جستاری در مفهوم «سلام» و ارتباط آن با سرزمین ظهور امام زمان(عج) / رمزگشایی مفهوم «سلام» در کلام امام باقر(ع)


11 فروردین 1396 - 09:28
58dd5ccc34649_58dd5ccc34668

 موضوع سلامتی و امنیت در قالب نعمات بهشتی توسط خداوند متعال از معارفی است که در آیات قرآن و روایات اهل عترت(ع) بدان اشاره شده است. طرح این مباحث در منابع اسلامی(قرآن و عترت) علاوه بر اینکه زندگی انسان را هدفمند می‎کند، نوید آینده‎ای خالی از ظلم و استبداد و تاریکی را به بشریت می‎دهد؛ حال به طور مصداقی به یکی از این مفاهیم نویدبخش که در قرآن و روایات با عنوان «سلام» از آن یاد شده است می‎پردازیم.

روزی راوی می‎گوید از امام صادق(ع) درباره معنای سلام بر رسول‎الله(ص) پرسیدم. حضرت فرمودند هنگامی که خداوند تبارک و تعالی پیامبرش و وصی پیامبرش و دختر پیامبرش و دو فرزند و جمیع امامان(ع) و نیز شیعیان‎شان را خلق کرد، از آنها میثاق گرفت و اینکه صبر پیشه کنند، و ایستادگی کنند و مرزها را نگهداری و تقوای الهی کنند؛ وَ أَنْ یَصْبِرُوا وَ یُصَابِرُوا وَ یُرَابِطُوا وَ أَنْ یَتَّقُوا اللَّه‏» و بعد فرمودند در این راستا به آنها وعده داد زمین مبارک و حرم امن را تسلیمشان کند و ایشان را از دشمنشان  و هم از آفات زمین‏ آسوده کند، همان زمینی که خدا آن را تبدیل به سلام کرده است و سالم نگه می‎دارد برای شما آنچه در آن است و لکه‎ای در آن نیست، یعنى ستیزه‌‏اى از دشمن در آن نماند و این که در آن باشد هر چه را بخواهند و دوست دارند؛ وَعَدَهُمْ أَنْ یُسَلِّمَ لَهُمُ الْأَرْضَ الْمُبَارَکَةَ وَ الْحَرَمَ الْآمِن...‏» مفاهیم «زمین مبارک»، «حرم امن»، «آسودگی از دشمنان»، «عدم ستیزگی دشمن» از مفاهیم اصلی این بخش از روایت است که امام صادق(ع) به آن اشاره فرمودند.

آیا تمام این مصادیق نشانگر دوران ظهور امام زمان (عجل ‌الله تعالی فرجه) نمی‎تواند باشد؟ در حدیث دیگری امام صادق(ع) فرمودند: قائم ما هم غیبتش طولانى می‎شود تا آنکه حق آشکار شود و نور ایمان از زنگار ارتداد شیعیانى که داراى سرشت پلید هستند پاک شود به طورى که اگر آنها احساس کنند در ایام ظهور مهدى مؤمنین با اخلاص از «تمکین» و «امنیت» آن زمان بهره‌‏مند خواهند بود، به واسطه نفاقى که دارند، به وحشت مى‏‌افتند. (بحار، ج51، ص488)

همچنین امام حسین (علیه‌السلام) در خطبه‎ای به اصحاب خود روز عاشورا درباره ویژگی دوران ظهور فرمود: به قدرى برکت از آسمان بزمین نازل مى‌‏شود که شاخه درخت از زیادى میوه مى‏‌شکند! میوه زمستانى در تابستان و میوه تابستانى در زمستان خورده مى‏شود.»

مفاهیم عصر ظهور حاکی از تغییرات قوانین است

نکته قابل توجه در روایت اول این بود که امام صادق(ع) از آن دوران به نام «تبدیل زمین» به محیطی به نام «سلام» و «امنیت» یاد کردند و بر اساس آنچه در وصف آن دوران در احادیث می‎بینیم، گویی این تبدیل زمین همراه با تغییراتی در نظام قوانین فیزیک عالم همراه خواهد بود وگرنه اینکه درختان در غیر فصل‎شان میوه می‎دهند با قوانین فعلی سازگار نیست.

