به بهانه درگذشت آیت الله حسین حقانی، یکی از سیاسی‌ترین مدارس دینی ایران را بیشتر بشناسید

حقانی؛ مدرسه‌ای که بیشترین سیاستمدار را تحویل داد / از ابراهیم رئیسی تا حسن روحانی / مکتب حقانی، چه نقشی در حکمرانی ایران داشت؟


27 تیر 1398 - 13:36
filemanager/7/300px-UOOOU_OUOUU_1
ساختار کلی مدرسه حقانی با مدارس حوزوی آن زمان در قم تفاوت بسیار داشت. طبق اساسنامه‌ای که شهید بهشتی تنظیم کرده بود، مدت تحصیل در مدرسه هجده سال در چهار دوره بود.

به گزارش خبر فوری، دقایقی قبل آیت‌الله حسین حقانی متولی مدرسه علمیه حقانی قم، پس از تحمل یک دوره بیماری دارفانی را وداع گفت.
آیت الله حقانی، ️ استاد حوزه علمیه قم از محضر مراجع عظام تقلید و بزرگان حوزه همچون حضرات آیات بروجردی، امام‌راحل، علامه طباطبایی، محقق داماد و‌ هاشم آملی بهره‌ برده بود.

او آثار علمی، فقهی و فلسفی بسیاری تالیف کرده‌ اما آنچه بیش از همه با نامش گره خورده، مدرسه حقانی است. همزمان با درگذشتش، مروری داریم بر تاریخ و ساختار مدرسه حقانی که شاید مهم‌ترین مرکز فکری مکتب جمهوری اسلامی باشد.

مدرسه حقانی چگونه تشکیل شد؟

مدرسه حقانی در اول فروردین ۱۳۳۹ به وسیله سید محمد بهشتی، مهدی حائری تهرانی، علی مشکینی و مرحوم حسین حقانی با هدف تحول در نظام آموزشی حوزه و کادر سازی برای فعالیت‌های آینده آن در قم تأسیس شد.
تاسیس این مدرسه به این ماجرا بر‌می‌گردد که چند تن از فضلا و مدرسان حوزه علمیه قم، از جمله سید محمد حسینی بهشتی، سید محمدرضا سعیدی  و علی مشکینی، در دوره مرجعیت آیت‌الله بروجردی(ره) درصدد اصلاح نظام آموزشی حوزه برآمدند. پیش از این نیز برخی از مدرسان حوزه، با توجه به تأکید و توصیه آیت‌اللّه بروجردی مبنی بر «ضرورت گزینش طلبه و نظم‌پذیری حوزه» و برنامه‌ریزی برای جذب و تربیت افراد مستعد، تلاش‌هایی کرده بودند، اما این تلاش‌ها، به عللی، از جمله پاره‌ای مخالفت‌ها، بی‌نتیجه مانده بود.
در این میان حاج‌علی حقانی، از خیران قم، درصدد بود مدارسی برای خدمت به حوزه علمیه قم و رشد و ترقی طلاب احداث کند. به همین منظور زمینی خرید و بخشی از آن را به ساختمان مدرسه اختصاص داد. پس از آنکه مدرسه آماده بهره‌برداری شد، مرحوم حسین حقانی، فرزند وی، از سیدمحمد بهشتی که طرح جدیدی برای دوره‌های آموزشی حوزه تدوین کرده بود خواست که این طرح را در مدرسه آنان اجرا کند. بهشتی این پیشنهاد را پذیرفت و فعالیت مدرسه شروع شد. چندی پس از آغاز فعالیت آن، آیت‌اللّه بروجردی از مدرسه بازدید کرد و برنامه‌های آن را ستود.

فعالیت مدرسه در ۱۳۳۹شمسی رسما آغاز شد و در سال ۱۳۴۱ برنامه رسمی آن تدوین گردید. آیت‌ اللّه سیدهادی میلانی(از بزرگان و دانشمندان قم) از همان ابتدا از مدرسه حمایت مالی و معنوی کرد که این حمایت‌ها تا ۱۳۵۷شمسی ادامه داشت.

