کدام دانشگاه های آمریکا در منطقه هدف مشروع حمله موشکی هستند؟

بر اساس قوانین بین‌المللی بشردوستانه از جمله پروتکل اول الحاقی به کنوانسیون‌های ژنو (1977)، حمله عمدی به مراکز آموزشی و دانشگاهی که فاقد کاربری نظامی باشند، «جنایت جنگی» محسوب می‌شود.

با این حال، رژیم آمریکا و اسرائیل در اقدامی خلاف تمام موازین حقوقی و اخلاقی، دست‌کم سه دانشگاه بزرگ ایران را در فاصله کوتاهی هدف حملات هوایی و موشکی خود قرار داده است.

حمله به دانشگاه علم و صنعت ایران در 8 فروردین 1405

در بامداد روز شنبه 8 فروردین 1405، جنگنده‌های رژیم آمریکایی-صهیونیستی ساختمان‌های آموزشی و پژوهشی دانشگاه علم و صنعت ایران را مورد اصابت قرار دادند.

روابط عمومی این دانشگاه اعلام کرد که این حمله باعث وارد آمدن خسارت جدی به ساختمان‌های تحقیقاتی و آموزشی شده است.

همچنین این حمله رعب و وحشت گسترده‌ای میان ساکنان اماکن مسکونی و تجاری مجاور و نیز بیماران بیمارستان نزدیک دانشگاه ایجاد کرد.

خوشبختانه این حمله تلفات جانی در پی نداشت، اما دانشگاه علم و صنعت ایران در بیانیه خود تأکید کرد که حمله به مراکز علمی و دانشگاهی مغایر با اصول انسانی و خلاف قوانین بین‌المللی است.

حمله به دانشگاه شهید بهشتی در 14 فروردین 1405

تنها شش روز پس از حمله به علم و صنعت، رژیم صهیونیستی با پشتیبانی آمریکا، دانشگاه شهید بهشتی تهران را هدف قرار داد.

در این حمله، ساختمان آزمایشگاهی برادران قاسمی که محل استقرار پژوهشکده لیزر و پلاسماست، مورد اصابت دو پرتابه قرار گرفت.

مجتمع خوابگاهی کوی خواهران نیز آسیب جدی دید و بسیاری از درب و پنجره‌ها شکسته شد. همچنین خسارت‌هایی به کوی برادران و ساختمان‌های مجاور وارد آمد.

نیروهای امدادی در محل حضور یافتند و خوشبختانه تلفات انسانی گزارش نشده است.

گزارش‌ها حاکی از آن است که پیش از این نیز چند ساختمان تحقیقاتی در پردیس فنی و مهندسی شهید عباسپور هدف حملات مشابه قرار گرفته بود.

حمله هوایی به دانشگاه صنعتی شریف امروز 17 فروردین 1405

سومین جنایت جنگی علیه نهاد علم در ایران، بامداد روز دوشنبه 17 فروردین 1405 علیه دانشگاه صنعتی شریف رقم خورد. در این حمله، مسجد دانشگاه شریف و همچنین پست گاز این دانشگاه هدف اصابت قرار گرفت.

بر اثر این حمله، محله شریف با قطعی موقت گاز روبه‌رو شد و محور خیابان آزادی به طور کامل مسدود گردید. شهردار منطقه 9 تهران نیز اصابت به پست گاز دانشگاه را تأیید کرد.

این حمله در حالی صورت گرفت که از ابتدای جنگ، دانشگاه‌های علم و صنعت و شهید بهشتی قبلاً هدف قرار گرفته بودند. خوشبختانه در این حمله نیز گزارشی از تلفات جانی منتشر نشده است.

همچنین در پی حمله صبح امروز، زیرساخت محاسباتی دانشگاه صنعتی شریف مورد اصابت قرار گرفت. طبق گزارش، ساختمان مرکز محاسبات و مرکز پردازنده گرافیکی (GPU) این دانشگاه که یکی از زیرساخت‌های مهم علمی کشور محسوب می‌شود، در این حمله آسیب دید و بخشی از تجهیزات پردازشی و آزمایشگاهی آن دچار خسارت شد.

در بازدید مسئولان از محل، مشخص شد که بخش‌هایی از ساختمان رازی و زیرساخت‌های مرتبط با سامانه‌های پردازشی و تجهیزات محاسباتی آسیب دیده‌اند و تیم‌های دانشگاه در حال بررسی میزان خسارت، ایمن‌سازی فضاها و برنامه‌ریزی برای بازگرداندن فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی هستند.

در جریان این حمله، بخشی از زیرساخت محاسباتی مبتنی بر هوش مصنوعی کشور که در قالب مرکز داده و سامانه‌های پردازش گرافیکی در دانشگاه صنعتی شریف فعالیت می‌کند، در محدوده آسیب قرار گرفت.