در ادامه امام صادق(ع) فرمودند: «وَ أَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى جَمِیعِ الْأَئِمَّةِ وَ شِیعَتِهِمُ الْمِیثَاقَ بِذَلِک‏ إِنَّمَا السَّلَامُ عَلَیْهِ تَذْکِرَةُ نَفْسِ الْمِیثَاقِ وَ تَجْدِیدٌ لَهُ عَلَى اللَّهِ لَعَلَّهُ أَنْ یُعَجِّلَهُ جَلَّ وَ عَزَّ وَ یُعَجِّلَ السَّلَامَ لَکُمْ بِجَمِیعِ مَا فِیهِ؛ و پیامبر(ص) از همه امامان و شیعیانشان این پیمان را گرفت و سلام بر آن حضرت یادآورى این پیمان و تجدید آنست بر خداوند (تا خدا فرستادن سلام را بر آن حضرت تجدید کند) و تا شاید خداى جل و عز در رسیدن وقت این پیمان تعجیل کند و سلامت و سازش را با تمام آنچه در پیمان بود، براى شما بشتاب آماده کند.»

خداوند در سلام نماز ما را یادآور عهدمان می‌کند
بنابراین وعده‎ای است که خداوند متعال در هر نمازی ما را به واسطه سلام بر رسول گرامی اسلام(ص) نسبت به آن آگاه می‎کند و این نشان از اهمیت دادن به دوران ظهور امام زمان(عج) و استقرار امنیت و سلام در آن سرزمین است. بنابراین مفهوم سلام یعنی یادآوری و تجدید میثاقی که خداوند شیعیان اهل عترت(ع) را به آن وعده داده بود که همان برقراری سلام و امنیت در روی زمین است.

از این منظر ماجرای سفارش رسول گرامی اسلام(ص) به جابر بن عبدالله انصاری نسبت به سلام بر امام محمدباقر(ع) جالب توجه می‎شود. امام صادق(ع) در روایتی فرمودند: روزی رسول گرامی اسلام(ص) به جابر فرمود ای جابر تو زنده باقی خواهی ماند تا اینکه فرزندم محمد بن علی بن الحسین(ع) که در تورات نامش باقر است را ملاقات کنی؛ پس زمانی که او را دیدی، سلام من را به او برسان.

این ماجرا گذشت تا اینکه روز موعد فرا رسید. جابر که حضرت را در کودکی ملاقات کرد گفت: جانم به فدایت ای فرزند رسول خدا. پیامبر(ص) به تو سلام رساند. امام صادق(ع) فرمودند از چشمان پدرم اشک جاری شد سپس فرمود: ای جابر بر پدرم رسول الله(ص) سلام باد تا زمانیکه آسمان‎ها و زمین برپاست. همچنین بر تو سلام باد.

در واقع رسول گرامی اسلام(ص) آن عهد و میثاقی که هنگام خلقت شیعیان از آنها گرفته بودند و آن برپایی سرزمین بهشت‎گونه دوران ظهور امام زمان(عج) است را در قالب این ماجرا مجدد یادآور شدند. امام باقر(ع) نیز در بیانی بسیار زیبا فرمودند سلام بر سول‎الله(ص) باد تا زمانی که آسمانها وزمین پابرجاست.

آیه‌ای که نشان از بهشتی قبل از بهشت قیامت است
برای فهم و تطبیق بیشتر ماجرای سلام رسول خدا(ص) بر امام باقر(ع) و ارتباطش با حدیث امام صادق(ع) مبنی بر برپایی سرزمینی امن و عاری از دشمنی و کدورت به آیه‎108 سوره هود و رایت ذیل آن اشاره می‎کنیم.  خداوند در این آیه می‎فرماید: «وَ أَمَّا الَّذینَ سُعِدُوا فَفِی الْجَنَّةِ خالِدینَ فیها ما دامَتِ السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ إِلاَّ ما شاءَ رَبُّکَ عَطاءً غَیْرَ مَجْذُوذٍ؛ و اما کسانى که نیکبخت شده‏‌اند، تا آسمان‎ها و زمین برجاست، در بهشت جاودانند، مگر آنچه پروردگارت بخواهد. [که این‏] بخششى است که بریدنى نیست.»

