۲۳-مردی-که-نبض-تحرکات-سیاسی-انقلاب-را-در-دست-داشتند/چه-بر-سر-تشکیل-دهندگان-«شورای-انقلاب»-آمد؟
250
22 دی 1395-18:10

۲۳ مردی که نبض تحرکات سیاسی انقلاب را در دست داشتند/چه بر سر تشکیل دهندگان «شورای انقلاب» آمد؟

خبرآنلاین/

 سال 57 و بحبوحه تلاش برای به ثمر نشستن انقلاب زمان مناسبی برای اجرایی شدن یک ایده انقلابی بود، ایده‌ای که در 22 دی ماه سال 57 به ریاست آیت‌الله مطهری و با حضور محمدجواد باهنر، بهشتی، هاشمی رفسنجانی و موسوی اردبیلی از امام(ره) رخصت تشکیل گرفت.

 

به گزارش خبرآنلاين،«شوراي انقلاب» ايده‌اي بود كه از سوي چهره‌هاي روحاني نزديك به امام مطرح شد و سرانجام اين شهيد مطهري بود كه در سفر به پاريس و ديدار با امام، تأييد امام خميني (ره) را براي شروع فعاليت اين شورا كسب كرد.

اين شوراي كار خودش را در 22 دي ماه سال 57 يعني پيش از انقلاب شروع كرد تا در مقابل خطرهايي همچون آشفتگي اوضاع در غياب امام خميني چاره ساز باشد.

مرحوم آيت الله هاشمي رفسنجاني هسته اوليه اين شوراي را اينگونه توصيف مي‌كند: «حضرت امام آقایان شهید مطهری، شهید بهشتی و موسوی اردبیلی و شهید باهنر و اینجانب هاشمی رفسنجانی را به عنوان هسته‌ اول شورای انقلاب تعیین و اجازه داده بودند که افراد دیگر با اتفاق نظر این پنج نفر اضافه شوند و در جلسات ابتدایی تصمیم بر این شد که حتی‌الامکان ترکیب شورا از اعضای روحانی و غیرروحانی به نسبت مساوی و نزدیک به هم باشد.»

هسته اوليه‌اي كه با شهادت مطهري، بهشتي، باهنر، فوت موسوي اردبيلي و حال رحلت هاشمي رفسنجاني، ديگر هيچ يك از اعضايش در قيد حيات نيستند و هر كدام به طريقي چشم از جهان فرو بسته اند.

در سال 1358 شورای انقلاب ابتدا تنها نقش قانون گذاری داشت ولی پس از استعفای دولت موقت در 13 آبان  1358 امور قوه اجرایی نیز به این شورا محول شد و نقش دو قوه را توامان ایفا می کرد. مأموریت شورای انقلاب پس از ۱۸ ماه در ۲۶ تیر ۱۳۵۹ با افتتاح اولین دوره مجلس شورای اسلامی پایان یافت.

ساختار اوليه اين شوراي شامل 8 روحاني و 7 غير روحاني بود كه شهيد مطهري را به عنوان اولين رئيس خود شناخت.

براساس خاطرات آيت الله هاشمي رفسنجاني اين شورا در بعد از انقلاب به دليل تشكيل دولت موقت شاهد تغييراتي بود:« پیش از پیروزی انقلاب، آقایان سید محمود طالقانی، سید علی خامنه ای [مقام معظم رهبری]، محمد رضا مهدوی كنی،احمد صدر حاج سید جوادی، مهندس مهدی بازرگان، دكتر یدالله سحابی، مهندس مصطفی كتیرایی، سرلشگر ولی الله قرنی، سرتیب علی اصغر مسعودی به اتفاق آرا به عضویت انتخاب شدند.

پس از پیروزی انقلاب و تشكیل دولت موقت، آقایان بازرگان و سحابی و كتیرایی و حاج سید جوادی و قرنی به دولت و ارتش منتقل شدند و به جای آنها آقایان دكتر حسن حبیبی، مهندس عزت الله سحابی، دكتر عباس شیبانی، ابوالحسن بنی صدر و صادق قطب زاده انتخاب گردیدند و در مرحله بعد پس از شهادت استاد مطهری، آقایان مهندس میر حسین موسوی، احمد جلالی و دكتر حبیب الله پیمان انتخاب شدند و آقای مسعودی به كار اجرایی رفت.»

در ادامه تلاش شده است تا به صورت مختصر زندگي چهره‌هاي روحاني و غير روحاني كه هر يك در دوران مختلف در شورا به نقش آفريني پرداختند را مرور كنيد:

8 روحانيون شوراي انقلاب:

1.      سید محمود علایی طالقانی 

او در كنار مهدی بازرگان و یدالله سحابی در سال ۱۳۴۰، حزب نهضت آزادی ایران را براساس عقاید ملی-مذهبی تشکیل داد.از طالقانی به عنوان دومین رییس شورای انقلاب نیز یاد شده است.