آمریکا در همسایگی ایران چه دارایی‌های دانشگاهی دارد؟

در حالی که ایالات متحده و رژیم صهیونیستی مراکز علمی ایران را هدف حملات مستقیم قرار داده‌اند، آمریکا طی دو دهه اخیر شبکه گسترده‌ای از دانشگاه‌های وابسته و معتبر خود را در کشورهای همسایه ایران ایجاد کرده است.

این دانشگاه‌ها در سه سطح کلی با ایالات متحده مرتبط هستند: نخست، دانشگاه‌هایی که به صورت شعبه مستقیم از دانشگاه مادر در آمریکا فعالیت می‌کنند و مدارک معتبر آمریکایی اعطا می‌کنند. دوم، دانشگاه‌هایی که توسط نهادهای رسمی اعتباربخشی در داخل ایالات متحده معتبر شناخته شده‌اند. سوم، دانشگاه‌هایی که با دانشگاه‌های تراز اول آمریکا همکاری راهبردی دارند.

در ادامه، مهم‌ترین این دارایی‌های آمریکایی به تفکیک کشور معرفی می‌شوند.

قطر؛ متمرکزترین حضور با شش شعبه مستقیم دانشگاه‌های آمریکا

قطر در «شهر آموزش» خود، میزبان شش شعبه مستقیم از دانشگاه‌های معتبر آمریکاست. این شعبه‌ها نه تنها الگو، بلکه مدیریت، اساتید و مدارک خود را از دانشگاه مادر در آمریکا دریافت می‌کنند.

این شش دانشگاه عبارتند از: دانشگاه نورث‌وسترن در قطر (Northwestern University in Qatar) در شهر دوحه، دانشگاه جرج‌تاون در قطر (Georgetown University in Qatar) در شهر دوحه، دانشگاه کارنگی ملون در قطر (Carnegie Mellon University in Qatar) در شهر دوحه، دانشگاه تگزاس ای اند ام در قطر (Texas A&M University at Qatar) در شهر دوحه، دانشگاه کامنولث ویرجینیا در قطر (Virginia Commonwealth University in Qatar) در شهر دوحه و کالج پزشکی وایل کرنل در قطر (Weill Cornell Medicine – Qatar) در شهر دوحه.

براساس گزارش‌های بین‌المللی، قطر بین سال‌های 2000 تا 2021 مبلغ 4.7 میلیارد دلار به دانشگاه‌های آمریکایی کمک کرده است. از زمان شروع ثبت‌نام‌ها تاکنون، مجموعاً 6.3 میلیارد دلار برای این منظور هزینه شده است.

دانشگاه جرج‌تاون در قطر در آوریل 2025 قرارداد خود را با بنیاد قطر برای 10 سال دیگر تمدید کرد. این شعبه از سال 2005 تاکنون بیش از 909 میلیون دلار از قطر کمک دریافت کرده است.

کالج پزشکی وایل کرنل در قطر نیز نزدیک به 1.8 میلیارد دلار کمک مالی از قطر دریافت کرده است.

امارات متحده عربی؛ چهار دانشگاه با اعتبار رسمی آمریکایی

امارات متحده عربی چهار دانشگاه دارد که در عنوان خود واژه «آمریکایی» را دارند و همگی توسط نهادهای رسمی اعتباربخشی در ایالات متحده معتبر شناخته شده‌اند.

دانشگاه آمریکایی شارجه (American University of Sharjah – AUS) در شهر شارجه از ژوئن 2004 توسط کمیسیون ایالت‌های میانه در آمریکا معتبر است. این کمیسیون مؤسساتی مانند دانشگاه پرینستون و دانشگاه جانز هاپکینز را نیز اعتباربخشی می‌کند.

دانشگاه آمریکایی دبی (American University in Dubai – AUD) در شهر دبی نیز به تازگی مشارکت خود را با دانشکده پزشکی پرلمن دانشگاه پنسیلوانیا (پن مدیسین) برای تأسیس اولین دانشکده پزشکی چهارساله به سبک آمریکایی در منطقه اعلام کرده است. این دانشکده قرار است در سال 2027 افتتاح شود.

دانشگاه آمریکایی رأس‌الخیمه (American University of Ras Al Khaimah – AURAK) در شهر رأس‌الخیمه و دانشگاه آمریکایی در امارات (American University in the Emirates – AUE) در شهر دبی نیز دارای اعتبار رسمی آمریکایی هستند.

علاوه بر این چهار دانشگاه، دانشگاه نیویورک ابوظبی (New York University Abu Dhabi – NYUAD) در شهر ابوظبی نیز به عنوان شعبه مستقیم دانشگاه نیویورک فعالیت می‌کند. در فوریه 2025، مدرسه بازرگانی استرن در این دانشگاه نخستین کلاس MBA خود را راه‌اندازی کرد.

کویت؛ دانشگاه آمریکایی با مشارکت رسمی دارتموث

دانشگاه آمریکایی کویت (American University of Kuwait – AUK) در شهر کویت در سال 2003 تأسیس شد. این دانشگاه از همان زمان با کالج دارتموث (Dartmouth College) از دانشگاه‌های آیوی لیگ آمریکا مشارکت راهبردی دارد.