اولین نکته در این آیه است که خداوند از بهشتی یاد می‎کند که تا زمان آسمانها و زمین پابرجاست؛ بنابراین منظور نمی‎تواند صرفاً بهشت بعد از قیامت باشد زیرا می‎دانیم بر اساس آیات قرآن تا قبل از بهشتِ بعد از قیامت آسمان و زمینی باقی نمی‎ماند. «إِذَا السَّماءُ انْشَقَّت؛ هنگامی که آسمان شکافته شود».«إِذَا الشَّمْسُ کُوِّرَت؛ هنگامی که آفتاب تیره می‎شود‏» و «اقْتَرَبَتِ‏ السَّاعَةُ وَ انْشَقَّ الْقَمَرُ؛ قیامت نزدیک شد و ماه شکافته شد.» حاکی از دگرگونی و نابودی نظم فعلی عالم در آستانه قیامت است.

اما در روایت ذیل این آیه محدوده این بهشت را تا حدودی مشخص کرده‎اند. در تفسیر قمی آمده است: «وَ أَمَّا الَّذِینَ‏ سُعِدُوا فَفِی‏ الْجَنَّةِ خالِدِینَ‏ فِیها یَعْنِی فِی جِنَانِ الدُّنْیَا الَّتِی تَنْقُلُ إِلَیْهَا أَرْوَاحُ الْمُؤْمِنِینَ‏ما دامَتِ‏ السَّماواتُ‏ وَ الْأَرْضُإِلَّا ما شاءَ رَبُّکَ‏ عَطاءً غَیْرَ مَجْذُوذٍ یَعْنِی غَیْرَ مَقْطُوعٍ مِنْ نَعِیمِ الْآخِرَةِ فِی الْجَنَّةِ یَکُونُ مُتَّصِلًا بِهِ».

منظور از «اما کسانى که نیکبخت شده‏‌اند، در بهشت جاودانند» یعنی در بهشت‎های دنیایی که ارواح مؤمنین در آن منتقل می‏شوند جاودانند. منظور از «تا آسمان‎ها و زمین برجاست، [در بهشت جاودانند، مگر آنچه پروردگارت بخواهد. [که این‏] بخششى است که بریدنى نیست]» یعنی (آن عطای خداوندی در بهشت‌های دنیایی)، از نعمت‏های بهشتی که متصل به نعمت‎های آخرتی است سوا نیست.

قبل از بهشت قیامتی، بهشتی در پهنای آسمانها و زمین است
 
بنابراین می‎توان نتیجه گرفت قبل از بهشت‎های آخرتی بهشتی در محدوده زمین برقرار می‎شود که ویژگی آن طبق فرموده امام صادق(ع) با عناوین «سلام»، «زمین مبارک»، «حرم امن»، «آسودگی از دشمنان»، «عدم ستیزگی دشمن» نامگذاری شده است که به اعتقاد شعیان این مصادیق در دوران ظهور امام زمان (عجل ‌الله تعالی فرجه) به وقوع خواهد پیوست و این رمزی بود که رسول گرامی اسلام(ص)، امام باقر و امام صادق (علیهماالسلام) در قالب مفهوم «سلام» به شیعیان آموختند. بنابراین همان طور که بیان شد، رواج چنین تفکری در شیعیان علاوه بر اینکه زندگی انسان را هدفمند می‎کند، نوید آینده‎ای خالی از ظلم و استبدا و تاریکی را به بشریت می‎دهد تا با امید بیشتری به ادامه حیات بپردازند. بنابراین در دعای ندبه می‎خوانیم: «بنفْسی انْت امْنیه شایق یتمنی منْ موْمن؛ جانم به قربانت، ای آرزوی هر مشتاقی از مؤمنین که آرزویت کنند»

 

پایگاه خبری خبر فوری (khabarfoori.com)

