به مناسبت روز جهانی تئاتر؛ نقش زنان در تئاتر جهان و ایران را بررسی کردیم؛

زنان در تئاترهای یونان و روم نقشی نداشتند/ اولین زن بازیگر در زمان ساسانیان توسط شاه کشته شد


7 فروردین 1398 - 16:14
filemanager/6/clare-burt-28ada-harris29-claire-machin-28violet29-in-cft27s-flowers-for-mrs-harris
اولین زن نمایشگر ایرانی که نام او به جا مانده از زمان ساسانیان است که آزاده رومی نام داشته و خنیاگر بهرام گور بوده‌است.

حسین نیازبخش-  امروز هفتم فرودین، روز جهانی تئاتر است. تاریخ تئاتر برمی‌گردد به 532 قبل از میلاد مسیح  و کشور یونان. زنان در آن زمان نمی‌توانستند در جلوی صحنه حضور پیدا کنند. نقش زنان را هم مردان با تغییر چهره و صدا بازی می‌کردند.

با حمله رومی‌ها به یونان، هنر تئاتر هم به این کشور انتقال یافت. رومی‌ها هم مانند یونانیان سختگیر بودند و به زنان اجازه نمی‌دادند در صحنه تئاتر حضور پیدا کنند. البته این جریان ادامه پیدا نکرد و در نهایت، برخی در نمایشنامه نویسان و کارگردانان رومی بعضی نقش‌های محدود را به زنان دادند.

بسیاری گمان دارند که تئاتر در قرون وسطی رواج نداشته است. اما در این دوره، تئاتر در بسیاری از فرهنگهای اروپایی رواج داشته است، هر چند زنان نقش زیادی در تئاترهای قرون وسطایی نداشتند.

اولین نویسنده ای که نقشی جدی به یک زن در قرون وسطی داد، کارگردان و نویسنده ای آلمانی به نام "هروثویثا Hrothsvitha " بود. او نقشهای جدی تری را به زنان داد و اولین نمایشنامه نویسی شد که به زنان توجه ویژه ای پیدا کرد.

در قرن 17 نقش زنان در تئاتر دچار تحولی عمیق شد. در ابتدای این قرن، اپرا به وجود آمد و زنان نقش ویژه ای را در آن ایفا کردند. آواز خواندن زنان در این نمایش‌ها باعث خشم و ناراحتی کلیسا شد و این نهاد در ابتدا اجرای چنین نمایشهایی را ممنوع کرد. در همین حول و حوش، زنی انگلیسی به نام "آفرا بن" شروع به نمایشنامه نویسی کرد و خود نیز به بازیگر اصلی نمایشنامه هایش تبدیل شد.

پس از این، نقش بازیگران زن در تئاتر جدی‌تر و جدی‌تر شد. قدرت زنان در تئاتر تاجایی پیش رفت که گاه نقش مردان را هم ایفا می‌نمودند(کاری که در زمان یونان بالعکسش مرسوم بود).

در قرن نوزدهم و با شروع تئاتر مدرن نقش زنان در این هنر بیشتر و بیشتر شد. حالا زنان تبدیل به اصلی ترین عنصر جذب مخاطب شده بودند. بسیاری از کارگردانان و نویسندگان برای جذب مخاطب از زنان زیبا و لوند به عنوان نقش اصلی استفاده می‌کردند تا بتوانند عشاق او را به سالن کشیده و آنها را مجبور به خریدن بلیط کنند.

این امر مدتی بعد تبدیل به سنت شد. به طور مثال در سالن تئاتر "ویکتورین ارا برلسکوئه  Victorian-era Burlesque " زنان به طور کامل نقشها را به عهده گرفتند. حتی نقشهای مردان هم به آنان سپرده شد. به این صورت، زنان توانستند در طول مدتی کوتاه بزرگترین ستارگان این تئاتر شده و این سالن هم به یکی از پرمخاطب ترین سالنهای جهان تبدیل شد.