ساختار مدرسه

ساختار کلی مدرسه حقانی با مدارس حوزوی آن زمان در قم تفاوت بسیار داشت. طبق اساسنامه‌ای که شهید بهشتی تنظیم کرده بود، مدت تحصیل در مدرسه هجده سال در چهار دوره بود که بدین‌ترتیب طی می‌شد: سه سال مقدمات (صرف و نحو و منطق و بیان تا لمعه)، پنج سال مرتبه سطح (تعلیم متون درسی شرح لمعه و فرائدالاصول، مکاسب، کفایه)، شش تا هشت سال درس خارج تا سطح عالی، و دوره تخصصی دو ساله‌ای که شامل علوم گوناگون حوزوی مانند فقه، فلسفه، منطق و کلام می‌شد.
مدرسه حقانی از نظر شیوه گزینش طلبه نیز با مدارس حوزه علمیه قم تفاوت داشت. افزون بر امتحان ورودی و آزمون هوش، مصاحبه حضوری نیز صورت می‌گرفت. پذیرش طلبه به‌ صورت مشروط انجام می‌شد، اگر فرد داوطلب تحصیل پس از سه ماه حائز شرایط لازم برای طلبگی نمی‌شد، حق ادامه تحصیل در مدرسه حقانی را نداشت.
با وجود این شرایط می‌توان اذعان کرد، اصلاح نظام آموزشی حوزه با برنامه مدون و منظم، با تأسیس  مدرسه حقانی آغاز شد و شکل عملی به خود گرفت. پایه‌گذاران این مدرسه نظام آموزشی سنّتی حوزه را با نظام جدید تلفیق کردند و سبک جدیدی در نظام آموزشی حوزه بنیان نهادند. آنان ابزارها و روش‌های جدیدی در نوسازی نظام آموزشی حوزه به کار گرفتند، از جمله امتحان ورودی، مصاحبه، مراقبت از حضور به موقع استاد و طلبه، برنامه کلاسی، دفتر حضور و غیاب محصّلان و استادان، استفاده از میز و نیمکت و تخته‌سیاه، برنامه امتحانی، زنگ و دفتر نمره.
از نوگرایی‌های دیگر مدرسه حقانی، که تا آن زمان در نظام آموزشی  حوزه سابقه نداشت، استفاده از روزنامه، رادیو، ضبط‌ صوت و رفتن به اردوهای دسته‌جمعی بود.
توجه به علوم اسلامی که غالباً در حوزه‌ها به صورت رسمی تدریس نمی‌شد (چون علم تفسیر، علم درایه، و علم رجال)، تجدیدنظر در درس‌ها و کتاب‌های حوزه و تدریس علوم نوین، این مدرسه را از دیگر مدارس حوزه علمیه قم متمایز ساخت.
برخی از کتاب‌های درسی حوزه، نظیر جامع المقدمات، که حاوی چندین کتاب صرفی و نحوی با سبکی دشوار و قدیمی است، حذف گردید و به‌جای آن کتابی با عنوان صرف ساده، تألیف سیدمحمدرضا طباطبایی، از نخستین شاگردان مدرسه حقانی، تدریس شد. مبادی‌العربیه الرشید الشِرطونی جانشین شرح سیوطی بر الفیه ابن‌مالک (البهجة المرضیة)  گردید.
در زمینه فقه و اصول، مرحوم مشکینی دو کتاب بسیار مهم و اساسی رسائل (فرائدالاصول) و مکاسب هر دو از شیخ‌ مرتضی انصاری  را تلخیص و تحریر کرد.
برخی کتابهای درسی چون کتاب اصول الفقه شیخ‌ محمدرضا مظفّر (متوفی ۱۳۴۲ش) برای نخستین بار، و به جای قوانین‌الاصول میرزای قمی، تدریس شد و سپس تدریس آن در تمام مدارس حوزه رایج گردید.
از طرف دیگر، به‌جای برخی مباحث بسیار تخصصی که به‌ویژه در علم اصول فقه مطرح می‌شود با نظارت و مراقبت شهید بهشتی و  همکارانش علوم طبیعی، دین‌شناسی و تاریخ ادیان، اقتصاد، جامعه‌شناسی، فلسفه غرب، ادبیات فارسی و زبان انگلیسی در برنامه درسی مدرسه گنجانده شد. این علوم مقدمه‌ای برای تعمق بیشتر در  «کتاب و سنّت» است و از طریق نقادی ملل و نحل غیراسلامی و شناخت جریان‌های فکری دیگر می‌توان به یک شیوه دین‌شناسی اصیل دست یافت.
شهید بهشتی برای زبان انگلیسی اهمیت خاصی قائل بود و برای این درس شهریه ویژه‌ای تعیین کرده بود. همچنین به زبان و ادبیات فارسی نیز توجه خاص می‌شد.
مهم‌تر از اینها، برخی از استادان غیرحوزوی و غیرروحانی وارد مدرسه شدند. در دهه ۱۳۵۰شمسی افراد نام‌آشنایی  مانندچ حسین نمازی و حسن توانایان فرد، استادان علم اقتصاد؛ خالقی، استاد جامعه‌شناسی و روان‌شناسی ؛ علی شریعتمداری، استاد علوم تربیتی.