58dd5ccc34649_58dd5ccc34668
11 فروردین 1396 - 09:28

 موضوع سلامتی و امنیت در قالب نعمات بهشتی توسط خداوند متعال از معارفی است که در آیات قرآن و روایات اهل عترت(ع) بدان اشاره شده است. طرح این مباحث در منابع اسلامی(قرآن و عترت) علاوه بر اینکه زندگی انسان را هدفمند می‎کند، نوید آینده‎ای خالی از ظلم و استبداد و تاریکی را به بشریت می‎دهد؛ حال به طور مصداقی به یکی از این مفاهیم نویدبخش که در قرآن و روایات با عنوان «سلام» از آن یاد شده است می‎پردازیم.

روزی راوی می‎گوید از امام صادق(ع) درباره معنای سلام بر رسول‎الله(ص) پرسیدم. حضرت فرمودند هنگامی که خداوند تبارک و تعالی پیامبرش و وصی پیامبرش و دختر پیامبرش و دو فرزند و جمیع امامان(ع) و نیز شیعیان‎شان را خلق کرد، از آنها میثاق گرفت و اینکه صبر پیشه کنند، و ایستادگی کنند و مرزها را نگهداری و تقوای الهی کنند؛ وَ أَنْ یَصْبِرُوا وَ یُصَابِرُوا وَ یُرَابِطُوا وَ أَنْ یَتَّقُوا اللَّه‏» و بعد فرمودند در این راستا به آنها وعده داد زمین مبارک و حرم امن را تسلیمشان کند و ایشان را از دشمنشان  و هم از آفات زمین‏ آسوده کند، همان زمینی که خدا آن را تبدیل به سلام کرده است و سالم نگه می‎دارد برای شما آنچه در آن است و لکه‎ای در آن نیست، یعنى ستیزه‌‏اى از دشمن در آن نماند و این که در آن باشد هر چه را بخواهند و دوست دارند؛ وَعَدَهُمْ أَنْ یُسَلِّمَ لَهُمُ الْأَرْضَ الْمُبَارَکَةَ وَ الْحَرَمَ الْآمِن...‏» مفاهیم «زمین مبارک»، «حرم امن»، «آسودگی از دشمنان»، «عدم ستیزگی دشمن» از مفاهیم اصلی این بخش از روایت است که امام صادق(ع) به آن اشاره فرمودند.

آیا تمام این مصادیق نشانگر دوران ظهور امام زمان (عجل ‌الله تعالی فرجه) نمی‎تواند باشد؟ در حدیث دیگری امام صادق(ع) فرمودند: قائم ما هم غیبتش طولانى می‎شود تا آنکه حق آشکار شود و نور ایمان از زنگار ارتداد شیعیانى که داراى سرشت پلید هستند پاک شود به طورى که اگر آنها احساس کنند در ایام ظهور مهدى مؤمنین با اخلاص از «تمکین» و «امنیت» آن زمان بهره‌‏مند خواهند بود، به واسطه نفاقى که دارند، به وحشت مى‏‌افتند. (بحار، ج51، ص488)

همچنین امام حسین (علیه‌السلام) در خطبه‎ای به اصحاب خود روز عاشورا درباره ویژگی دوران ظهور فرمود: به قدرى برکت از آسمان بزمین نازل مى‌‏شود که شاخه درخت از زیادى میوه مى‏‌شکند! میوه زمستانى در تابستان و میوه تابستانى در زمستان خورده مى‏شود.»

مفاهیم عصر ظهور حاکی از تغییرات قوانین است

نکته قابل توجه در روایت اول این بود که امام صادق(ع) از آن دوران به نام «تبدیل زمین» به محیطی به نام «سلام» و «امنیت» یاد کردند و بر اساس آنچه در وصف آن دوران در احادیث می‎بینیم، گویی این تبدیل زمین همراه با تغییراتی در نظام قوانین فیزیک عالم همراه خواهد بود وگرنه اینکه درختان در غیر فصل‎شان میوه می‎دهند با قوانین فعلی سازگار نیست.