در قرن نوزدهم، نقش زنان در تئاتر دچار تحولی عمیق شد. آنها اکنون مانند مردان نقشهای گوناگون و گاه خارج از کلیشه های زنان را برعهده می‌گرفتند. بازی کردن شخصیت های دیوانه و آزاد و رها، مست و حتی یاغی و پوشیدن لباسهای عجیب باعث شد زنان  بسیاری از هنجارهای جنسیتی قرن نوزدهمی را بشکنند. هر چند این اتفاق، باعث شد زنان آزار بسیاری ببینند اما این یک گام مهمی برای زنان بود؛ زیرا این امر باعث شد که زنان از بسیاری از محدودیتهای اجتماعی فراتر روند.

زنان در تاریخ تئاتر ایران

طبق گزارش‌های تاریخی اولین زن نمایشگر ایرانی که نام او به جا مانده از زمان ساسانیان است که آزاده رومی نام داشته و خنیاگر بهرام گور بوده‌است. او نقّالی موسیقایی انجام می‌داده و به دلیل سرزنش بهرام گور برای کشتن بیرحمانه جانوران، در شکار به دست او کشته شد.

با این حال، زنان در تئاتر معاصر کم کم نقشی ایفا کردند. نخستین تماشاخانه ایران در ۱۳۰۳ه‍. ق[۱۲۶۳ه‍.ش] افتتاح شد، اما هنر تئاتر در ایران، هنری کاملاً مردانه بود، زیرا نه تنها زنان نمی‌توانستند در صحنه تئاتر ظاهر شوند و مردان ایفاگر نقشهای آنان بودند، بلکه حتی اجازه حضور در تماشاخانه و مشاهده تئاتر را نیز نداشتند. با این حال، در دوره اول مجلس شورای ملی، تنی چند از زنان علاقه‌مندی خود را به هنر تئاتر به عنوان یک عمل اجتماعی هدفمند آشکار کردند. مثلاً «تاج ماه آفاق الدوله»، نمایشنامه «نادرشاه» نوشته نریمان نریمانف را از ترکی به فارسی ترجمه کرد و در سال ۱۲۸۵ه‍. ش/۱۹۰۷م، با عنوان «نامه نادری» در تهران به چاپ رساند.

با این حال، حضور زنان در عرصه تئاتر چه به عنوان بازیگر و چه حتی تماشاگر ممنوع باقی‌ماند تا سال ۱۲۹۵ هجری شمسی که سیدعلی نصر از وزارت معارف مجوز احداث کمدی ایران را گرفت و در گراند هتل نمایش کمدی را به صحنه برد. در این مکان به مدت ۱۰ سال بازیگران زن ارمنی، ترک و یهودی بازی می‌کردند. پس از این بود که کم کم زنان مسلمان هم وارد صحنه تئاتر شدند و توانستند همپای مردان در اجرای این هنر باستانی نقش ایفا کنند. 

اولین زن نمایشگر ایرانی که نام او به جا مانده از زمان ساسانیان است که آزاده رومی نام داشته و خنیاگر بهرام گور بوده‌است.

پایگاه خبری خبر فوری (khabarfoori.com)

filemanager/6/clare-burt-28ada-harris29-claire-machin-28violet29-in-cft27s-flowers-for-mrs-harris
7 فروردین 1398 - 16:14

حسین نیازبخش-  امروز هفتم فرودین، روز جهانی تئاتر است. تاریخ تئاتر برمی‌گردد به 532 قبل از میلاد مسیح  و کشور یونان. زنان در آن زمان نمی‌توانستند در جلوی صحنه حضور پیدا کنند. نقش زنان را هم مردان با تغییر چهره و صدا بازی می‌کردند.

