رهبر شهید انقلاب و سیاست خودکفایی/ فولاد، روایت یک اراده ملی

در روایت توسعه صنعتی ایران پس از انقلاب، صنعت فولاد جایگاهی فراتر از یک بخش تولیدی دارد. فولاد در واقع نماد یک تصمیم تاریخی بود: اینکه کشوری با منابع عظیم طبیعی و انسانی، می‌تواند ستون‌های صنعتی خود را بر زمین خود بنا کند. اگر دهه‌های پیش از انقلاب بیشتر به ایجاد زیرساخت‌های اولیه محدود می‌شد، پس از انقلاب، نگاه به فولاد به‌تدریج از یک پروژه صنعتی به یک راهبرد ملی برای استقلال اقتصادی تبدیل شد؛ راهبردی که با عبور از جنگ، تحریم و نوسانات اقتصادی، امروز به یکی از پایه‌های اصلی اقتصاد ایران بدل شده است.

در دهه‌های نخست پس از انقلاب، بسیاری از صنایع بزرگ کشور با چالش‌هایی جدی روبه‌رو بودند: جنگ تحمیلی، محدودیت‌های مالی، خروج شرکت‌های خارجی و اختلال در زنجیره‌های تأمین. در چنین شرایطی، حفظ و توسعه صنایع مادر به نوعی آزمون برای توان مدیریتی و اراده سیاسی نظام بدل شد. صنعت فولاد در همین بستر تاریخی رشد کرد؛ صنعتی که از یک ظرفیت محدود در دهه ۱۳۶۰، به یکی از بزرگ‌ترین زنجیره‌های صنعتی منطقه در دهه‌های اخیر تبدیل شده است.

در این مسیر، نگاه راهبردی به «صنایع پایه» اهمیت تعیین‌کننده‌ای داشت. در ادبیات توسعه صنعتی جمهوری اسلامی، فولاد همواره به عنوان موتور پیشران بخش‌های مختلف اقتصاد ــ از ساخت‌وساز و زیرساخت تا انرژی، حمل‌ونقل و صنایع دفاعی ــ شناخته شده است. بر همین اساس، سیاست توسعه ظرفیت تولید فولاد، ایجاد زنجیره کامل از معدن تا محصول نهایی و گسترش صنایع پایین‌دستی به‌تدریج در برنامه‌های کلان کشور جای گرفت؛ مسیری که ایران را از واردکننده فولاد به یکی از تولیدکنندگان مهم این محصول در منطقه تبدیل کرد.

در این میان، شرکت فولاد خوزستان یکی از نمونه‌های روشن این مسیر تاریخی است. این مجموعه که در سال‌های نخست پس از انقلاب پایه‌گذاری شد، امروز به یکی از مهم‌ترین تولیدکنندگان فولاد کشور و یکی از ستون‌های صنعتی جنوب ایران تبدیل شده است. نقش این شرکت تنها در تولید خلاصه نمی‌شود؛ فولاد خوزستان طی سال‌های گذشته به یکی از بازیگران مهم در صادرات فولاد، توسعه اشتغال صنعتی در خوزستان و شکل‌گیری زنجیره‌های صنعتی در جنوب کشور بدل شده است.

آنچه این مسیر را قابل تأمل می‌کند، استمرار یک نگاه راهبردی به صنعت در سطح کلان کشور است. در چهار دهه گذشته، توسعه صنایع مادر ــ به‌ویژه فولاد ــ همواره به عنوان یکی از ارکان استقلال اقتصادی مورد تأکید قرار گرفته است. این نگاه در سیاست‌های صنعتی، برنامه‌های توسعه و سرمایه‌گذاری‌های گسترده در زنجیره فولاد نمود یافته و موجب شده ایران امروز در میان تولیدکنندگان بزرگ فولاد جهان جای گیرد.

از این منظر، صنعت فولاد را می‌توان یکی از یادگارهای مهم دوران رهبری و زعامت رهبر شهید انقلاب، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای دانست؛ دوره‌ای که در آن، ایده «اتکای اقتصاد به ظرفیت‌های درونی» از یک شعار سیاسی به یک مسیر عملی در توسعه صنایع مادر تبدیل شد. در چنین روایتی، فولاد خوزستان تنها یک کارخانه نیست؛ بلکه نمادی از اراده‌ای است که می‌خواست اقتصاد ایران بر ستون‌های تولید ملی استوار شود.

امروز که صنعت فولاد به یکی از پایه‌های اقتصاد کشور بدل شده، نگاه به این مسیر تاریخی نشان می‌دهد که توسعه صنعتی تنها حاصل سرمایه و فناوری نیست؛ بلکه پیش از هر چیز، حاصل یک تصمیم سیاسی و یک اراده ملی است. فولاد ایران  و در میان آن فولاد خوزستان  بیش از آنکه صرفاً یک دستاورد صنعتی باشد، روایت ماندگار همان اراده است.