در ادامه امام صادق(ع) فرمودند: «وَ أَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى جَمِیعِ الْأَئِمَّةِ وَ شِیعَتِهِمُ الْمِیثَاقَ بِذَلِک‏ إِنَّمَا السَّلَامُ عَلَیْهِ تَذْکِرَةُ نَفْسِ الْمِیثَاقِ وَ تَجْدِیدٌ لَهُ عَلَى اللَّهِ لَعَلَّهُ أَنْ یُعَجِّلَهُ جَلَّ وَ عَزَّ وَ یُعَجِّلَ السَّلَامَ لَکُمْ بِجَمِیعِ مَا فِیهِ؛ و پیامبر(ص) از همه امامان و شیعیانشان این پیمان را گرفت و سلام بر آن حضرت یادآورى این پیمان و تجدید آنست بر خداوند (تا خدا فرستادن سلام را بر آن حضرت تجدید کند) و تا شاید خداى جل و عز در رسیدن وقت این پیمان تعجیل کند و سلامت و سازش را با تمام آنچه در پیمان بود، براى شما بشتاب آماده کند.»

خداوند در سلام نماز ما را یادآور عهدمان می‌کند
بنابراین وعده‎ای است که خداوند متعال در هر نمازی ما را به واسطه سلام بر رسول گرامی اسلام(ص) نسبت به آن آگاه می‎کند و این نشان از اهمیت دادن به دوران ظهور امام زمان(عج) و استقرار امنیت و سلام در آن سرزمین است. بنابراین مفهوم سلام یعنی یادآوری و تجدید میثاقی که خداوند شیعیان اهل عترت(ع) را به آن وعده داده بود که همان برقراری سلام و امنیت در روی زمین است.

از این منظر ماجرای سفارش رسول گرامی اسلام(ص) به جابر بن عبدالله انصاری نسبت به سلام بر امام محمدباقر(ع) جالب توجه می‎شود. امام صادق(ع) در روایتی فرمودند: روزی رسول گرامی اسلام(ص) به جابر فرمود ای جابر تو زنده باقی خواهی ماند تا اینکه فرزندم محمد بن علی بن الحسین(ع) که در تورات نامش باقر است را ملاقات کنی؛ پس زمانی که او را دیدی، سلام من را به او برسان.

این ماجرا گذشت تا اینکه روز موعد فرا رسید. جابر که حضرت را در کودکی ملاقات کرد گفت: جانم به فدایت ای فرزند رسول خدا. پیامبر(ص) به تو سلام رساند. امام صادق(ع) فرمودند از چشمان پدرم اشک جاری شد سپس فرمود: ای جابر بر پدرم رسول الله(ص) سلام باد تا زمانیکه آسمان‎ها و زمین برپاست. همچنین بر تو سلام باد.

در واقع رسول گرامی اسلام(ص) آن عهد و میثاقی که هنگام خلقت شیعیان از آنها گرفته بودند و آن برپایی سرزمین بهشت‎گونه دوران ظهور امام زمان(عج) است را در قالب این ماجرا مجدد یادآور شدند. امام باقر(ع) نیز در بیانی بسیار زیبا فرمودند سلام بر سول‎الله(ص) باد تا زمانی که آسمانها وزمین پابرجاست.

آیه‌ای که نشان از بهشتی قبل از بهشت قیامت است
برای فهم و تطبیق بیشتر ماجرای سلام رسول خدا(ص) بر امام باقر(ع) و ارتباطش با حدیث امام صادق(ع) مبنی بر برپایی سرزمینی امن و عاری از دشمنی و کدورت به آیه‎108 سوره هود و رایت ذیل آن اشاره می‎کنیم.  خداوند در این آیه می‎فرماید: «وَ أَمَّا الَّذینَ سُعِدُوا فَفِی الْجَنَّةِ خالِدینَ فیها ما دامَتِ السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ إِلاَّ ما شاءَ رَبُّکَ عَطاءً غَیْرَ مَجْذُوذٍ؛ و اما کسانى که نیکبخت شده‏‌اند، تا آسمان‎ها و زمین برجاست، در بهشت جاودانند، مگر آنچه پروردگارت بخواهد. [که این‏] بخششى است که بریدنى نیست.»