با حمله رومی‌ها به یونان، هنر تئاتر هم به این کشور انتقال یافت. رومی‌ها هم مانند یونانیان سختگیر بودند و به زنان اجازه نمی‌دادند در صحنه تئاتر حضور پیدا کنند. البته این جریان ادامه پیدا نکرد و در نهایت، برخی در نمایشنامه نویسان و کارگردانان رومی بعضی نقش‌های محدود را به زنان دادند.

بسیاری گمان دارند که تئاتر در قرون وسطی رواج نداشته است. اما در این دوره، تئاتر در بسیاری از فرهنگهای اروپایی رواج داشته است، هر چند زنان نقش زیادی در تئاترهای قرون وسطایی نداشتند.

اولین نویسنده ای که نقشی جدی به یک زن در قرون وسطی داد، کارگردان و نویسنده ای آلمانی به نام "هروثویثا Hrothsvitha " بود. او نقشهای جدی تری را به زنان داد و اولین نمایشنامه نویسی شد که به زنان توجه ویژه ای پیدا کرد.

در قرن 17 نقش زنان در تئاتر دچار تحولی عمیق شد. در ابتدای این قرن، اپرا به وجود آمد و زنان نقش ویژه ای را در آن ایفا کردند. آواز خواندن زنان در این نمایش‌ها باعث خشم و ناراحتی کلیسا شد و این نهاد در ابتدا اجرای چنین نمایشهایی را ممنوع کرد. در همین حول و حوش، زنی انگلیسی به نام "آفرا بن" شروع به نمایشنامه نویسی کرد و خود نیز به بازیگر اصلی نمایشنامه هایش تبدیل شد.

پس از این، نقش بازیگران زن در تئاتر جدی‌تر و جدی‌تر شد. قدرت زنان در تئاتر تاجایی پیش رفت که گاه نقش مردان را هم ایفا می‌نمودند(کاری که در زمان یونان بالعکسش مرسوم بود).

در قرن نوزدهم و با شروع تئاتر مدرن نقش زنان در این هنر بیشتر و بیشتر شد. حالا زنان تبدیل به اصلی ترین عنصر جذب مخاطب شده بودند. بسیاری از کارگردانان و نویسندگان برای جذب مخاطب از زنان زیبا و لوند به عنوان نقش اصلی استفاده می‌کردند تا بتوانند عشاق او را به سالن کشیده و آنها را مجبور به خریدن بلیط کنند.

این امر مدتی بعد تبدیل به سنت شد. به طور مثال در سالن تئاتر "ویکتورین ارا برلسکوئه  Victorian-era Burlesque " زنان به طور کامل نقشها را به عهده گرفتند. حتی نقشهای مردان هم به آنان سپرده شد. به این صورت، زنان توانستند در طول مدتی کوتاه بزرگترین ستارگان این تئاتر شده و این سالن هم به یکی از پرمخاطب ترین سالنهای جهان تبدیل شد.

در قرن نوزدهم، نقش زنان در تئاتر دچار تحولی عمیق شد. آنها اکنون مانند مردان نقشهای گوناگون و گاه خارج از کلیشه های زنان را برعهده می‌گرفتند. بازی کردن شخصیت های دیوانه و آزاد و رها، مست و حتی یاغی و پوشیدن لباسهای عجیب باعث شد زنان  بسیاری از هنجارهای جنسیتی قرن نوزدهمی را بشکنند. هر چند این اتفاق، باعث شد زنان آزار بسیاری ببینند اما این یک گام مهمی برای زنان بود؛ زیرا این امر باعث شد که زنان از بسیاری از محدودیتهای اجتماعی فراتر روند.

زنان در تاریخ تئاتر ایران

طبق گزارش‌های تاریخی اولین زن نمایشگر ایرانی که نام او به جا مانده از زمان ساسانیان است که آزاده رومی نام داشته و خنیاگر بهرام گور بوده‌است. او نقّالی موسیقایی انجام می‌داده و به دلیل سرزنش بهرام گور برای کشتن بیرحمانه جانوران، در شکار به دست او کشته شد.