در اوایل مرداد 1358 از سوی امام خمینی «ره» مأمور تشکیل نماز جمعه تهران شد.

اولین نماز جمعه بعد از پیروزی انقلاب به امامت او اقامه شد.

بعد از انقلاب در كنار ریاست شورای انقلاب، عضویت شورای خبرگان قانون اساسی نيز بود.طالقانی در 19 شهریور 1358 درگذشت.

2.      آیت الله سید علی خامنه ای

با 40 سال سن در آن زمان جوان ترین عضو شورا انقلاب شناخته مي‌شدند.

با ادغام دولت موقت و شورای انقلاب در آخر تیر ۱۳۵۸ برخی اعضای شورای انقلاب از سوی آن شورا به برخی از وزارتخانه‌های حساس راه یافتند و از آن جمله آیت‌الله خامنه‌ای به معاونت امور انقلاب وزارت دفاع انتخاب گردید.

ايشان مسئولیت مرکز اسناد و نیز سرپرستی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در ۳ آذر ۱۳۵۸ عهده دار شدند.

در سال ۱۳۵۹ به نمایندگی مردم تهران در نخستین مجلس شورای اسلامی رسیدند.

پس از آیت‌الله بهشتی و دکتر باهنر ـ اولین و دومین دبیرکل حزب ـ آیت‌الله خامنه‌ای در شهریور ۱۳۶۰ از سوی شورای مرکزی حزب به عنوان سومین دبیرکل حزب انتخاب شد.

 ایشان دو دوره سکاندار قوه مجریه بودند.بعد از فوت امام خمینی ایشان با رای مجلس خبرگان به رهبری نظام جمهوری اسلامی رسیدند.

3.      اکبر هاشمی بهرمانی(رفسنجانی)

معاون وزیر کشور بود. در اولین دوره مجلس به ریاست این قوه رسید.

از سال 68 تا 76 بر صندلي ریاست جمهوري تكيه زد.

*از سال 68 تا 19 دی ماه سال 95 رياست مجمع تشخيص مصلحت نظام بر عهده ایشان بود و همچنين رياست مجلس خبرگان از سال ۱۳۸۶ تا ۱۳۸۹  برعهده داشت.

*ایشان در 19 دی ماه سال 95 در سن 82 سالگی درگذشت.

4.      سید محمد حسینی بهشتی

او از جمله چهره‌هاي مبارز و انقلابي بود كه چندين بار از سوي ساواك دستگير شده بود.

پس از انقلاب، حزب جمهوری اسلامی را با هدف تربیت و شناسایی نخبگان سیاسی فرهنگی پایه گذاری كرد و در تدوین قانون اساسی به عنوان نایب رئیس مجلس خبرگان ایفای نقش می کرد.

پس از استعفای دولت موقت در سال 1358، مدتی به عنوان وزیر دادگستری منصوب شد.  

او در پایان سال 58 رییس دیوان عالی کشور شد و سرانجام در واقعه تروریستی هفتم تیر 1360 به شهادت رسيد.

5.      محمد جواد باهنر

پس از پيروزي انقلابي اسلامي مسؤلیت‌هايي همچون ریاست نهضت سواد آموزی ، نماینده مردم کرمان در مجلس خبرگان ، نماینده شورای انقلاب اسلامی در وزارت آموزش و پرورش ، نمایندگی مردم تهران در مجلس شورای اسلامی برعهده داشت.

با انتخاب محمد علي رجايي به عنوان رئيس جمهور، باهنر نيز در جايگاه نخست وزير قرار گرفت.

سرانجام در واقعه 8 تروريستي شهریور 1360 باهنر در كنار محمدعلی رجايي به شهادت رسيد.

6.      سید عبدالکریم موسوی اردبیلی

او همراه با آیت الله خامنه‌ای، بهشتی، هاشمی رفسنجانی و باهنر عضو هیأت پنج‌نفره موسسان حزب جمهوری اسلامی بودند.

او پس از شهيد بهشتي از ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۸ رئیس دیوان عالی کشور، و عالی‌ترین مقام قضایی ایران بود. حضور در در مجلس خبرگان قانون اساسی و مجلس اول خبرگان رهبري نيز از جمله فعاليت‌هاي او بود.

 ایشان در ۳ آذر ۱۳۹۵ دار فاني را وداع گفت.

7.      محمدرضا مهدوی کنی

او از چهره‌هاي انقلابي بود كه در کابینه شهید رجایی و شهید باهنر به عنوان وزير كشور برگزيده شد و همچنين پس از شهادت رجایی و باهنر در جايگاه نخست وزير قرار گرفت.