دانش‌آموختگان و مدرسان مدرسه حقانی؛ از مصباح تا روحانی

بسیاری از دانش‌آموختگان مدرسه حقانی پس از انقلاب اسلامی ایران به مدیریت ارشد دستگاه‌های قضایی و امنیتی درآمدند. این افراد شامل اشخاصی مانند سید ابراهیم رئیسی، محسنی اژه ای، حسن روحانی، مرتضی آقا تهرانی، مصطفی پورمحمدی، علی جنتی، روح الله حسینیان، محمد ری‌شهری، علی شاهرودی، کاظم صدیقی، علی فلاحیان، غلام‌حسین کرباسچی، غلام‌حسین اژه ای، علی یونسی و... هستند.

يكي از مهم‌ترین افرادی که در راس معلمین مدرسه حقانی بود، آیت الله مصباح یزدی بوده است. البته مصباح مدتی است که از این مدرسه جدا شده است. برخی مدعی‌اند از نظر اين روحاني باسابقه، هرگونه همكاري با گروه‌هاي غيراسلامي و التقاطي صحيح نيست و از آنجا كه در مقطعي زمزمه ورود افكار التقاطي به مدرسه حقاني به گوش رسيد، اين را سبب شد تا آيت الله مصباح يزدي، موسسه علمي و پژوهشي امام خميني را بنيان نهد.
علاوه بر مصباح یزدی، در پیش از انقلاب ایران، آیت الله احمد جنتی و  ایت الله یوسف صانعی نیز در مدرسه حقانی تدریس می‌کرده‌اند.

ساختار کلی مدرسه حقانی با مدارس حوزوی آن زمان در قم تفاوت بسیار داشت. طبق اساسنامه‌ای که شهید بهشتی تنظیم کرده بود، مدت تحصیل در مدرسه هجده سال در چهار دوره بود.

پایگاه خبری خبر فوری (khabarfoori.com)

filemanager/7/300px-UOOOU_OUOUU_1
27 تیر 1398 - 13:36

به گزارش خبر فوری، دقایقی قبل آیت‌الله حسین حقانی متولی مدرسه علمیه حقانی قم، پس از تحمل یک دوره بیماری دارفانی را وداع گفت.
آیت الله حقانی، ️ استاد حوزه علمیه قم از محضر مراجع عظام تقلید و بزرگان حوزه همچون حضرات آیات بروجردی، امام‌راحل، علامه طباطبایی، محقق داماد و‌ هاشم آملی بهره‌ برده بود.

او آثار علمی، فقهی و فلسفی بسیاری تالیف کرده‌ اما آنچه بیش از همه با نامش گره خورده، مدرسه حقانی است. همزمان با درگذشتش، مروری داریم بر تاریخ و ساختار مدرسه حقانی که شاید مهم‌ترین مرکز فکری مکتب جمهوری اسلامی باشد.