اولین نکته در این آیه است که خداوند از بهشتی یاد می‎کند که تا زمان آسمانها و زمین پابرجاست؛ بنابراین منظور نمی‎تواند صرفاً بهشت بعد از قیامت باشد زیرا می‎دانیم بر اساس آیات قرآن تا قبل از بهشتِ بعد از قیامت آسمان و زمینی باقی نمی‎ماند. «إِذَا السَّماءُ انْشَقَّت؛ هنگامی که آسمان شکافته شود».«إِذَا الشَّمْسُ کُوِّرَت؛ هنگامی که آفتاب تیره می‎شود‏» و «اقْتَرَبَتِ‏ السَّاعَةُ وَ انْشَقَّ الْقَمَرُ؛ قیامت نزدیک شد و ماه شکافته شد.» حاکی از دگرگونی و نابودی نظم فعلی عالم در آستانه قیامت است.

اما در روایت ذیل این آیه محدوده این بهشت را تا حدودی مشخص کرده‎اند. در تفسیر قمی آمده است: «وَ أَمَّا الَّذِینَ‏ سُعِدُوا فَفِی‏ الْجَنَّةِ خالِدِینَ‏ فِیها یَعْنِی فِی جِنَانِ الدُّنْیَا الَّتِی تَنْقُلُ إِلَیْهَا أَرْوَاحُ الْمُؤْمِنِینَ‏ما دامَتِ‏ السَّماواتُ‏ وَ الْأَرْضُإِلَّا ما شاءَ رَبُّکَ‏ عَطاءً غَیْرَ مَجْذُوذٍ یَعْنِی غَیْرَ مَقْطُوعٍ مِنْ نَعِیمِ الْآخِرَةِ فِی الْجَنَّةِ یَکُونُ مُتَّصِلًا بِهِ».

منظور از «اما کسانى که نیکبخت شده‏‌اند، در بهشت جاودانند» یعنی در بهشت‎های دنیایی که ارواح مؤمنین در آن منتقل می‏شوند جاودانند. منظور از «تا آسمان‎ها و زمین برجاست، [در بهشت جاودانند، مگر آنچه پروردگارت بخواهد. [که این‏] بخششى است که بریدنى نیست]» یعنی (آن عطای خداوندی در بهشت‌های دنیایی)، از نعمت‏های بهشتی که متصل به نعمت‎های آخرتی است سوا نیست.

قبل از بهشت قیامتی، بهشتی در پهنای آسمانها و زمین است
 
بنابراین می‎توان نتیجه گرفت قبل از بهشت‎های آخرتی بهشتی در محدوده زمین برقرار می‎شود که ویژگی آن طبق فرموده امام صادق(ع) با عناوین «سلام»، «زمین مبارک»، «حرم امن»، «آسودگی از دشمنان»، «عدم ستیزگی دشمن» نامگذاری شده است که به اعتقاد شعیان این مصادیق در دوران ظهور امام زمان (عجل ‌الله تعالی فرجه) به وقوع خواهد پیوست و این رمزی بود که رسول گرامی اسلام(ص)، امام باقر و امام صادق (علیهماالسلام) در قالب مفهوم «سلام» به شیعیان آموختند. بنابراین همان طور که بیان شد، رواج چنین تفکری در شیعیان علاوه بر اینکه زندگی انسان را هدفمند می‎کند، نوید آینده‎ای خالی از ظلم و استبدا و تاریکی را به بشریت می‎دهد تا با امید بیشتری به ادامه حیات بپردازند. بنابراین در دعای ندبه می‎خوانیم: «بنفْسی انْت امْنیه شایق یتمنی منْ موْمن؛ جانم به قربانت، ای آرزوی هر مشتاقی از مؤمنین که آرزویت کنند»

 

منبع: تسنیم

آدرس خبرفوری در پیام‌رسان گپgap.im/akhbarefori


15

نظرات
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما پس از تایید توسط مدیر سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت و افترا باشند منتشر نخواهند شد.
  • پیام هایی که غیر از زبان پارسی یا غیر مرتبط باشند منتشر نخواهد شد.
خبر فوری در شبکه های اجتماعی
khabarfoori in social networks
;