 ايشان پس از هاشمي رفسنجاني يعني در سال‌ها1389 تا  ۱۳۹۳ رياست مجلس خبرگان را برعهده داشت.

او 29 مهر1393 دار فاني را وداع گفت.

 

8.      مرتضی مطهری

او در دوران اقامت امام خمینى در پاریس، پس از سفر به اين كشور و گفتگو با امام خميني، مسئوليت تشكیل «شوراى انقلاب اسلامى» را عهده دار مي‌شود.

او اولین رئیس شورای انقلاب بود كه در همان آغازين قدم‌هاي فعاليت اين شورا، به دست گروه فرقان ترور در 11 اردیبهشت 1358 شد تا رياست به محمود طالقاني برسد.

 

چهره هاي غير روحاني عضو شورا در قبل و بعد از انقلاب:

9.      يدالله سحابي

او پدر عزت الله سحابي بود كه به همراه سید محمود طالقانی و مهدی بازرگان، نهضت آزادی ایران بنيان نهاد.

او كه پيش از انقلاب به عضويت شوراي انقلاب در آمده بود، پس از پيروزي انقلاب اسلامي و انتخاب مهندس مهدی بازرگان به نخست‌وزیری او نيز براي كمك دولت موقت، سمت وزير مشاور را برعهده گرفت.

سحابي در مجلس اول نيز حضور داشت.

او در ۲۳ فروردین‌ماه ۱۳۸۱ در پی خونریزی مغزي در سن ۹۶ سالگی درگذشت.

10.  ابوالحسن بنی صدر

او اولین رییس جمهوری تاریخ ایران بود و 18 ماه بعد از رياستش، مجلس شورای اسلامی طرح عدم کفایت سیاسی او را تصویب کرد و از ریاست جمهوری کنار گذاشته شد.

او با پیوستن مجاهدین خلق (منافقین) و وقایع خونبار 30 خرداد 1360، ممنوع الخروج شد از آن پس به مدت 43 روز زندگی مخفیانه داشت تا این که به همراه مسعود رجوی از ایران خارج شد و پس از 30 ماه بار دیگر به فرانسه بازگشت و در آن زندگي مي‌كند.

11.  حسن حبيبي

او وزیر ارشاد دولت بازرگان، وزیر علوم و آموزش عالی و وزیر دادگستری دولت سوم بود.

حبيبي همچنين به عنوان اولین معاون اول رییس جمهور ایران در هر دو دولت اکبر هاشمی رفسنجانی و دولت اولِ سید محمد خاتمی نقش آفريني كرد.

سرانجام پس از طی یک دوره بیماری چند ساله در 12 بهمن 1391 درگذشت.

صادق قطب زاده

او به دليل فعاليت‌هاي ضد رژيم و آشنايي با چهره‌هاي انقلابي، توانست با كمك امام موسي صدر در پاريس ساكن شود.

زماني كه امام خميني به فرانسه رفت، قطب زاده محلي براي سكونت ايشان مهيا كرد. او همراه امام در تاريخ 12 بهمن 1357 از فرانسه به ایران بازگشت.

قطب‌زاده  در پی پیروزی انقلاب به ریاست سازمان رادیو تلویزیون ملی ایران -که هنوز صدا و سیما خوانده نمی شد- رسيد. در كابينه موقت شوراي انقلاب وزیر خارجه بود.

او در 21 مرداد 61 اما به اتهام مشارکت در کودتا و توطئه قتل به اعدام محکوم و حكمش در شهريور همان سال اجرا شد.

علی اکبر معین فر

نخستین وزیر نفت ایران بود كه در دوره اول مجلس شوراي اسلامي نيز نقش آفريني كرد.

او سال‌هاست كه از سياست فاصله گرفته و در فضاي علمي مشغول به كار است.

عزت الله سحابی

او فرزند یدالله سحابی از بنیانگذاران نهضت آزادی ایران بود كه در دولت موقت رییس سازمان برنامه و بودجه شد و پس از آن مسير سياست را در مجلس اول و در كنار پدرش پيش گرفت.

او در جايگاه نماینده مردم تهران در اولین مجلس خبرگان قانون اساسی نيز قرار گرفت.

عزت‌الله سحابی در بامداد ۱۰ خرداد ۱۳۹۰ در بیمارستان مدرس تهران دار فاني را وداع گفت.

مهدی بازرگان

مؤسس حزب نهضت آزادی ایران بود كه در جايگاه اولین نخست‌وزیر ایران پس از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ (رئیس دولت موقت) قرار گرفت و اما چندي بعد به دليل مشكلاتي كه پيش آمد از اين سمت استعفا داد..

بازرگان در 30 دی 1373 در سوییس درگذشت.

