گام بزرگ برای پایان واردات موز به کشور/ آغاز کشت هزار هکتار با مشارکت بخش خصوصی در جاسک

معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهادکشاورزی هرمزگان در نخستین نشست برنامه‌ریزی توسعه موز در سواحل مکران، گفت: سالانه بیش از ۵۰۰ میلیون دلار ارز برای واردات موز از کشور خارج می‌شود و توسعه کشت این محصول در مناطق مستعد می‌تواند سهم قابل توجهی در کاهش این وابستگی داشته باشد.

مسعود گرگیج با اشاره به ظرفیت‌های اقلیمی سواحل مکران اظهار کرد: براساس برنامه‌ریزی‌های انجام شده، سواحل مکران در ۲ استان هرمزگان و سیستان وبلوچستان به‌عنوان مناطق هدف برای توسعه کشت موز و دیگر میوه‌های گرمسیری درنظر گرفته شده‌اند.

سواحل مکران؛ قطب آینده تولید میوه‌های گرمسیری

وی اظهار کرد: شرایط اقلیمی مناسب، دسترسی به منابع آب و امکان توسعه کشاورزی گلخانه‌ای و سایبانی از جمله مزیت‌هایی است که این منطقه را به یکی از کانون‌های مهم تولید محصولات گرمسیری در کشور تبدیل کرده است.

معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهادکشاورزی هرمزگان ادامه داد: با برنامه‌ریزی انجام شده و حمایت‌های انجام گرفته، زمینه برای حضور و سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در توسعه کشت موز در این مناطق فراهم شده است.

آغاز اجرای پروژه با مشارکت بخش خصوصی

گرگیج با اشاره به آغاز اجرای پروژه در شهرستان جاسک در شرق هرمزگان گفت: طرح توسعه کشت موز با استفاده از سیستم محیط سایبان در اراضی این شهرستان با همکاری شرکت ماهان و شرکت سهامی زراعی جگین آغاز شده است.

وی بیان کرد: استفاده از سامانه‌های نوین تولید و کشت سایبانی علاوه بر افزایش بهره‌وری، موجب پایداری تولید و کاهش آسیب‌های ناشی از شرایط نامساعد اقلیمی می‌شود.

معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهادکشاورزی هرمزگان تصریح کرد: این طرحی است که با هدف افزایش تولید داخلی این محصول گرمسیری، کاهش وابستگی به واردات و ایجاد اشتغال پایدار در منطقه در حال اجرا است.

پیش‌بینی تولید سالانه ۴۰ هزار تن موز

به گفته این مقام مسئول، با تکمیل این طرح در سطح یک‌هزار هکتار، پیش‌بینی می‌شود سالانه حدود ۴۰ هزار تن موز در این منطقه تولید شود که می‌تواند سهم قابل توجهی در تأمین نیاز بازار داخلی داشته باشد.

اشتغالزایی برای ۵ هزار نفر

گرگیج همچنین با تاکید بر آثار اقتصادی و اجتماعی اجرای این طرح گفت: توسعه کشت موز در سواحل مکران علاوه بر افزایش تولید محصولات کشاورزی، زمینه اشتغال مستقیم برای حدود پنج هزار نفر را در منطقه فراهم می‌کند.

وی ابراز امیدواری کرد: با ادامه حمایت‌ها و جذب سرمایه‌گذاری‌های بیشتر، سواحل مکران در سال‌های آینده به یکی از قطب‌های مهم تولید موز و سایر میوه‌های گرمسیری کشور تبدیل شود.

تاریخچه و ویژگی‌های گیاه موز

موز یکی از قدیمی‌ترین گیاهان کشت‌شده در جهان است که خاستگاه اصلی آن را مناطق گرم و مرطوب جنوب‌شرق آسیا، به‌ویژه هند و مالزی، می‌دانند.

شواهد تاریخی نشان می‌دهد که این میوه حدود چهار هزار سال پیش در هند کشت می‌شده است؛ در قرن پانزدهم میلادی، پرتغالی‌ها موز را از سواحل گینه در غرب آفریقا به جزایر قناری بردند و اندکی بعد، میسیونرهای اسپانیایی آن را به مناطق حاره‌ای قاره آمریکا منتقل کردند. امروز موز در بیشتر نواحی گرمسیری جهان، از آمریکای مرکزی تا آفریقا و جنوب شرق آسیا، به‌صورت گسترده کشت می‌شود.

موز دارای گونه‌ها و ارقام متعددی است؛ برخی از آن‌ها درشت و مخصوص مصرف خام (موز دسر) و برخی دیگر ریزتر یا کم‌شیرین‌تر هستند که معمولا پس از پخت مصرف می‌شوند (موز پختنی یا «پلاتان»).

در کشورهای استوایی، موز پخته‌شده یکی از غذاهای اصلی محسوب می‌شود و معمولا همراه با برنج یا لوبیا مصرف می‌شود؛ در آمریکای لاتین نیز ورقه‌ورقه‌کردن و خشک‌کردن موز در آفتاب یا تولید چیپس موز رواج دارد.

از نظر تغذیه‌ای، موز میوه‌ای بسیار ارزشمند است، این میوه سرشار از پتاسیم، منیزیم، فیبر غذایی و ویتامین‌های B۶، C و A است؛ همچنین مقدار چربی و سدیم آن بسیار کم بوده و به همین دلیل، مصرف آن در تنظیم فشار خون و تقویت انرژی روزانه موثر است.

در طب سنتی ایران نیز موز به‌عنوان میوه‌ای مقوی، ملین و خون‌ساز شناخته می‌شود که برای کودکان و سالمندان غذایی مفید به شمار می‌آید.

گیاه موز در واقع درخت نیست، بلکه گیاهی علفی و چندساله با ساقه‌ای کاذب است که از غلاف برگ‌ها تشکیل شده است؛ هر بوته معمولا در مدت حدود یک سال به بار می‌نشیند و پس از برداشت خوشه، ساقه مادری خشک می‌شود.

تکثیر این گیاه از طریق پاجوش‌هایی انجام می‌شود که در پای بوته مادر رشد می‌کنند؛ هر بوته در طول سال بین ۱۵ تا ۲۰ پاجوش تولید می‌کند که نمونه‌های قوی‌تر و حدود یک‌متری برای کاشت جدید انتخاب می‌شوند.

استان هرمزگان باتوجه به شرایط آب و هوایی و اقلیمی، مستعد کشت و توسعه میوه‌های گرمسیری داخلی و خارجی است؛ در همین راستا، طرحی نو با عنوان شهر میوه‌های گرمسیری در این استان آغاز شده تا تحول بزرگی در الگوی کشاورزی و تولیدات باغی رقم بخورد.

در حال حاضر وسعت زمین‌های زراعی، باغی و محصولات سبزی و صیفی خارج از فصل کشاورزی استان هرمزگان افزون‌بر ۱۶۱ هزار هکتار با تولید سالانه افزون‌بر سه میلیون و ۹۵۰ تن محصول است که ۸۰ هزار هکتار آن با تولید ۹۴۰ هزار تن را باغات و نخیلات تشکیل می‌دهند.