیر برهانی نائینی به عنوان مدیرعامل منطقه ویژه اقتصادی لامرد منصوب شد.
انتخاب مدیری با سابقه طولانی در حوزه صادرات و تجارت خارجی، نشاندهنده نگاه جدیدی است که میکوشد ظرفیتهای صنعتی و معدنی لامرد را به مزیتهای صادراتی تبدیل کند و این منطقه را به یکی از پیشرانهای اقتصاد جنوب کشور بدل سازد.
لامرد در روزهای جنگ؛ وقتی تولید متوقف نشد
یکی از مهمترین چالشهای دوران مدیریت برهانی نائینی در لامرد، همزمانی فعالیت این منطقه با شرایط جنگی بود.
او با اشاره به روزهای نخست جنگ ۴۰ روزه اخیر میگوید: نخستین حملات، باشگاه ورزشی شهر لامرد را هدف قرار داد و در پی آن تعدادی از شهروندان به شهادت رسیدند. به گفته وی، نوع مهماتی که در این حمله مورد استفاده قرار گرفت، خسارات گستردهای در سطح شهر برجای گذاشت و ابعاد انسانی و اجتماعی قابل توجهی داشت.
با این حال، منطقه ویژه اقتصادی لامرد با همکاری مسئولان محلی تلاش کرد ضمن مدیریت بحران، از ایجاد اختلال در فعالیتهای صنعتی و اقتصادی جلوگیری کند.
برنامهریزی قبل از بحران؛ رمز تداوم تولید
اما آنچه از نگاه مدیرعامل منطقه ویژه اقتصادی لامرد اهمیت بیشتری دارد، اقدامات پیشگیرانهای است که ماهها قبل از آغاز بحران انجام شده بود.
برهانی میگوید با توجه به تحولات سیاسی و امنیتی منطقه، از حدود پنج تا شش ماه پیش از آغاز درگیریها، برنامهریزی برای تأمین مواد اولیه صنایع مستقر در منطقه آغاز شده بود. این اقدام باعث شد واحدهای تولیدی با کمبود مواد اولیه مواجه نشوند و روند تولید و صادرات بدون وقفه ادامه پیدا کند.
نتیجه این برنامهریزی آن بود که حتی در اوج بحران نیز چرخه تولید متوقف نشد؛ موضوعی که از دید فعالان اقتصادی، یکی از مهمترین موفقیتهای مدیریتی منطقه در شرایط جنگی به شمار میرود.
دو سناریو برای آینده اقتصاد ایران
برهانی نائینی آینده اقتصاد کشور و به تبع آن منطقه ویژه اقتصادی لامرد را در قالب دو سناریوی متفاوت ترسیم میکند.
سناریوی نخست، ادامه تحریمها و محدودیتهای اقتصادی است. او معتقد است حتی در چنین شرایطی نیز میتوان با توسعه زیرساختهای حملونقل، تقویت کریدورهای ریلی و هوایی و بهرهگیری از ظرفیت کشورهای همسایه، بخشی از فشارهای اقتصادی را کاهش داد.
به باور او، مدیران اقتصادی کشور وظیفه دارند مسیرهای جایگزین تجارت را تقویت کنند تا دستگاه دیپلماسی نیز در مذاکرات بینالمللی از پشتوانه بیشتری برخوردار باشد.
اما سناریوی دوم، رفع تحریمها و گشایش در روابط اقتصادی ایران با جهان است. در چنین شرایطی، ظرفیت بنادر و سواحل جنوبی کشور میتواند به موتور محرک تجارت خارجی تبدیل شود. جذب سرمایهگذاران خارجی، توسعه صنایع صادراتمحور و اتصال مؤثرتر به بازارهای جهانی از جمله فرصتهایی است که میتواند مناطق ویژه اقتصادی را وارد مرحلهای تازه از رشد و توسعه کند.
عبور از نگاه سنتی به کریدورهای تجاری
یکی از مهمترین نکات مطرحشده در دیدگاههای برهانی نائینی، ضرورت بازنگری در نقشه تجاری ایران است.
او معتقد است طی هفت تا هشت دهه گذشته، بخش مهمی از تمرکز سیاستگذاران ایرانی بر کریدورهای جنوبی و مسیرهای منتهی به بازارهای غربی بوده است. هرچند این مسیرها همچنان اهمیت دارند، اما اقتصاد ایران برای افزایش تابآوری خود باید نگاه جدیتری به کریدورهای شمالی، بازارهای منطقهای و کشورهای همسایه داشته باشد.
از دید او، توسعه تجارت با کشورهای منطقه و بهرهگیری از ظرفیتهای ترانزیتی شمال کشور میتواند افقهای جدیدی برای اقتصاد ایران ایجاد کند.
توسعه از مسیر صادرات
مرور کارنامه سید امیر برهانی نائینی نشان میدهد که نقطه مشترک مسئولیتهای او، از صندوق ضمانت صادرات تا منطقه ویژه اقتصادی لامرد، یک مفهوم کلیدی است: «توسعه از مسیر صادرات».
او معتقد است اقتصاد ایران، چه در شرایط تحریم و چه در فضای تعامل گستردهتر با اقتصاد جهانی، ناگزیر از تقویت زیرساختهای صادراتی، توسعه مسیرهای تجاری و استفاده حداکثری از ظرفیت مناطق ویژه اقتصادی است.
شاید به همین دلیل باشد که مأموریت امروز او در لامرد، تنها مدیریت یک منطقه صنعتی نیست؛ بلکه تلاش برای تبدیل یکی از مهمترین قطبهای اقتصادی جنوب کشور به سکوی پرتاب صادرات ایران در سالهای آینده است.
ویدیوی کامل مصاحبه با امیر برهانی نائینی را میتوانید در آپارات خبر فوری تماشا کنید.