مدرسه حقانی چگونه تشکیل شد؟

مدرسه حقانی در اول فروردین ۱۳۳۹ به وسیله سید محمد بهشتی، مهدی حائری تهرانی، علی مشکینی و مرحوم حسین حقانی با هدف تحول در نظام آموزشی حوزه و کادر سازی برای فعالیت‌های آینده آن در قم تأسیس شد.
تاسیس این مدرسه به این ماجرا بر‌می‌گردد که چند تن از فضلا و مدرسان حوزه علمیه قم، از جمله سید محمد حسینی بهشتی، سید محمدرضا سعیدی  و علی مشکینی، در دوره مرجعیت آیت‌الله بروجردی(ره) درصدد اصلاح نظام آموزشی حوزه برآمدند. پیش از این نیز برخی از مدرسان حوزه، با توجه به تأکید و توصیه آیت‌اللّه بروجردی مبنی بر «ضرورت گزینش طلبه و نظم‌پذیری حوزه» و برنامه‌ریزی برای جذب و تربیت افراد مستعد، تلاش‌هایی کرده بودند، اما این تلاش‌ها، به عللی، از جمله پاره‌ای مخالفت‌ها، بی‌نتیجه مانده بود.
در این میان حاج‌علی حقانی، از خیران قم، درصدد بود مدارسی برای خدمت به حوزه علمیه قم و رشد و ترقی طلاب احداث کند. به همین منظور زمینی خرید و بخشی از آن را به ساختمان مدرسه اختصاص داد. پس از آنکه مدرسه آماده بهره‌برداری شد، مرحوم حسین حقانی، فرزند وی، از سیدمحمد بهشتی که طرح جدیدی برای دوره‌های آموزشی حوزه تدوین کرده بود خواست که این طرح را در مدرسه آنان اجرا کند. بهشتی این پیشنهاد را پذیرفت و فعالیت مدرسه شروع شد. چندی پس از آغاز فعالیت آن، آیت‌اللّه بروجردی از مدرسه بازدید کرد و برنامه‌های آن را ستود.

فعالیت مدرسه در ۱۳۳۹شمسی رسما آغاز شد و در سال ۱۳۴۱ برنامه رسمی آن تدوین گردید. آیت‌ اللّه سیدهادی میلانی(از بزرگان و دانشمندان قم) از همان ابتدا از مدرسه حمایت مالی و معنوی کرد که این حمایت‌ها تا ۱۳۵۷شمسی ادامه داشت.

ساختار مدرسه

ساختار کلی مدرسه حقانی با مدارس حوزوی آن زمان در قم تفاوت بسیار داشت. طبق اساسنامه‌ای که شهید بهشتی تنظیم کرده بود، مدت تحصیل در مدرسه هجده سال در چهار دوره بود که بدین‌ترتیب طی می‌شد: سه سال مقدمات (صرف و نحو و منطق و بیان تا لمعه)، پنج سال مرتبه سطح (تعلیم متون درسی شرح لمعه و فرائدالاصول، مکاسب، کفایه)، شش تا هشت سال درس خارج تا سطح عالی، و دوره تخصصی دو ساله‌ای که شامل علوم گوناگون حوزوی مانند فقه، فلسفه، منطق و کلام می‌شد.
مدرسه حقانی از نظر شیوه گزینش طلبه نیز با مدارس حوزه علمیه قم تفاوت داشت. افزون بر امتحان ورودی و آزمون هوش، مصاحبه حضوری نیز صورت می‌گرفت. پذیرش طلبه به‌ صورت مشروط انجام می‌شد، اگر فرد داوطلب تحصیل پس از سه ماه حائز شرایط لازم برای طلبگی نمی‌شد، حق ادامه تحصیل در مدرسه حقانی را نداشت.
با وجود این شرایط می‌توان اذعان کرد، اصلاح نظام آموزشی حوزه با برنامه مدون و منظم، با تأسیس  مدرسه حقانی آغاز شد و شکل عملی به خود گرفت. پایه‌گذاران این مدرسه نظام آموزشی سنّتی حوزه را با نظام جدید تلفیق کردند و سبک جدیدی در نظام آموزشی حوزه بنیان نهادند. آنان ابزارها و روش‌های جدیدی در نوسازی نظام آموزشی حوزه به کار گرفتند، از جمله امتحان ورودی، مصاحبه، مراقبت از حضور به موقع استاد و طلبه، برنامه کلاسی، دفتر حضور و غیاب محصّلان و استادان، استفاده از میز و نیمکت و تخته‌سیاه، برنامه امتحانی، زنگ و دفتر نمره.
از نوگرایی‌های دیگر مدرسه حقانی، که تا آن زمان در نظام آموزشی  حوزه سابقه نداشت، استفاده از روزنامه، رادیو، ضبط‌ صوت و رفتن به اردوهای دسته‌جمعی بود.
توجه به علوم اسلامی که غالباً در حوزه‌ها به صورت رسمی تدریس نمی‌شد (چون علم تفسیر، علم درایه، و علم رجال)، تجدیدنظر در درس‌ها و کتاب‌های حوزه و تدریس علوم نوین، این مدرسه را از دیگر مدارس حوزه علمیه قم متمایز ساخت.
برخی از کتاب‌های درسی حوزه، نظیر جامع المقدمات، که حاوی چندین کتاب صرفی و نحوی با سبکی دشوار و قدیمی است، حذف گردید و به‌جای آن کتابی با عنوان صرف ساده، تألیف سیدمحمدرضا طباطبایی، از نخستین شاگردان مدرسه حقانی، تدریس شد. مبادی‌العربیه الرشید الشِرطونی جانشین شرح سیوطی بر الفیه ابن‌مالک (البهجة المرضیة)  گردید.
در زمینه فقه و اصول، مرحوم مشکینی دو کتاب بسیار مهم و اساسی رسائل (فرائدالاصول) و مکاسب هر دو از شیخ‌ مرتضی انصاری  را تلخیص و تحریر کرد.
برخی کتابهای درسی چون کتاب اصول الفقه شیخ‌ محمدرضا مظفّر (متوفی ۱۳۴۲ش) برای نخستین بار، و به جای قوانین‌الاصول میرزای قمی، تدریس شد و سپس تدریس آن در تمام مدارس حوزه رایج گردید.
از طرف دیگر، به‌جای برخی مباحث بسیار تخصصی که به‌ویژه در علم اصول فقه مطرح می‌شود با نظارت و مراقبت شهید بهشتی و  همکارانش علوم طبیعی، دین‌شناسی و تاریخ ادیان، اقتصاد، جامعه‌شناسی، فلسفه غرب، ادبیات فارسی و زبان انگلیسی در برنامه درسی مدرسه گنجانده شد. این علوم مقدمه‌ای برای تعمق بیشتر در  «کتاب و سنّت» است و از طریق نقادی ملل و نحل غیراسلامی و شناخت جریان‌های فکری دیگر می‌توان به یک شیوه دین‌شناسی اصیل دست یافت.
شهید بهشتی برای زبان انگلیسی اهمیت خاصی قائل بود و برای این درس شهریه ویژه‌ای تعیین کرده بود. همچنین به زبان و ادبیات فارسی نیز توجه خاص می‌شد.
مهم‌تر از اینها، برخی از استادان غیرحوزوی و غیرروحانی وارد مدرسه شدند. در دهه ۱۳۵۰شمسی افراد نام‌آشنایی  مانندچ حسین نمازی و حسن توانایان فرد، استادان علم اقتصاد؛ خالقی، استاد جامعه‌شناسی و روان‌شناسی ؛ علی شریعتمداری، استاد علوم تربیتی.