عباس شيباني

او پزشك-سياستمداري است كه در كابينه موقت شورای انقلاب،به عنوان وزیر کشاورزی شناخته مي‌شد.

مجلس خبرگان قانون اساسی و نمايندگي در 4 دوره مجلس شوراي اسلامي از جمله فعاليت‌هاي شيباني است كه در پرونده كاريش ثبت شده است.

شيباني از دور دوم به شوراي شهر تهران راه يافت و با وجود بيماري و كهولت همچنان در شوراي شهر تهران فعال است.

مصطفی كتیرایی

وزیر مسکن و شهرسازی در دولت موقت مهدی بازرگان بود كه در ۱۴ بهمن ۱۳۹۴ در سن ۸۶ سالگی درگذشت.

ولی الله قرنی

او در كنار سرتيپ مسعودي يكي از چهره‌هاي نظامي بودند كه پيش از انقلاب به دليل فعاليت‌هاي ضد شاه به شوراي انقلاب دعوت مي‌شوند. او  بخاطر مخالفت با رژیم شاه و به اتهام کودتا دو بار به زندان افتاده و به دلیل ارتباط با حضرت آیت‌الله میلانی در مشهد و حضرت امام در قم مورد توجه رهبران انقلابی قرار گرفته است.

پس از پیروزی انقلاب، بلافاصله، یعنی روز 23 بهمن، سرلشکر قرنی، ضمن اعاده به ارتش با درجه سرلشکری به عنوان رئیس ستاد ارتش انقلاب، با حکم امام خمینی (ره) منصوب شد.

او در ارديبهشت سال 58 از سوي گروهک تروریستی فرقان ترور شد.

علی اصغر مسعودی

افسری قدیمی بوده که در دادگاه حضرت امام درسال 42 به عنوان وکیل مدافع حاضر می‌شود. او در دادگاه شجاعانه از امام دفاع می‌کند و از ارتش طرد می‌شود. به دلیل شناختی که حضرت امام و یارانشان مانند حضرت آیت‌الله شهید مطهری از سرتیپ مسعودی داشته‌اند ایشان را به شورای انقلاب دعوت کرده و از نظرات وی، در مورد اینکه با ارتش چه کنیم، استفاده می‌شود.

احمد صدر حاج سید جوادی

او یکی از چهره هاي فعال در انقلاب بود كه مسئولیت تماس با نیروهای فعال در خارج از کشور بر عهده داشت و  و در بحبوحه پیروزی انقلاب به عضویت شورای انقلاب درآمد. او سمت‌هایی نظیر وزارت کشور و وزارت دادگستری را در دولت موقت برعهده داشت.

پس از انقلاب صدرحاج سیدجوادی به عضویت کابینه مهندس بازرگان انتخاب شد و در تدوین پیش نویس قانون اساسی نقش برجسته‌ای برعهده داشت. او همراه با مهندس بازرگان از سمت خود استعفا داد و در مجلس اول از طرف مردم قزوین به نمایندگی انتخاب شد.

او سرانجام11 فروردین سال 1392 در بیمارستان آبان تهران درگذشت.

میر حسین موسوی

او از اعضاي حزب جمهوري اسلامي بود و علاوه بر كابينه شهيد رجايي در دولت شهيد باهنر و آيت الله مهدوي كني رياست وزارت امور خارجه را برعهده داشت.

او در دهه شصت در دوره ای نخست وزیر هم بود.

احمد جلالی

احمد جلالی از چهره‌هاي نزديك به مرحوم طالقاني و از دوستان شهيد مطهري بود. پس از انقلاب عضو شورای انقلاب شد كه با با ادغام کابینه موقت و شورا از شوراي انقلاب خداحافظي كرد.

او همچنين مدتي عهده دار سمت معاون تلويزيون نيز بود.

او  از سال 1381 تا 1383 نیز ریاست مجمع عمومی کنفرانسیون میراث جهانی را عهده دار شد و همچنين در  سالهای 1376 تا 1385، سفیر جمهوری اسلامی ایران در يونسكو نيز بوده است.

سال 93 زمان بازگشت جلالي به يونسكو بود و او براي بار دوم به عنوان سفير ايران به يونسكو معرفي شد.

حبیب الله پیمان

پيمان جز آن دسته از افرادي بود كه بعد از انقلاب به عضويت شوراي انقلاب درآمدند.

او در سال 76 تلاش كرد تا براي ورود به كارزار انتخابات رياست جمهوري به عنوان گزينه «جنبش مسلمانان مبارز» كانديد شود كه درخواستش با سد رد صلاحيت مواجه شد.



/151599/

نظرات

*خبر فوری نظراتی را که حاوی توهین یا افترا است، منتشر نمی‌کند