با این حال، زنان در تئاتر معاصر کم کم نقشی ایفا کردند. نخستین تماشاخانه ایران در ۱۳۰۳ه‍. ق[۱۲۶۳ه‍.ش] افتتاح شد، اما هنر تئاتر در ایران، هنری کاملاً مردانه بود، زیرا نه تنها زنان نمی‌توانستند در صحنه تئاتر ظاهر شوند و مردان ایفاگر نقشهای آنان بودند، بلکه حتی اجازه حضور در تماشاخانه و مشاهده تئاتر را نیز نداشتند. با این حال، در دوره اول مجلس شورای ملی، تنی چند از زنان علاقه‌مندی خود را به هنر تئاتر به عنوان یک عمل اجتماعی هدفمند آشکار کردند. مثلاً «تاج ماه آفاق الدوله»، نمایشنامه «نادرشاه» نوشته نریمان نریمانف را از ترکی به فارسی ترجمه کرد و در سال ۱۲۸۵ه‍. ش/۱۹۰۷م، با عنوان «نامه نادری» در تهران به چاپ رساند.

با این حال، حضور زنان در عرصه تئاتر چه به عنوان بازیگر و چه حتی تماشاگر ممنوع باقی‌ماند تا سال ۱۲۹۵ هجری شمسی که سیدعلی نصر از وزارت معارف مجوز احداث کمدی ایران را گرفت و در گراند هتل نمایش کمدی را به صحنه برد. در این مکان به مدت ۱۰ سال بازیگران زن ارمنی، ترک و یهودی بازی می‌کردند. پس از این بود که کم کم زنان مسلمان هم وارد صحنه تئاتر شدند و توانستند همپای مردان در اجرای این هنر باستانی نقش ایفا کنند. 

آدرس خبرفوری در پیام‌رسان گپgap.im/akhbarefori


38

نظرات
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما پس از تایید توسط مدیر سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت و افترا باشند منتشر نخواهند شد.
  • پیام هایی که غیر از زبان پارسی یا غیر مرتبط باشند منتشر نخواهد شد.
خبر فوری در شبکه های اجتماعی
khabarfoori in social networks
;
پیشنهاد ما
تعدد احزاب نشان دهنده روحیه استبداد زدگی است/ مسیح علی‌نژاد زبان گویای جامعه زنان نیست/ لزوم نگرش جنسیتی برای حل آسیب‌های اجتماعی
روایت خبرفوری از زندگی‌هایی که به گل نشستند/ «او» که آمد، انگار آخرالزمان شد
واکنش هادی غفاری به صحبت‌های جنجالی سعید قاسمی/ امثال ایشان خاله خرسه‌هایی هستند که انقلاب را به زیر می‌کشند/ به مردم بگوید زمان جنگ کجا بوده؟
شعارهای دولت در زمینه زنان قابلیت اجرا نداشت/ آقای روحانی در شرایط یاس مفرط کار را بر عهده گرفت/ دولت باور و اعتقاد قلبی به مشارکت زنان نداشت/ انتخاب خانم ابتکار برای حفظ دوز اصلاح‌طلبی کابینه بود
مروی: سال 53 یک حالت عاطفی بین من و آقای رئیسی به وجود آمد/ آقای رئیسی اگر اراده می‌کرد، از راه قانونی می‌توانست خانه آنچنانی داشته باشد اما...
ما حتی به بیت رهبری هم پیامک ارسال کردیم/ کجای قانون پیام دادن را جرم تلقی کرده است؟ / وقتی کارد به استخوان مردم برسد، فعالیت‌هایمان را عمومی می‌کنیم
اروپا در انتخاب بین ایران و آمریکا مردد است/ اینستکس جدی‌ترین اقدام اروپا جهت حمایت از برجام بود/ آیا در سال جاری برجام از بین می‌رود؟