دانش‌آموختگان و مدرسان مدرسه حقانی؛ از مصباح تا روحانی

بسیاری از دانش‌آموختگان مدرسه حقانی پس از انقلاب اسلامی ایران به مدیریت ارشد دستگاه‌های قضایی و امنیتی درآمدند. این افراد شامل اشخاصی مانند سید ابراهیم رئیسی، محسنی اژه ای، حسن روحانی، مرتضی آقا تهرانی، مصطفی پورمحمدی، علی جنتی، روح الله حسینیان، محمد ری‌شهری، علی شاهرودی، کاظم صدیقی، علی فلاحیان، غلام‌حسین کرباسچی، غلام‌حسین اژه ای، علی یونسی و... هستند.

يكي از مهم‌ترین افرادی که در راس معلمین مدرسه حقانی بود، آیت الله مصباح یزدی بوده است. البته مصباح مدتی است که از این مدرسه جدا شده است. برخی مدعی‌اند از نظر اين روحاني باسابقه، هرگونه همكاري با گروه‌هاي غيراسلامي و التقاطي صحيح نيست و از آنجا كه در مقطعي زمزمه ورود افكار التقاطي به مدرسه حقاني به گوش رسيد، اين را سبب شد تا آيت الله مصباح يزدي، موسسه علمي و پژوهشي امام خميني را بنيان نهد.
علاوه بر مصباح یزدی، در پیش از انقلاب ایران، آیت الله احمد جنتی و  ایت الله یوسف صانعی نیز در مدرسه حقانی تدریس می‌کرده‌اند.