این مشارکت در ژانویه 2025 تمدید شده است. بر اساس آن، دارتموث خدمات مشاوره‌ای در زمینه‌های مدیریتی، فنی و مهندسی و همچنین تبادل استاد و دانشجو ارائه می‌دهد.

برنامه‌های مهندسی این دانشگاه توسط کمیسیون اعتباربخشی مهندسی و فناوری (ABET) در آمریکا معتبر است. کالج کسب‌وکار آن نیز توسط AACSB معتبر شناخته شده است.

بحرین؛ دانشگاه آمریکایی با اعتبار WASC و همکاری با MIT

دانشگاه آمریکایی بحرین (American University of Bahrain – AUBH) در شهر الرفاع (نزدیک منامه) در سپتامبر 2019 فعالیت خود را آغاز کرد. در تاریخ 17 مارس 2023، این دانشگاه موفق به اخذ اعتبار رسمی از کمیسیون ارشد کالج‌ها و دانشگاه‌های غرب (WASC – WSCUC) در ایالات متحده شد.

WASC یکی از هفت نهاد اصلی اعتباربخشی در آمریکاست. این دانشگاه همچنین همکاری خود را با برنامه MISTI مؤسسه فناوری ماساچوست (MIT) ادامه می‌دهد.

این مشارکت که برای چهارمین سال متوالی ادامه یافته است، کارگاه‌های آموزشی انحصاری را برای دانشجویان دانشگاه در سراسر بحرین برگزار می‌کند.

عربستان سعودی؛ اولین شعبه مستقیم دانشگاه آمریکا در ریاض

عربستان سعودی در اکتبر 2025 مجوز تأسیس شعبه دانشگاه نیوهیون (University of New Haven – Riyadh Branch) از ایالت کنتیکت آمریکا را در شهر ریاض صادر کرد.

این دانشگاه اولین دانشگاه خارجی (و آمریکایی) است که مجوز تأسیس شعبه بین‌المللی در عربستان سعودی را دریافت کرده است.

شعبه ریاض قرار است در پاییز 2026 فعالیت خود را آغاز کند. در صورت بهره‌برداری کامل، این شعبه پذیرای 13,000 دانشجو خواهد بود و شامل سه دانشکده اصلی خواهد بود: کالج کسب‌وکار و نوآوری دیجیتال، کالج مهندسی و تولید پیشرفته، و کالج هنر و علوم کاربردی.

مستندات موجود نشان می‌دهد که ایالات متحده شبکه گسترده و آشکاری از دانشگاه‌های وابسته و معتبر خود را در همسایگی ایران ایجاد کرده است.

این دانشگاه‌ها یا شعبه مستقیم دانشگاه‌های آمریکا هستند (مانند قطر و عربستان)، یا توسط نهادهای رسمی آمریکا اعتباربخشی شده‌اند (مانند امارات و بحرین) و یا با دانشگاه‌های آیوی لیگ آمریکا همکاری راهبردی دارند (مانند کویت).

آنچه از بررسی دقیق میدان دانشگاهی کشورهای شورای همکاری خلیج‌فارس برمی‌آید، این است که ایالات متحده طی دو دهه گذشته، بدون هیچ سر و صدای رسانه‌ای، یکی از گسترده‌ترین شبکه‌های فرامرزی آموزش عالی خود را در همسایگی جمهوری اسلامی ایران ایجاد کرده است.

از شش شعبه مستقیم دانشگاه‌های تراز اول آمریکا در قلب شهر آموزش قطر گرفته تا چهار دانشگاه با نام و اعتبار رسمی آمریکایی در امارات و نیز مشارکت‌های راهبردی با دانشگاه‌های آیوی لیگ در کویت و بحرین، همگی حاکی از یک واقعیت انکارناپذیرند: آمریکا دارایی‌های علمی، فناورانه و نرم‌افزاری متعددی را در فاصله کمتر از چندصد کیلومتری مرزهای ایران مستقر کرده است.

این دارایی‌ها تنها به ساختمان‌های آموزشی محدود نمی‌شوند. بلکه شامل ابررایانه‌ها، مراکز داده، کلاسترهای پردازش گرافیکی (GPU) و زیرساخت‌های پیشرفته هوش مصنوعی هستند که برخی از آنها با مشارکت مستقیم شرکت‌های فناوری آمریکا مانند مایکروسافت، انویدیا و اوپن‌ای‌آی در حال ساخت یا بهره‌برداری هستند.

در شرایطی که حملات هوایی به دانشگاه‌های ایران با عنوان «اهداف نظامی» توجیه می‌شود، نمی‌توان حضور چنین مجموعه‌های عظیم علمی-فناوری آمریکایی در همسایگی را نادیده گرفت. این دانشگاه‌ها و زیرساخت‌های وابسته به آنها، به عنوان اهداف راهبردی و دارایی‌های ارزشمند فرامرزی ایالات متحده محسوب می‌شوند.