آدرس خبرفوری در پیام‌رسان گپgap.im/akhbarefori


38

نظرات 7
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما پس از تایید توسط مدیر سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت و افترا باشند منتشر نخواهند شد.
  • پیام هایی که غیر از زبان پارسی یا غیر مرتبط باشند منتشر نخواهد شد.
ناشناس 0 0 پاسخ 1398/5/8 -11:17

وظیفه ای که زحمات حوزه های علمیه را نزد خداوند ارزشمند می کند --- هنر حوزه های علمیه دینی باید در این متمرکز باشد که علما و مبلغانی را برای سعادتمندی جامعه فراهم سازند که بتوانند جامعه را در مقابل انحرافها و کج رویهای ناشی از من در آوردیهای دین زدای روز افزون متضاد با قرآن و عقل که دامن گیر دین داری و مذهب داری اکثریت دین داران مذهبی شده اند پیوسته با روشنگری متکی به حد و مرزها و بایدها و نبایدهای سرشت نشین شناختهای فرهنگ اصیل دین داری قرآنی با پیشه کردن خرد گرایی آگاه سازند تا جامعه بتواند آگاهانه با من در آوردی ستیزی قدر شناس دین خدا و مذهب فقهی اصیل اهل بیت پیامبر بماند. این نکته خطیر همیشه می باید نصب العین حوزه های علمیه دینی باشد که این حوزها تنها با دفاع از حاکمیت قرآن و عقل بر سایر منقولات غیر قرآنی منسوب به دین و مذهب می توانند به مهم ترین وظیفه خود که مصون نگه داشتن دین داری و مذهب داری مردم از انحرافهای دینی و مذهبی است مسئولانه عمل کنند و نا دیده گرفتن این وظیفه و مسئولیت خطیر تمام زحمات حوزه ها را بحکم قرآن هباءا منثورا خواهد ساخت.

سید ابوذر بنی جمالی 1 2 پاسخ 1398/4/27 -18:46

از شهدای مدرسه حقانی هم یاد میکردید بد نبود ...

علیرضا 2 0 پاسخ 1398/4/27 -18:22

البته الان هم دانشگاه امام صادق داره کادر ریاست جمهوری و نظامی رو برای صد سال دیگه میریزه

arman 7 4 پاسخ 1398/4/27 -17:03

باید معلم های این مدرسه رو به بند کشید و شکنجه داد که چطوری این همه دزد به جان مردم ایران انداخت. والا راهزن ها به بعضی از سیاست مدارهای ما شرف دارن

مدرسه 3 6 پاسخ 1398/4/27 -15:51

خدا لعنت کند مدرسه حقانی را

* 1398/4/27 -16:47

انشالله لعن شما به خودتون برمی گرده

کاربر ناشناس 1398/4/27 -21:18

سلام وخسته نباشید میگم برای مدیران ومعلمان زحمت کش

خبر فوری در شبکه های اجتماعی
khabarfoori in social networks
پیشنهاد ما
اصلاح‌طلبان اشتباهات بزرگی داشته‌اند / جهانگیری نماینده اصلاح‌طلبان در دولت نیست / لاریجانی پتانسیل ریاست‌جمهوری را ندارد / روحانی و خاتمی به طور مرتب دیدار می‌کنند / برای شکستن تحریم‌ها به یک دوم خرداد دیگر نیاز داریم
حیات بابک زنجانی در گروی بازگشت ۲میلیارد یورو است / او همچنان در انفرادی است و سلول لاکچری ندارد / اگر وزیر نفت سندی دارد، با صدای بلند اعلام‌کند
زنی که می‌تواند خلبان هواپیما باشد، چرا نتواند راننده موتور باشد / برخی مواجه‌ها با مسائل زنان، جفا به دین است
دختری که می‌تواند قدرتمندترین زن انگلیس بعد از ملکه شود/ عاشق پیشه یا قدرت‌طلب؟/ کری سایموند؛ نامزد بوریس جانسون واقعا کیست؟
دکتر عارف هنوز هم یک چهره سیاسی نیست / مهمترین کار واعظی حفظ فاصله بین اصلاح‌طلبان و شخص رییس‌جمهور است/ نمی‌دانم جهانگیری در دولت چه می‌کند/ حوادث دی 96 شوک برای اصلاح‌طلبان بود
مهم‌ترین رهبران جهان را که جنازه‌شان گم شده است بشناسید/ از ناپدید شدن هیتلر و شایعه زنده بودنش تا ناپدید شدن جنازه صدام و رضا شاه و حل کردن جسد تزار روسیه در اسید
اینفوگرافی؛ تعداد ناوهای جنگی 8 کشور اول جهان/ ایران در رتبه‌ چهارم قرار دارد